Menü
Aşılı fidan, kök sistemini oluşturan anaç üzerine istenen meyve çeşidine ait bir kalemin ya da gözün aşılanmasıyla elde edilen fidandır. Böylece köklerin gücü ile üst kısımdaki çeşidin kalite özellikleri tek bir bitkide birleştirilir. Anaç toprak, iklim ve dayanıklılık işlevini üstlenirken, aşılanan kalem meyvenin tür, tat ve verim karakterini taşır. Bu yöntem, çeşidin özelliklerini bozmadan çoğaltmanın en yaygın yoludur.
Aşılı fidanın temel özelliği, iki farklı bitki parçasının (anaç ve kalem) kaynaştırılarak tek bir bitki hâline getirilmesidir. Tohumdan yetişen aşısız fidanlarda bitki, ana ağacın genetik özelliklerini birebir taşımayabilir; çünkü tohumla üremede açılım (kalıtsal değişkenlik) görülür, yani meyve tipi ve kalitesi ana bitkiden farklı çıkabilir. Aşılı fidanda ise aşılanan çeşit vejetatif olarak çoğaltıldığı için üst kısım her zaman istenen çeşidin özelliklerini korur. Ayrıca anaç seçimiyle bitkinin kuvveti, boyu, toprak ve iklime uyumu ile bazı hastalık ve zararlılara dayanıklılığı yönlendirilebilir. Fidanlar ayrıca açık köklü ya da tüplü (saksılı) olarak da ayrılır; tüplü aşılı fidanlarda kök toprakla birlikte taşındığı için dikim şoku genellikle daha azdır.
Aşılı fidanın en belirgin yararı, istenen çeşidin özelliklerinin garanti altına alınmasıdır; aynı bahçede benzer büyüklük, renk ve tatta ürün elde edilir ki bu ticari üretimde önemlidir. Kaynaklara göre aşılı fidanlar tohumdan yetişenlere kıyasla belirgin biçimde daha erken ürüne yatar ve daha düzenli verim verir. Uygun anaç seçildiğinde bitki toprak koşullarına daha iyi uyum sağlar, bazı toprak kaynaklı hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılık kazanabilir, ağacın boyu ve gelişme gücü de bahçe düzenine göre ayarlanabilir. Böylece bakım, budama ve hasat kolaylaşır, uzun vadede işletme maliyeti düşer.
Fidan seçerken en önemli ölçüt sertifikalı ya da standart etiketli, kaydı yapılmış üretim materyali olmasıdır; etiket üzerindeki çeşit, anaç ve üretici bilgileri dikkatle okunmalıdır. Anaç, dikim yapılacak bahçenin toprak yapısına, sulama imkânına ve hedeflenen ağaç boyuna göre seçilir; bodur veya yarı bodur anaçlar sık dikim ve kolay bakım için, kuvvetli anaçlar ise geniş aralıklı ve dayanıklı bahçeler için tercih edilir. Aşı noktasının sağlam kaynamış, gövdenin düzgün ve kök sisteminin bol saçaklı olmasına bakılır. Tüplü fidanlar dikim döneminde daha esneklik sağlarken, açık köklü fidanlar uyku döneminde dikilmek üzere seçilir.
Aşılı fidanda dikkat edilecek ilk nokta aşı uyuşmasıdır; anaç ile kalem birbirine uygun değilse ilerleyen yıllarda aşı noktasında zayıflık, dengesiz gelişme ya da kuruma görülebilir. Aşı noktası dikimde toprak seviyesinin üzerinde bırakılmalı, aksi hâlde kalem kendi kökünü salarak anacın sağladığı üstünlükler kaybolabilir. Belgesiz, kaynağı belirsiz fidanlarda çeşit ve anaç karışıklığı ile hastalık taşınması riski vardır; bu nedenle kayıtlı üreticiden alınması önerilir. Anaç seçimi bölgeye özgüdür, bir yörede başarılı olan anaç başka toprak ve iklimde aynı sonucu vermeyebilir. Bu içerik fidanın kavramını tanıtır; kesin verim rakamları için yöreye ve çeşide uygun teknik danışmanlık alınmalıdır.
Aşısız fidan doğrudan tohumdan yetişir ve tohumla üremenin doğası gereği ana ağacın özelliklerini birebir taşımayabilir, meyve tipi değişebilir ve ürüne geç yatar. Aşılı fidanda ise istenen çeşit vejetatif olarak anaç üzerine aşılandığından üst kısım çeşidin özelliklerini korur, daha düzenli ve genellikle daha erken ürün verir.
Anaç, fidanın kök sistemini ve gövdenin alt kısmını oluşturan bitkidir; aşılanan kaleme su ve besin taşır. Anaç seçimi ağacın boyunu, gelişme gücünü, toprak ve iklime uyumunu ve bazı hastalık ile zararlılara dayanıklılığını doğrudan etkiler, bu yüzden bahçenin koşullarına uygun anaç seçmek büyük önem taşır.
Sertifikalı ya da standart etiketli fidan, Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı ilgili birim tarafından kaydı ve kontrolleri yapılmış üretim materyalidir. Bu belge çeşit ve anaç doğruluğunu, fidanın sağlık kontrollerinden geçtiğini gösterir; belgesiz fidanlarda çeşit karışıklığı ve hastalık taşıma riski yüksektir.
Tüplü fidan kökleriyle birlikte toprak içinde saksılı olarak yetiştirilir; kök toprakla taşındığı için dikim şoku genellikle daha az olur ve dikim döneminde esneklik sağlar. Açık köklü fidan ise kökleri açıkta, çıplak olarak satılır ve genellikle bitkinin uyku döneminde dikilir.
Aşı noktası anaç ile kalemin birleştiği yerdir. Bu nokta toprağa gömülürse aşılanan çeşit kendi köklerini salabilir ve anacın sağladığı dayanıklılık, boy kontrolü gibi üstünlükler kaybolur. Bu nedenle dikimde aşı noktası toprak seviyesinin birkaç parmak üzerinde bırakılmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Doğru fidan seçiminin ilk şartı sertifikalı olması.
Harman üzerinde tohum, fide ve fidan ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Tohum ve Fide İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
