Menü
Toprak havuz sistemi, uygun geçirimsiz zemine sahip arazilerin kazılıp şekillendirilmesiyle oluşturulan ve tabanı doğrudan toprak olan açık su havuzlarında balık yetiştirme yöntemidir. Doğal göl ekosistemine benzer bir ortam sunması nedeniyle özellikle sazan, tilapya ve bazı deniz balığı türlerinin ekstansif ya da yarı yoğun üretiminde tercih edilir. Türkiye'de Tarım ve Orman Bakanlığı düzenlemeleri kapsamında ruhsatlandırılan ve desteklenen yetiştiricilik biçimlerinden biridir.
Sistemin en ayırt edici özelliği, havuz tabanının beton veya jeomembran yerine doğal toprak olmasıdır. Bu sayede tabanda doğal besin zinciri, plankton ve dip canlıları gelişir; balık bir miktar doğal besinden de yararlanır. Havuzlar genellikle dikdörtgen planlı, tabana doğru hafif eğimli ve su giriş ile çıkış (savak, boşaltım kanalı) yapılarıyla donatılır. Su, akarsu, kuyu, kaynak, göl veya deniz gibi kaynaklardan cazibe ya da pompa ile beslenir. Betonarme ve tank sistemlerine göre yatırım maliyeti daha düşüktür, ancak birim alandan alınan verim yoğun sistemlere göre sınırlıdır. Toprağın türü, geçirimliliği ve arazi eğimi sistemin kurulabilirliğini belirleyen temel etkenlerdir. Killi ve tınlı topraklar su tutma açısından uygun kabul edilir.
Toprak havuz için killi veya killi tınlı, suyu tutabilen geçirimsiz zemin ve yeterli, sürekli, kaliteli bir su kaynağı esastır. Su sıcaklığı yetiştirilen türe göre yönetilir; sazan ve tilapya gibi ılık su türleri daha yüksek sıcaklıkları severken, kaynak veya deniz suyuyla beslenen sistemlerde tür seçimi su sıcaklığına göre yapılır. Havuzda çözünmüş oksijen, pH ve su seviyesi düzenli izlenmelidir. Arazinin taşkın riski taşımayan, eğimi su akışına ve boşaltıma imkan veren, drenajı iyi bir konumda olması istenir. Tatlı su türleri için akarsu, kuyu ve kaynak; deniz balığı türleri için ise kıyıya yakın, uygun tuzlulukta su bulunan bölgeler öne çıkar. İç Anadolu, Akdeniz, Ege ve su kaynağı bol olan bölgelerdeki uygun araziler bu sisteme elverişli değerlendirilir.
Besleme, doğal besinin yanında türe ve gelişim dönemine uygun dengeli yem verilerek yapılır; yem, günün serin saatlerinde ve balığın tüketebileceği ölçüde, suyu kirletmeyecek şekilde dağıtılır. Su yönetimi sistemin kalbidir: giriş ile çıkış debisi dengelenerek düzenli su yenilenmesi sağlanır, oksijen düşüşü riskine karşı sıcak dönemlerde su değişimi artırılır ve gerektiğinde havalandırma uygulanır. Havuz tabanında biriken organik madde ve çamur, üretim döngüleri arasında havuz boşaltılıp taban kurutularak ve gerektiğinde kireçlenerek yönetilir. Setler, savaklar ve boşaltım yapıları düzenli kontrol edilip erozyona ve sızıntıya karşı bakımı yapılmalıdır. Stok yoğunluğu su kaynağının taşıma kapasitesine göre ölçülü tutulur. Balıkta hastalık belirtisi görülmesi durumunda kişisel ilaç ve doz uygulamaktan kaçınılmalı; su ürünleri konusunda yetkili veteriner hekime ya da il tarım ve orman müdürlüğüne başvurulmalıdır.
Not: Balık sağlığı ve hastalık durumlarında il/ilçe tarım müdürlüğüne ya da su ürünleri veteriner hekimine başvurun; bu içerik tıbbi tavsiye değildir.
Toprak havuz sistemi, düşük kurulum maliyeti, doğal besin katkısı ve doğal ortama yakın koşullarda balığın stressiz gelişmesi gibi önemli avantajlar sunar ve uygun arazisi olan üretici için erişilebilir bir başlangıç yöntemidir; ancak birim alandan verimin yoğun sistemlere göre sınırlı olması, geniş arazi ve bol su gerektirmesi, su kalitesi ile taban çamurunun sürekli yönetilmesi zorunluluğu, sızıntı, kaçak ve yabani balık ile avcı kuş gibi dış etkenlere açık olması dikkat edilmesi gereken dezavantajlarıdır; başarı büyük ölçüde doğru arazi seçimi, güvenilir su kaynağı ve düzenli bakıma bağlıdır.
Suyu tutabilen killi veya killi tınlı, geçirimsiz zemine sahip araziler uygundur. Kumlu ve çok geçirgen topraklar su kaybına yol açtığı için tercih edilmez. Arazinin taşkın riski taşımaması, boşaltıma imkan verecek hafif eğimde olması ve yakınında sürekli, kaliteli bir su kaynağı bulunması önemlidir.
Tatlı su tarafında en yaygın olarak sazan ve tilapya gibi ılık su türleri yetiştirilir. Su sıcaklığı ve tuzluluk uygun olan kıyı bölgelerinde bazı deniz balığı türleri de toprak havuzlarda üretilebilir. Tür seçimi büyük ölçüde su kaynağının sıcaklığına, tuzluluğuna ve bölgenin iklimine göre yapılmalıdır.
Toprak havuz, kurulum maliyeti ve doğal besin katkısı açısından avantajlıdır ve uygun arazisi olan için ekonomik bir yöntemdir. Buna karşılık birim alandan alınan verim yoğun betonarme veya tank sistemlerine göre daha sınırlıdır ve daha geniş arazi ile daha çok su ister. Hangisinin uygun olduğu arazi, su kaynağı ve hedeflenen üretim ölçeğine göre değişir.
Giriş ve çıkış suyunun dengeli yönetilmesiyle düzenli su yenilenmesi sağlanır. Çözünmüş oksijen, pH ve su seviyesi düzenli izlenir; sıcak dönemlerde su değişimi artırılır ve gerekirse havalandırma yapılır. Stok yoğunluğunun su kaynağının kapasitesine göre ölçülü tutulması ve yemlemenin suyu kirletmeyecek biçimde yapılması su kalitesini korur.
Türkiye'de ticari su ürünleri yetiştiriciliği Tarım ve Orman Bakanlığı düzenlemelerine tabidir ve yetiştiricilik belgesi ile su kaynağı kullanım izinlerinin alınması gerekir. Toprak havuzlarda yetiştiricilik belirli koşullarda devlet desteklemeleri kapsamında da değerlendirilebilir. Güncel şartlar ve başvuru için il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne danışılmalıdır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü.
Harman üzerinde su ürünleri ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
