Menü
Kapalı devre yetiştiricilik sistemi (RAS), yetiştirme suyunun tank içinde sürekli dolaştırılıp filtrelenerek yeniden kullanıldığı karasal bir su ürünleri üretim teknolojisidir. Havuzlardan gelen su mekanik ve biyolojik filtrelerden geçirilerek katı atıklar ve azotlu bileşiklerden arındırılır, ardından oksijenlendirilip sisteme geri verilir. Bu sayede dış su kaynağına olan bağımlılık büyük ölçüde azalır ve üretim koşulları kontrol altında tutulur. Alabalık, tilapia, levrek gibi türlerin yanı sıra farklı deniz ve tatlı su türlerinin karada yetiştirilmesine olanak tanır.
RAS sistemini geleneksel havuz ve kafes yetiştiriciliğinden ayıran temel özellik, suyun dışarı atılmak yerine arıtılıp tekrar döngüye sokulmasıdır. Sistem genellikle yetiştirme tankları, katı atıkları ayıran mekanik filtre (davul filtre veya çökeltme ünitesi), amonyak ve nitriti nitrata dönüştüren biyolojik filtre (biyofiltre), oksijenlendirme veya havalandırma ünitesi, karbondioksit uzaklaştırma ünitesi ve çoğu tesiste UV ya da ozon gibi dezenfeksiyon birimlerinden oluşur. Suyun büyük bölümü döngüde kaldığından günlük yalnızca sınırlı miktarda taze su takviyesi yapılır. Kapalı ortam sayesinde su sıcaklığı, oksijen, pH ve azotlu bileşikler sürekli izlenip ayarlanabilir; bu da yüksek stok yoğunluğunda dahi istikrarlı üretim sağlar. Hava koşullarından ve mevsimden bağımsız çalışabilmesi, biyogüvenliğin dışarıya kapalı yapıda daha kolay sağlanması ve üretimin şehir ya da pazara yakın konumlarda kurulabilmesi öne çıkan ayırt edici yönleridir.
RAS tesisleri kapalı bina veya sera içinde kurulduğundan iklim ve bölge bağımlılığı düşüktür; kıyıya uzak, su kaynağı sınırlı ya da kışları soğuk bölgelerde bile üretim yapılabilir. Yetiştirilecek türe göre su sıcaklığı ısıtma veya soğutma üniteleriyle o türün ideal aralığında sabit tutulur; soğuk su türleri ile ılıman ve sıcak su türleri için hedef sıcaklık farklıdır ve bu değer türün fizyolojik ihtiyacına göre belirlenir. Suyun çözünmüş oksijeni, pH değeri, sıcaklığı ve azotlu bileşik (amonyak, nitrit, nitrat) düzeyleri sürekli ölçülür ve tür için güvenli aralıkta tutulur. Sistem hem tatlı su hem de tuzlu su türlerine uyarlanabilir; deniz suyu ya da kuyu suyu kaynak olarak kullanılabilir. Kesintisiz elektrik, yedek jeneratör ve acil oksijen kaynağı bu sistemlerin çalışması için kritik koşullardır çünkü pompaların durması kısa sürede sorun yaratabilir.
Besleme, tür ve balık büyüklüğüne uygun kaliteli yemle, suyu fazla kirletmeyecek ve biyofiltreyi aşırı yüklemeyecek şekilde ölçülü porsiyonlarla ve düzenli aralıklarla yapılır; yenmeyen yem hızla uzaklaştırılır. Su yönetiminde mekanik filtre düzenli temizlenir, biyofiltrenin verimli çalışması için içindeki bakteri populasyonu korunur ve sisteme kademeli olarak alıştırılır, günlük sınırlı oranda taze su takviyesiyle nitrat birikimi dengelenir. Çözünmüş oksijen, sıcaklık, pH ve azotlu bileşikler günlük olarak izlenir; sapma görülürse su takviyesi, havalandırma ve besleme miktarı gözden geçirilir. Tanklar, borular ve filtreler periyodik olarak kontrol edilip temizlenir, pompa ve oksijenlendirme ekipmanının bakımı aksatılmaz. Biyogüvenlik için yeni gelen balıklar karantinaya alınır ve ekipman dezenfekte edilir. Balıklarda hastalık belirtisi görülürse ilaç ya da doz denemesi yapılmadan su ürünleri veteriner hekimine veya il tarım ve orman müdürlüğüne başvurulmalı; teşhis ve uygulama uzman denetiminde yürütülmelidir.
Not: Balık sağlığı ve hastalık durumlarında il/ilçe tarım müdürlüğüne ya da su ürünleri veteriner hekimine başvurun; bu içerik tıbbi tavsiye değildir.
RAS sistemlerinin başlıca avantajları su tüketiminin geleneksel havuzlara kıyasla belirgin biçimde azalması, üretim koşullarının (sıcaklık, oksijen, su kalitesi) tam kontrol altında olması, hava ve mevsim koşullarından bağımsız yıl boyu üretim yapılabilmesi, yüksek stok yoğunluğu, atık suyun çevreye kontrollü verilmesi ve biyogüvenliğin daha kolay sağlanmasıdır; buna karşılık dikkat edilmesi gereken yönler yüksek kuruluş yatırımı, kesintisiz enerji ve teknik uzmanlık gereksinimi, pompa veya elektrik arızasında kısa sürede risk oluşması ve biyofiltre dengesinin bozulmasının üretimi doğrudan etkilemesidir, bu nedenle deneyimli işletme ve yedekli altyapı şarttır.
RAS sistemi soğuk su türlerinden ılıman ve sıcak su türlerine kadar geniş bir yelpazede kullanılabilir. Türkiye koşullarında alabalık, tilapia, levrek gibi türlerin yanı sıra farklı deniz ve tatlı su türleri karada yetiştirilebilir. Belirleyici olan sistemin sıcaklık, tuzluluk ve su kalitesi parametrelerini o türün ihtiyacına göre ayarlayabilmesidir.
Suyun büyük bölümü arıtılıp döngüde yeniden kullanıldığı için dışarıdan alınan taze su ihtiyacı geleneksel havuz sistemlerine göre kaynaklara göre belirgin biçimde azalır. Günlük olarak yalnızca sınırlı oranda su takviyesi yapılır. Bu özellik özellikle su kaynağı kısıtlı bölgelerde önemli bir avantaj sağlar.
En kritik unsur kesintisiz enerjidir çünkü pompalar ve oksijenlendirme durursa su kalitesi kısa sürede bozulabilir. Bu nedenle yedek jeneratör ve acil oksijen kaynağı zorunludur. Ayrıca dengeli çalışan bir biyofiltre, güvenilir su kalitesi izleme ekipmanı ve deneyimli işletme personeli sistemin sürdürülebilirliği için gereklidir.
Biyofiltre, balıkların ürettiği toksik amonyağı ve nitriti daha az zararlı nitrata dönüştüren faydalı bakterileri barındırır ve sistemin can damarıdır. Bakteri populasyonunu korumak için sisteme kademeli alıştırma yapılır, ani yem ve stok artışlarından kaçınılır, filtre aşırı yüklenmez. Su parametrelerindeki ani değişimler biyofiltre dengesini bozabileceğinden düzenli izleme şarttır.
Tarım ve Orman Bakanlığı su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik destekleme programları yürütmektedir ve kapalı devre üretim yapan işletmeler bu kapsamda ek destekten yararlanabilmektedir. Destek koşulları ve tutarları yıllara göre güncellendiğinden güncel bilgi için Bakanlık ve il tarım ve orman müdürlüğü duyuruları takip edilmelidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü.
Harman üzerinde su ürünleri ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
