Menü
Kafes balıkçılığı, deniz ya da baraj gölü, göl ve gölet gibi iç sularda yüzer ağ kafesler içinde balık yetiştirilen bir su ürünleri üretim yöntemidir. Balıklar doğal su ortamında, ağ duvarlarıyla çevrili hacimlerde tutulur ve dışarıdan yemlenerek pazar boyuna kadar büyütülür. Türkiye'de özellikle çipura, levrek, alabalık ve son yıllarda Türk somonu üretiminin önemli bölümü bu sistemle gerçekleştirilir. Suyun doğal akışı sayesinde oksijenlenme ve atık uzaklaştırması büyük ölçüde kendiliğinden sağlandığı için kara tesislerine göre daha yüksek hacimli üretime olanak tanır.
Sistemin temel bileşenleri; yüzdürücü platform ya da halka (genellikle sağlam plastik veya çelik konstrüksiyon), ağ torbası, ağırlıklandırma sistemi ve demirleme (halat ve çıpa) düzeneğidir. Kafesler dairesel ya da kare biçimli olabilir; iç sularda daha küçük modüller yaygınken açık denizde daha büyük ve dalgaya dayanıklı dairesel kafesler tercih edilir. Ağ göz açıklığı balığın boyuna göre seçilir, balık büyüdükçe daha geniş gözlü ağa geçilir. Kafesi diğer sistemlerden ayıran en belirgin özellik, üretimin doğal su kütlesi içinde yapılması ve su değişiminin akıntıyla doğal olarak gerçekleşmesidir. Yırtıcı ve kuş saldırılarına karşı üst ağ (kuş ağı) ve dış koruma ağı kullanılması, biyolojik kirlenmeye (ağ üzerinde alg ve organizma birikimi) karşı ağların düzenli değiştirilmesi bu sistemin ayırt edici bakım gerekleridir.
Kafes yeri seçimi başarının belirleyici unsurudur. Su derinliği, kafes tabanı ile dip arasında yeterli boşluk kalacak biçimde olmalı; akıntı hızı atıkların uzaklaşmasına yetecek ama balığı yormayacak ölçüde dengeli olmalıdır. Deniz kafeslerinde çipura ve levrek gibi türler ılıman su sıcaklıklarını sever ve suyun aşırı soğuduğu dönemlerde büyümeleri yavaşlar; alabalık ise daha serin suları tercih eder, bu nedenle iç sularda ve soğuk su kaynaklarında öne çıkar. Rüzgar ve dalgadan korunaklı, gemi trafiğinden ve kirletici deşarj noktalarından uzak, oksijeni yeterli ve tuzluluğu tür için uygun alanlar seçilir. Yer seçiminde ayrıca resmi izin süreci vardır; kurulum öncesi Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili il müdürlüklerinden gerekli izin ve tahsislerin alınması zorunludur. Uygun bölgeler genel olarak Ege ve Akdeniz kıyıları ile Karadeniz'in belirli koyları ve iç sularda uygun baraj gölleridir.
Besleme, üretim maliyetinin en büyük kalemidir ve balığın türüne, boyuna ve su sıcaklığına göre ayarlanan dengeli ticari yemlerle yapılır; su soğuduğunda balığın iştahı ve yem tüketimi azalır, bu dönemde yemleme buna göre düzenlenir. Yem israfını ve dip kirliliğini önlemek için balığın doygunluğu gözlenerek yemleme yapılması önemlidir. Su yönetiminde günlük oksijen, sıcaklık ve akıntı takibi, ağların biyolojik birikime karşı periyodik temizliği ve değişimi, kafes ve demirleme düzeneğinin yıpranmaya karşı düzenli kontrolü esastır. Balıklar boy attıkça büyüklüğe göre ayrılır (boylama) ve uygun göz açıklıklı kafeslere aktarılır; ölü balıklar günlük olarak toplanır. Herhangi bir hastalık belirtisi, olağandışı ölüm ya da davranış bozukluğu görüldüğünde kendi başına ilaç uygulanmamalı, su ürünleri konusunda yetkili veteriner hekime ve il tarım ve orman müdürlüğüne başvurularak teşhis ve yönlendirme alınmalıdır. Düzenli kayıt tutmak (yem, ölüm, büyüme, su parametreleri) sürünün sağlığını izlemek için gereklidir.
Not: Balık sağlığı ve hastalık durumlarında il/ilçe tarım müdürlüğüne ya da su ürünleri veteriner hekimine başvurun; bu içerik tıbbi tavsiye değildir.
Kafes balıkçılığının başlıca avantajı, doğal su kütlesinin oksijenlenme ve atık uzaklaştırma kapasitesinden yararlanarak nispeten düşük altyapı maliyetiyle yüksek hacimli üretim yapabilmesi ve büyüme koşullarının doğal ortama yakın olmasıdır; buna karşılık açık suda kurulduğu için fırtına, dalga ve akıntı gibi hava koşullarına, ağ yırtılması ve balık kaçışı riskine, yırtıcı ve kuş saldırılarına ve çevredeki su kalitesindeki değişimlere açıktır, yem ve atık yönetimi kötü yürütülürse dip kirliliği ve hastalık baskısı artabilir, ayrıca yer tahsisi ve izin süreçleri ile çevresel duyarlılık gerektirdiğinden dikkatli planlama ve sürekli takip ister.
Türkiye'de deniz kafeslerinde en yaygın türler çipura ve levrektir; ayrıca iç sular ve soğuk su kaynaklarında alabalık, denizde büyütülen alabalık olarak Türk somonu ve bazı bölgelerde farklı türler üretilir. Tür seçimi bölgenin su sıcaklığına, tuzluluğuna ve pazar talebine göre yapılır.
Evet. Deniz ya da iç sularda kafes tesisi kurmak için yer tahsisi ve üretim izni zorunludur. Kurulum öncesi Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili il müdürlüklerine başvurularak gerekli izinlerin ve çevresel değerlendirmelerin tamamlanması gerekir; izinsiz kurulum yasal değildir.
Yeterli su derinliği ve kafes altında dip ile boşluk, atıkları uzaklaştıracak ama balığı yormayacak dengeli akıntı, rüzgar ve dalgadan korunma, yeterli oksijen ve tür için uygun tuzluluk aranır. Kirletici deşarj noktalarından, yoğun gemi trafiğinden ve sığ, durgun sulardan uzak durmak gerekir.
Olağandışı ölüm, iştahsızlık ya da davranış bozukluğu fark edildiğinde kendi başınıza ilaç uygulamayın. Su ürünleri konusunda yetkili veteriner hekime ve il tarım ve orman müdürlüğüne başvurarak teşhis ve uygulama yönlendirmesi alın; erken tanı sürünün korunması için önemlidir.
En büyük maliyet kalemi genellikle yemdir; bu nedenle yem israfını önlemek üretim ekonomisi açısından belirleyicidir. En önemli riskler ise fırtına ve dalga gibi hava koşulları, ağ yırtılmasına bağlı balık kaçışı, yırtıcı ve kuş saldırıları ile su kalitesinin bozulmasıdır; bu risklere karşı düzenli kontrol ve bakım şarttır.
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP - Çipura Yetiştiriciliği Modülü.
Harman üzerinde su ürünleri ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
