Menü
Plastik sera, taşıyıcı bir iskelet üzerine gerilen esnek plastik örtü malzemesiyle kaplanan ve bitkilerin kontrollü koşullarda yetiştirilmesini sağlayan bir örtü altı üretim yapısıdır. Türkiye örtü altı tarımının büyük bölümü plastik seralar üzerinde yürütülür. Bitkiyi dış hava koşullarından koruyarak mevsim dışında da üretim yapma imkanı verir. Cam seralara kıyasla daha hafif ve daha düşük ilk yatırım gerektiren yapılar olmalarıyla öne çıkar.
Plastik sera, temel olarak taşıyıcı iskelet ve üzerine gerilen plastik örtüden oluşur. İskelet; galvanizli çelik, boru profil, ahşap ya da bunların birleşimi malzemelerden kurulabilir; hafif ve esnek örtüler için genellikle daha sık aralıklı destekler tercih edilir. Örtü malzemesi olarak yaygın biçimde polietilen (PE) esaslı filmler kullanılır; ultraviyole (UV) katkılı örtüler katkısızlara göre daha uzun ömürlüdür ve ülkemizin güçlü güneş ışınımı nedeniyle örtüler belirli aralıklarla yenilenir. Yapı biçimine göre alçak plastik tüneller, yüksek tüneller ve tek ya da çok gözlü (blok) plastik seralar şeklinde sınıflandırılır. Çatı formu genelde beşik veya yay (tünel) biçimindedir; yağış ve rüzgar yükünü taşıyacak eğim ve mesnetlerle projelendirilir. Yan ve tavan havalandırma açıklıkları, çift kat örtü ve gölgeleme donanımları yapıya eklenebilen teknik detaylardır.
Plastik seralar en çok sebze grubunda kullanılır; domates, biber, patlıcan, hıyar, kabak gibi meyveli sebzeler ile marul ve benzeri yeşillikler yaygın örneklerdir. Çilek yetiştiriciliğinde ve birçok süs bitkisi ile kesme çiçek üretiminde de tercih edilir. Fide ve fidan üretimi, erkencilik amacıyla turfanda üretim ve mevsim dışı yetiştiricilik başlıca kullanım amaçlarıdır. Amaç, bitkiyi olumsuz dış koşullardan koruyarak daha uzun üretim dönemi ve daha düzenli ürün elde etmektir.
İklim kontrolünün temel aracı havalandırmadır; yan ve tavan açıklıklarıyla doğal havalandırma sağlanır, modern yapılarda mekanik ve otomatik havalandırma sistemleri kullanılır. Yetersiz havalandırma sera içinde aşırı nem ve buna bağlı hastalık riskini artırır, bu nedenle sıcaklık ve nem birlikte yönetilmelidir. Kış döneminde üretim yapılacaksa ısıtma gerekir; sıcak su, sıcak hava ya da farklı ısı kaynaklarıyla ısıtma çözümleri uygulanabilir, plastik seralarda çift kat örtü ile ısı kaybı azaltılabilir. Işık yönetiminde örtünün ışık geçirgenliği belirleyicidir; yaz aylarında aşırı ışınım ve sıcaklığa karşı gölgeleme ve badana gibi yöntemlerle içeri giren ışık kontrol edilir. Sulama ile birlikte nem dengesi ve toprak sıcaklığı da yetiştiricilik planına göre ayarlanır.
Kurulum genel olarak arazinin hazırlanması, tesviyesi, iskeletin kurulması, plastik örtünün gerilmesi ve havalandırma ile sulama gibi donanımların eklenmesi adımlarını içerir. Maliyet kesin bir rakamla ifade edilemez; sera tipine (alçak tünel, yüksek tünel, blok sera), yapının büyüklüğüne, iskelet ve örtü malzemesinin kalitesi ile ömrüne, seçilen iklim donanımına (ısıtma, otomatik havalandırma, sisleme) ve bölgenin iklim koşullarına göre değişir. Genel eğilim olarak plastik seralar cam seralara kıyasla daha düşük ilk yatırımla kurulabilir; ancak plastik örtünün belirli aralıklarla yenilenmesi süreklilik gösteren bir gider kalemidir. Yatırım öncesinde bölgeye ve ürüne uygun projelendirme yapılması ve varsa tarımsal destek imkanlarının araştırılması önerilir.
Not: Kurulum maliyeti; sera tipi, büyüklük, malzeme kalitesi ve iklim donanımına göre değişir. Kesin fiyat için yetkili firmalardan teklif alın.
Plastik seranın başlıca avantajları; cam seraya göre daha düşük kurulum maliyeti, hafif yapı, iyi ışık geçirgenliği, kolay ve hızlı kurulabilirlik ile mevsim dışı ve erkenci üretim imkanıdır. Buna karşılık örtünün güneş ışınımı ve hava koşullarıyla zamanla yıpranması ve belirli aralıklarla yenilenmesi gerekmesi, sıcaklık ve nem dalgalanmalarına cam seraya göre daha duyarlı olması, yetersiz havalandırmada nem ve hastalık riskinin artması ile şiddetli rüzgar, dolu ve kar gibi etkilere karşı sağlam projelendirme gerektirmesi dikkat edilmesi gereken dezavantajlarıdır.
Karar bütçe, üretim amacı ve bölge iklimine göre değişir. Plastik seralar daha düşük ilk yatırımla ve hızlı kurulur, hafif ve iyi ışık geçirir; cam seralar ise daha uzun ömürlü ve iklim kontrolünde daha dengelidir ancak yatırımı yüksektir. Turfanda ve orta ölçekli sebze üretiminde plastik sera yaygın olarak tercih edilir.
Örtünün ömrü malzeme tipine ve UV katkısına bağlıdır; katkısız örtüler kısa sürede, UV katkılı örtüler daha uzun sürede yıpranır. Ülkemizin güçlü güneş ışınımı örtü ömrünü kısaltan başlıca etkendir, bu nedenle örtü belirli aralıklarla kontrol edilip yenilenmelidir. Kesin süre kullanım koşullarına göre değişir.
Evet, ancak bölgenin soğuk dönemine göre ısıtma gerekir. Isıtmasız plastik serada kış üretimi don ve düşük sıcaklık riski taşır. Çift kat örtü ve uygun ısıtma çözümüyle ısı kaybı azaltılarak kış döneminde de üretim sürdürülebilir.
Havalandırma sera içindeki sıcaklık ve nemi dengeleyen temel araçtır. Yetersiz havalandırmada nem yükselir ve mantari hastalıklar ile zararlı riski artar. Yan ve tavan açıklıklarının doğru konumlandırılması, gerekiyorsa otomatik veya mekanik havalandırma eklenmesi sağlıklı bir üretim için önemlidir.
İskelet galvanizli çelik, boru profil veya ahşap gibi malzemelerden kurulabilir; seçim dayanıklılık, maliyet ve yapının ömrüne göre yapılır. Galvanizli çelik iskelet uzun ömür ve mukavemet sağlarken, örtünün rüzgar, dolu ve kar yüklerini taşıyacak biçimde projelendirilmesi her durumda gereklidir. Bölge koşullarına uygun statik tasarım öne çıkar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Örtü Altı Yetiştiricilik.
Harman üzerinde sera, örtü altı ürün ve ekipman ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
