Menü
Jeotermal ısıtmalı sera, ısıtma ihtiyacını yer altından çıkan sıcak su ya da buhar biçimindeki jeotermal enerjiden karşılayan örtü altı üretim modelidir. Genellikle jeotermal kaynağın bulunduğu bölgelerde, kaynağa yakın konumda kurulur. Fosil yakıt yerine yenilenebilir bir ısı kaynağı kullanıldığı için soğuk aylarda dahi kesintisiz üretime imkan tanır. Türkiye jeotermal kaynak varlığı açısından zengin olduğundan bu üretim biçimi ülkemizde giderek yaygınlaşmaktadır.
Yapı olarak plastik örtülü tünel ve yüksek tünellerden cam veya polikarbon örtülü modern ısı yalıtımlı seralara kadar geniş bir yelpazede kurulabilir. Taşıyıcı iskelet çoğunlukla galvanizli çelik profillerden oluşur; örtü malzemesi olarak çok katlı plastik film, cam ya da polikarbon levhalar tercih edilir. Sistemin kalbi, jeotermal akışkanın sıcaklığını sera içindeki ısıtma devrelerine aktaran eşanjör ve boru tesisatıdır. Isı dağıtımında kanatçıklı boru (serpantin), fanlı serpantin, topraktan ısıtma boruları ve düz borularla doğal taşınım gibi yöntemler kullanılır. Jeotermal akışkan doğrudan sisteme verilmek yerine genellikle eşanjör üzerinden temiz suya aktarılır; böylece akışkandaki mineral ve korozyon riski borulara zarar vermeden yönetilir.
Jeotermal ısıtmalı seralarda ağırlıklı olarak sıcaklık isteği yüksek sebzeler yetiştirilir. Domates, salatalık, biber ve patlıcan gibi meyveli sebzeler başta gelir; ayrıca çilek, marul ve çeşitli yeşillikler de üretilir. Süs bitkisi ve kesme çiçek üretiminde de kullanılır. Temel amaç, kış aylarında dış ortamın soğuk olduğu dönemlerde bile bitkinin ihtiyaç duyduğu sıcaklığı sağlayarak yıl boyu üretim yapmak ve ürünü erken ya da sezon dışı pazara sunabilmektir.
Isıtma, jeotermal akışkanın eşanjör üzerinden ısıttığı su devreleriyle sağlanır ve termostat kontrollü vanalarla sera içi sıcaklık istenen düzeyde tutulur. Havalandırma, çatı ve yan açıklıklar ile fanlar üzerinden yapılır; hem sıcaklık fazlasını atmak hem de nemi dengelemek için kullanılır. Nem kontrolü, havalandırma ve ısıtmanın birlikte yönetilmesiyle sağlanır; aşırı nem mantari hastalık riskini artırdığından ısıtma devreleri nem düşürmede de rol oynar. Işık ihtiyacı temel olarak gün ışığından karşılanır, örtü malzemesinin ışık geçirgenliği önemlidir; gerektiğinde gölgeleme sistemleri ya da ek aydınlatma ile desteklenebilir. Modern işletmelerde bu bileşenler otomasyon panelleriyle birlikte izlenip yönetilir.
Kurulum, jeotermal kaynağın araştırılması ve sıcaklık ile debi açısından değerlendirilmesiyle başlar; ardından sera yapısının inşası, eşanjör ve ısı dağıtım tesisatının kurulması ve otomasyon sistemlerinin devreye alınması gelir. Maliyet; seranın tipine ve büyüklüğüne, örtü ile iskelet malzemesinin kalitesine, jeotermal kaynağa olan uzaklığa, kuyu ve iletim hattı gereksinimine, eşanjör ile ısıtma donanımının kapasitesine ve iklim kontrol otomasyonunun düzeyine göre önemli ölçüde değişir. Kaynağa yakınlık ve mevcut altyapı maliyeti belirgin biçimde etkiler. Isıtma girdisi seracılıkta toplam giderler içinde önemli bir kalem olduğundan, jeotermal enerjinin işletme aşamasında sağladığı düşük ısıtma gideri ilk yatırımın zamanla amorti edilmesine katkı sağlar. Kesin rakamlar projeye özgü fizibilite ile belirlenir.
Not: Kurulum maliyeti; sera tipi, büyüklük, malzeme kalitesi ve iklim donanımına göre değişir. Kesin fiyat için yetkili firmalardan teklif alın.
En büyük avantajı, yenilenebilir ve nispeten düşük maliyetli bir ısı kaynağı sayesinde kış aylarında dahi yıl boyu kesintisiz üretim yapılabilmesi, düzenli sıcaklık sayesinde verim ve kalitenin artması ile fosil yakıt kullanımının ortadan kalkmasıdır; bu yönüyle çevre dostudur ve hava kirletici emisyon yaratmaz. Buna karşılık dezavantaj tarafında, üretimin jeotermal kaynağın bulunduğu bölgelerle sınırlı olması, kaynak araştırması ve tesisat için ilk yatırım maliyetinin yüksek olabilmesi, jeotermal akışkandaki mineraller nedeniyle korozyon ve kabuklaşma riskiyle bunun için eşanjör ve bakım gereksinimi, ayrıca atık akışkanın çevreye uygun biçimde yönetilmesi gerekliliği öne çıkar. Kaynağın sıcaklığı ve debisi yetersizse ek ısıtma çözümlerine ihtiyaç doğabilir.
Hayır. Bu sistem, yer altı jeotermal kaynağının bulunduğu ya da kaynağa iletim hattıyla makul mesafede olan bölgelerde kurulabilir. Kaynağın sıcaklığı ve debisi seranın ısı ihtiyacını karşılamaya yeterli olmalıdır; bu nedenle kurulumdan önce kaynak araştırması ve fizibilite çalışması yapılması gerekir.
Genellikle verilmez. Jeotermal akışkan mineral içerdiğinden borularda korozyon ve kabuklaşmaya yol açabilir. Bu nedenle akışkan çoğunlukla eşanjör üzerinden temiz su devresine ısı aktarır ve sera içindeki borularda bu temiz su dolaşır. Böylece tesisatın ömrü korunur ve bakım ihtiyacı azalır.
Sıcaklık isteği yüksek meyveli sebzeler öne çıkar. Domates, salatalık, biber ve patlıcan en yaygın ürünlerdir; ayrıca çilek, marul, çeşitli yeşillikler ile süs bitkisi ve kesme çiçek üretimi de yapılır. Amaç, sezon dışında bile ürünü pazara sunabilmektir.
Isıtma, seracılıkta toplam giderler içinde önemli bir paya sahiptir. Jeotermal enerji fosil yakıtlara göre işletme aşamasında daha düşük ısıtma gideri sağladığından, ilk yatırım tamamlandıktan sonra üretim maliyetlerinde belirgin bir avantaj sunar. Bu avantajın büyüklüğü kaynağa yakınlık ve sistem verimine göre değişir.
Isıtma için fosil yakıt yakılmadığından hava kirletici emisyon oluşmaz ve bu yönüyle çevre dostudur. Ancak kullanılan jeotermal akışkanın içindeki mineraller nedeniyle atık akışkanın çevreye uygun biçimde reenjeksiyon ya da kontrollü tahliye ile yönetilmesi gerekir; bu husus proje planlamasında dikkate alınmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Jeotermal Seracılık Fizibilite Raporu ve Yatırımcı Rehberi.
Harman üzerinde sera, örtü altı ürün ve ekipman ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
