Menü
Mürdümük (Lathyrus sativus), kurağa ve fakir topraklara dayanıklı, azot bağlayan bir baklagil yem bitkisidir. Karlılık açısından güçlü yanı, düşük girdiyle iş görmesidir: serin ve yağışlı geçen kışlarda ek sulama gerektirmeden, sınırlı gübreyle üretilebilir. Bu yönüyle kuru tarım alanlarında, buğday ve arpanın zayıf kaldığı marjinal parsellerde bir seçenek olarak öne çıkar. Gelir tarafı ise ürünün nasıl değerlendirildiğine bağlıdır: dane olarak yem, ot (kuru ot/silaj) olarak kaba yem veya tohumluk satışı farklı fiyat ve verim dengeleri kurar. Mürdümük genellikle kendi hayvancılık işletmesinin yem maliyetini düşürmek için ekildiğinden, karlılığı çoğu zaman satış fiyatından çok "satın alınmayan yem" üzerinden hesaplamak gerekir. Karar vermeden önce hedef ürünü (dane mi ot mu), toprak ve iklim koşullarını ve bölgesel yem talebini birlikte değerlendirmek doğru olur. Sitedeki maliyet hesaplama aracıyla kendi dekar bazlı girdilerinizi girerek başabaş noktanızı görebilirsiniz.
Mürdümükte maliyet yapısı, tahıllara kıyasla girdi hafif bir bitki profili çizer. Baklagil olduğu için havadan azot bağlar; bu nedenle azotlu gübre ihtiyacı düşüktür ve gübre kalemi genellikle ekim öncesi taban gübresi (fosfor ağırlıklı) ile sınırlı kalır. En belirleyici kalemler tohumluk, toprak hazırlığı-ekim için yakıt ve hasat-harmandır. Tohumluk maliyeti dekara atılan tohum miktarına ve tohumluğun sertifikalı mı kendi ürününden mü ayrıldığına göre değişir. Sulama çoğunlukla kuru tarım koşulunda yapılmadığından bu kalem çoğu bölgede yok denecek kadar azdır; sulanan koşulda verim artar ama su ve enerji gideri eklenir. İlaçlama ihtiyacı görece sınırlıdır, esas mücadele yabancı ot içindir. İşçilik, ürünün ot olarak biçilip kurutulmasında (kaba yem) danede olduğundan daha ağır basar. Nakliye, hacimli kuru ot üretiminde daneye göre daha yüksek maliyet doğurur. Rakam yerine kendi parselinizin girdi oranlarını hesaplama aracına girmeniz daha güvenilir sonuç verir.
Gelir mantığı sabittir: dekara verim çarpı birim satış fiyatı. Mürdümükte verim, üretim amacına göre iki farklı ölçekte okunur; dane verimi kilogram bazında düşük ama yüksek değerli, ot (kuru ot) verimi ise tonaj olarak yüksek fakat birim fiyatı düşük bir gelir kalemidir. Başabaş noktası, toplam dekar maliyetinin beklenen verime bölünmesiyle bulunacak birim maliyetin, satış fiyatının altında kalmasıyla sağlanır. Mürdümüğü karlı kılan temel etken düşük girdi yapısıdır: gübre ve sulama giderinin sınırlı olması, başabaş verim eşiğini aşağı çeker, yani düşük verimde bile masrafın çıkması kolaylaşır. Ayrıca kendi hayvanına yem üreten işletmede gerçek getiri, piyasadan alınmayan yem bedeli üzerinden hesaplanır ve bu çoğu zaman doğrudan satıştan daha avantajlıdır. Riskli yanı, dane veriminin düşüklüğü ve yem piyasasındaki fiyat dalgalanmasıdır. Kesin kar rakamı bölge, yıl ve amaca göre değiştiğinden, kendi verim ve fiyat beklentinizle senaryo kurmak en sağlıklı yaklaşımdır.
Karlılığı düşüren başlıca riskler şunlardır. Birincisi fiyat riski: mürdümük büyük ölçüde yem pazarına bağlı olduğundan, arpa-mısır gibi alternatif yem fiyatları ve bölgesel hayvancılık talebi geliri doğrudan etkiler; talep dar bir piyasa olduğu için alıcı bulmak da bir risktir. İkincisi iklim riski: kurağa dayanıklı olsa da çiçeklenme ve dane bağlama döneminde şiddetli kuraklık ya da ters giden yağış rejimi verimi düşürür. Üçüncüsü agronomik risk: yabancı ot rekabeti ve nemli koşullarda görülebilen fungal hastalıklar ile bazı böceklerin baskısı verim ve kaliteyi bozabilir. Dördüncüsü girdi zamları: tohumluk, akaryakıt ve hasat-harman maliyetlerindeki artış, düşük birim fiyatlı bir üründe kar marjını hızla eritir. Ek olarak, mürdümük tohumunda bulunan ve aşırı ve tek yönlü tüketimde sorun yaratabilen doğal madde (ODAP) nedeniyle hayvan beslemede rasyon oranına dikkat gerekir; bu durum pazarlamada bilgilendirme ve doğru kullanım iletişimini zorunlu kılar.
Karlılığı artırmak için birkaç yol öne çıkar. Verim ve kalite tarafında: bölgeye uygun, tescilli çeşit ve temiz-sertifikalı tohumluk kullanmak, uygun ekim zamanı ve sıklığını tutturmak, baklagil olmasından yararlanıp azot masrafını kısarak sadece ihtiyaç duyulan taban gübresini vermek maliyeti aşağı çeker. Ot üretiminde biçim zamanını doğru seçmek (çiçeklenme dönemi) hem tonajı hem besleme değerini yükseltir. Pazarlama tarafında: ürünü tek kanala bağlamamak, dane, kuru ot ve tohumluk seçeneklerini karşılaştırıp o yıl en yüksek getiriyi vereni seçmek önemlidir; tohumluk satışı çoğu zaman en yüksek katma değeri sağlar. Yakın bölgedeki hayvancılık işletmeleriyle ya da yem üreticileriyle önceden sözleşmeli üretim veya alım anlaşması yapmak fiyat ve talep riskini azaltır. Maliyet düşürmede kendi tohumluğunu ayırmak, ekim-hasat işlemlerini komşu parsellerle ortak makine kullanımıyla yapmak yakıt ve kira giderini böler. Kendi hayvanına yem üretenler için en yüksek getiri, satın alınmayan yem üzerinden gelir. Sitedeki maliyet hesaplama aracıyla farklı senaryoların başabaş noktasını görüp en uygununa karar verebilirsiniz.
Mürdümüğün karlılığı büyük ölçüde düşük girdi yapısından gelir. Azot bağlayan bir baklagil olduğu için gübre gideri sınırlıdır ve kuru tarımda çoğu zaman ek sulama gerektirmez; bu da başabaş verim eşiğini aşağı çeker. Doğrudan satış fiyatı yem piyasasına bağlı ve görece düşük olsa da, kendi hayvanına yem üreten işletmede gerçek getiri satın alınmayan yem bedeli üzerinden yükselir. Karlılık bölge, yıl, amaç (dane, ot, tohumluk) ve verime göre değiştiği için kendi girdilerinizi hesaplama aracına girip başabaş noktanızı görmeniz en doğru yöntemdir.
İkisinin karlılığı farklı mantıkla işler. Dane üretiminde kilogram verimi düşük ama birim değer yüksektir ve tohumluk pazarına da yönelinebilir; ot (kuru ot, silaj) üretiminde tonaj yüksek ama birim fiyat düşüktür ve işçilik ile nakliye maliyeti artar. Kendi hayvancılığı olan işletme için kaba yem hedefli ot üretimi doğrudan yem maliyetini düşürür. Bölgenizdeki talebi, fiyatları ve makine imkanınızı karşılaştırıp senaryo kurmak en sağlıklısıdır.
En belirgin tasarruf azotlu gübre ve sulamadadır. Baklagil olarak havadan azot bağladığından azotlu gübre ihtiyacı düşüktür, genellikle ekim öncesi fosfor ağırlıklı taban gübresi yeterli olur. Kurağa dayanıklı olduğundan kuru tarım koşulunda su ve enerji gideri de düşer. Buna karşılık tohumluk, toprak hazırlığı için yakıt ve hasat-harman kalemleri belirleyici masraflar olarak kalır.
Başlıca riskler fiyat ve talep dalgalanması (dar bir yem pazarına bağlı olması), çiçeklenme ve dane bağlama dönemindeki kuraklık ya da olumsuz yağış, yabancı ot ile bazı hastalık ve zararlıların baskısı, ve tohumluk-yakıt gibi girdilerdeki zamlardır. Ayrıca tohumdaki doğal ODAP maddesi nedeniyle hayvan beslemede rasyon oranına dikkat gerekir; bu da pazarlamada doğru kullanım bilgisini zorunlu kılar.
Bölgeye uygun tescilli çeşit ve temiz tohumluk kullanmak, doğru ekim zamanı ve sıklığı, otta biçimi çiçeklenme döneminde yapmak verim ve kaliteyi yükseltir. Pazarlamada dane, ot ve tohumluk seçeneklerini karşılaştırmak, yakın hayvancılık işletmeleri veya yem üreticileriyle sözleşmeli üretim yaparak fiyat riskini azaltmak önemlidir. Kendi tohumluğunu ayırmak ve makineyi komşu parsellerle ortak kullanmak da maliyeti düşürür.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM). Maliyet ve gelir değerleri bölge, yıl, verim ve piyasa koşullarına göre değişir.
Harman üzerinde güncel mürdümük fiyatlarını ve ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Mürdümük Güncel Fiyatları Satılık Mürdümük Maliyet Hesaplama Aracı Mürdümük Yetiştiriciliği Tüm Mürdümük BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
