Menü
Kuzukulağı (Rumex acetosa ve akraba Rumex türleri), Poligonaceae familyasından, ekşi lezzetiyle tanınan çok yıllık otsu bir bitkidir. Türkiye kırsalında ilkbaharda kendiliğinden yetişen, halk arasında ekşi kulak, kuzu ekşisi gibi adlarla bilinen bir yenilebilir yabani ottur. Yaprakları oksalik asit içeriği nedeniyle belirgin ekşi bir tada sahiptir; taze salatalarda, börek ve kavurma iç harçlarında, çorbalarda ve yerel otlu yemeklerde kullanılır. Türkiye tarımı açısından kuzukulağı büyük ölçekli tarla ürünü olmaktan çok, ağırlıklı olarak doğadan toplanan (mera, çayır, tarla kenarı, nemli meyilli araziler) bir bitkidir. Ege, Karadeniz ve İç Anadolu köylerinde mevsimlik olarak toplanıp yerel pazarlarda ve semt pazarlarında satılır. Ekonomik değeri; kırsal hane geçimine katkı, otlu gıda kültürü ve son yıllarda artan doğal ot ile sağlıklı beslenme ilgisi üzerinden şekillenir. Kültüre alınmış bahçe üretimi de mümkündür ancak yaygınlığı sınırlıdır.
Kuzukulağı Türkiye genelinde nemli ve serin çayırların bulunduğu hemen her bölgede doğal olarak yayılış gösterir. En yoğun toplandığı alanlar; Karadeniz kıyı ve dağ köyleri (Trabzon, Rize, Ordu, Giresun, Samsun, Kastamonu), Ege ve iç kesimlerdeki çayırlık araziler (İzmir, Manisa, Muğla, Aydın yaylaları), Marmara kırsalı ile İç Anadolu ve Doğu Anadolu meraları yer alır. Bitki serin iklimi, yeterli toprak nemini ve organik maddece zengin, tınlı toprakları sever. Karadeniz bölgesindeki yüksek yağış ve nemli çayır ortamı, uzun ilkbahar süresi bitkinin bol ve körpe yaprak vermesi için elverişlidir. Yayla ve dağ eteklerindeki serin geceler, yaprakların ekşiliğini ve tazeliğini korur. Tam güneşten çok yarı gölge ve su tutan meyilli araziler tercih ettiği için dere kenarları, mera içleri ve nadasa bırakılmış nemli tarla kenarları başlıca doğal ortamlarıdır.
Kuzukulağı büyük ölçekli ticari tarımı yaygın olmadığından, tarla bazında standartlaşmış resmi verim ortalamaları sınırlıdır; bu nedenle net bir dekar verimi vermek yerine yaklaşık değerlendirmeler yapmak doğrudur. Çok yıllık bir bitki olarak bir kez tutunduğunda ilkbahardan itibaren birkaç kez körpe yaprak hasadına imkan verir; bahçe koşullarında düzenli sulama ve gübreleme ile aynı bitkiden mevsim boyunca tekrarlı kesimler alınabilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler; toprak nemi ve sulama düzeni, toprağın organik madde içeriği, sıcaklık (aşırı sıcakta bitki erken tohuma kalkar ve yapraklar sertleşip acılaşır), gölgeleme durumu ve hasat sıklığıdır. Doğadan toplamada verim; o yılın yağış rejimine, mera örtüsüne ve toplama zamanına bağlı olarak yıldan yıla belirgin değişir. En kaliteli ürün, yapraklar körpe ve çiçeklenme öncesi dönemde toplandığında elde edilir.
Kuzukulağı Türkiye ticaretinde bağımsız bir istatistiksel kalem olarak izlenen büyük bir ürün değildir; ağırlıklı olarak iç tüketime, yerel ve mevsimlik pazarlara dayanır. Kırsal kesimde doğadan toplanan yapraklar, köy ve semt pazarlarında demet halinde satılarak toplayıcı hanelere ek gelir sağlar. Talep büyük ölçüde otlu yemek geleneğinin güçlü olduğu Ege ve Karadeniz mutfağı ile şehirlerdeki doğal ürün ilgisinden gelir. Standart, sürekli ve büyük hacimli bir arz zinciri bulunmadığından ihracat ve ithalatı düzenli, kayda değer bir kalem oluşturmaz; ticaret çoğunlukla taze tüketime yönelik yerel ölçekte kalır. Ekonomik önemi rakamsal büyüklükten çok; kırsal geçime katkısı, yöresel gastronomi değeri, kısa tedarik zinciri ve yaban otu toplayıcılığının sürdürdüğü geleneksel bilgi üzerinden ölçülür. Kültüre alınmış bahçe üretiminin yaygınlaşması, ürünün pazarda daha düzenli yer bulmasına katkı sağlayabilir.
Kuzukulağı yapraklarındaki ekşilik, bünyesinde bulunan oksalik asit ve benzeri organik asitlerden kaynaklanır. Bu ekşi lezzet bitkinin en belirgin özelliğidir ve salata ile otlu yemeklerde doğal bir ekşilik verici olarak tercih edilmesini sağlar. Yapraklar körpeyken ekşilik daha dengeli ve hoştur.
En verimli toplama dönemi ilkbahardır. Yapraklar körpe, taze ve çiçeklenme öncesi olduğunda toplanır; bu dönemde hem lezzet hem yaprak kalitesi en iyidir. Havalar ısınıp bitki tohuma kalktığında yapraklar sertleşir ve acılaşır, bu nedenle sıcak yaz aylarından önce toplanması tavsiye edilir.
Taze yaprakları salatalarda çiğ olarak, ayrıca börek ve gözleme iç harçlarında, otlu kavurmalarda, çorbalarda ve yörelere özgü otlu yemeklerde kullanılır. Ege ve Karadeniz mutfağında sıkça yer alır. Ekşi tadı yemeğe doğal bir ferahlık kattığı için diğer yabani otlarla karıştırılarak da pişirilir.
Evet, kuzukulağı çok yıllık bir bitki olarak bahçede kültüre alınabilir. Serin iklim, nemli ve organik maddece zengin toprak ile yarı gölge koşullarında iyi gelişir. Bir kez tutunduğunda ilkbahardan itibaren tekrarlı kesimlerle mevsim boyunca körpe yaprak alınabilir; düzenli sulama yaprak kalitesini artırır.
İkisi de Rumex cinsine ait akraba bitkilerdir. Kuzukulağı genellikle daha küçük yapraklı ve belirgin ekşi tatlıdır; labada ise daha iri yapraklı ve ekşiliği daha az olan türleri kapsar. Halk arasında adlandırmalar yöreden yöreye değişebildiği için aynı bitki farklı isimlerle anılabilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel kuzukulağı ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kuzukulağı Kuzukulağı Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
