Menü
Keten (Linum usitatissimum), Türkiye'de hem lif hem de yağlı tohum amacıyla yetiştirilen tek yıllık bir bitkidir. Ülkemizde daha çok tohumu için ekilen keten, insan beslenmesinde kullanılan keten tohumu ile öne çıkar. Hasat zamanı ve yöntemi, ketenin lif için mi yoksa tohum için mi yetiştirildiğine göre değişir. Tohum için yetiştirilen ketende bitkinin tam olgunlaşması, kapsüllerin kahverengiye dönmesi ve tohumların sertleşmesi beklenirken; lif için yetiştirilen ketende sap kalitesini korumak amacıyla sararma olgunluğunda daha erken hasat yapılır. Ketenin sapı kısa, tohumu küçük ve kaygan olduğu için hasatta uygun zamanlama ve doğru yöntem seçimi verim ve kaliteyi belirler. Bu sayfada ketenin Türkiye koşullarında ne zaman ve nasıl hasat edildiği, olgunluk belirtileri ile hasat sonrası ilk işlemler ürüne özgü biçimde ele alınmıştır.
Türkiye'de keten, ilkbaharda ekildiğinde genellikle yaz aylarında hasat edilir. İlkbahar ekimi (Mart-Nisan) yapılan tohumluk ketende hasat çoğunlukla Temmuz ve Ağustos aylarına denk gelir. Kışlık ekim yapılan bölgelerde ise ekim sonbaharda yapılır ve hasat bir miktar daha erkene, Haziran-Temmuz dönemine kayabilir. Bölgeye, iklime ve ekim zamanına göre hasat tarihi birkaç hafta değişebilir; daha sıcak ve düşük rakımlı yörelerde olgunlaşma erken, serin ve yüksek yörelerde daha geç olur. Tohum için hasat olgunluğu belirtileri: bitkinin alt yaprakları dökülür, saplar sararıp kahverengileşir, tohum kapsülleri (kozalak) kahverengiye döner ve sallandığında içindeki tohumların çıkardığı hışırtı duyulur. Tohumlar sertleşip parlak kahverengi rengini alır. Lif için yetiştirilen ketende ise tam olgunluk beklenmez; saplar sararmaya başladığında, alt yapraklar döküldüğünde yapılan sararma olgunluğu hasadı lif kalitesi için tercih edilir.
Tohum için yetiştirilen keten, küçük ölçekli üretimde saplar diplerinden kesilerek veya çekilerek, büyük alanlarda ise biçerdöverle hasat edilir. Biçerdöver ayarları küçük ve kaygan keten tohumuna göre yapılmalı, tohum kaybını ve kırılmayı önlemek için tambur devri ve elek açıklıkları uygun tutulmalıdır. Lif için yetiştirilen keten ise lifin kesintisiz uzunluğunu korumak amacıyla kesilmez, kökünden sökülerek (yolunarak) hasat edilir; bu iş elle ya da özel keten sökme makineleriyle yapılır. Hasatta bitkilerin fazla nemli veya çiy düşmüş olmamasına dikkat edilmelidir. Hasat sonrası ilk işlem, tohumlu ketende tohumların kapsülden ayrılması (harmanlama) ve iyice kurutularak depolanmasıdır; nemli tohum küflenip yağ kalitesini bozar. Lif ketende ise saplar tarlada veya suda bekletilerek havuzlama (retting) işlemine tabi tutulur, ardından lif sapından ayrılır.
Türkiye'de ilkbaharda (Mart-Nisan) ekilen tohumluk keten çoğunlukla Temmuz ve Ağustos aylarında hasat edilir. Kışlık ekim yapılan yörelerde hasat Haziran-Temmuz dönemine kayabilir. Bölge, iklim ve ekim zamanına göre tarih birkaç hafta değişir.
Tohum için hasatta bitkinin alt yaprakları dökülür, saplar sararıp kahverengileşir, tohum kapsülleri kahverengiye döner ve sallandığında hışırtı duyulur. Tohumlar sertleşip parlak kahverengi rengini alınca hasat olgunluğuna gelmiş demektir.
Tohum için yetiştirilen keten büyük alanlarda biçerdöverle, küçük üretimde ise saplar kesilerek hasat edilir. Lif için yetiştirilen keten ise lif uzunluğunu korumak amacıyla kesilmez, kökünden sökülerek elle veya özel sökme makineleriyle hasat edilir.
Tohum keteninde bitkinin tam olgunlaşması, kapsüllerin kahverengiye dönmesi beklenir. Lif keteninde ise saplar sararmaya başladığında yapılan sararma olgunluğu hasadı tercih edilir; erken hasat daha ince ve kaliteli lif verir.
Tohumlu ketende tohumlar kapsülden ayrılır (harmanlanır) ve küflenmeyi önlemek için iyice kurutularak depolanır. Lif ketende ise saplar havuzlama (retting) işlemine alınır, ardından lif sapdan ayrılır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM). Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel keten ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Keten İlanları Keten Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Keten Nasıl Saklanır Keten Yetiştiriciliği Tüm Keten BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
