Menü
Hünnap (Ziziphus jujuba), halk arasında çiğde ya da hünnap elması olarak da bilinen, Rhamnaceae familyasına ait dikenli ve dayanıklı bir meyve ağacıdır. Anavatanı Asya olmakla birlikte Anadolu'da yüzyıllardır bahçe kenarlarında, tarla sınırlarında ve ev bahçelerinde yetiştirilir. Olgunlaşınca kahverengi-kızıla dönen, tazeyken elma kıvamında, kuruyunca hurmayı andıran meyveleri hem taze hem kurutulmuş olarak tüketilir. Türkiye tarımında hünnap uzun süre ticari bir ürün olmaktan çok geleneksel ve yöresel bir meyve olarak kaldı; ancak son yıllarda kuraklığa ve fakir topraklara dayanıklılığı, düşük girdiyle yetişmesi ve C vitamini bakımından zengin oluşu nedeniyle alternatif meyvecilikte ilgi görmeye başladı. Anadolu mutfağında meyvesi kurutularak kış ikramlığı yapılır, öksürüğe ve boğaz rahatsızlıklarına iyi geldiği inancıyla halk hekimliğinde kaynatılıp içilir. Bal, marmelat, pekmez ve çay gibi katma değerli ürünlere işlenmeye de uygundur. Bakım isteğinin azlığı ve marjinal alanlarda değerlendirilebilmesi, hünnabı küçük üreticiler için tamamlayıcı bir gelir kaynağı hâline getirmektedir.
Hünnap Türkiye'de en yaygın olarak ılıman ve sıcak iklim kuşağında, özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetişir. Aydın, Denizli, Muğla, Manisa, İzmir gibi Ege illeri ile Antalya, Mersin, Adana ve Hatay çevresinde bahçe kenarlarında ve küçük parsellerde yaygındır. Ayrıca Güneydoğu Anadolu'da Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa ve Diyarbakır dolaylarında, İç Ege'nin geçit kuşaklarında ve Marmara'nın güney kesimlerinde de görülür. Hünnap yüksek yaz sıcaklığını ve uzun güneşlenme süresini sever; meyvelerin iyi olgunlaşması ve şeker oranının yükselmesi için sıcak ve kurak yaz koşulları idealdir. Kışın soğuğa belli ölçüde dayanabilse de asıl verim potansiyelini sıcak yaz iklimlerinde gösterir. Toprak konusunda oldukça seçici olmayan bir türdür; kireçli, taşlı, tuzluluğa ve kuraklığa nispeten toleranslı topraklarda dahi tutunabilmesi, onu diğer meyve türlerinin zorlandığı marjinal ve susuz alanlar için uygun kılar. Bu dayanıklılık, hünnabın Anadolu'nun geniş bir coğrafyasına yayılmasının temel nedenidir.
Hünnap verimi ağacın yaşına, çeşidine, budama ve sulama koşullarına göre büyük değişkenlik gösterir. Genç ağaçlar dikimden sonraki ilk birkaç yıl az ürün verirken, tam verim çağına ulaşmış olgun bir ağaçtan yaklaşık birkaç on kilogramdan başlayıp bakım koşulları iyi olduğunda yüz kilogramın üzerine çıkabilen ürün alınabildiği bildirilmektedir. Kesin rakamlar bölgeye ve yetiştirme sistemine göre farklılaştığı için ağaç başına verim geniş bir aralıkta düşünülmelidir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında çeşit seçimi (iri meyveli seleksiyonlar), ağaç yaşı ve taç gelişimi, çiçeklenme döneminde tozlaşma ve arı aktivitesi, düzenli budama, yeterli güneşlenme ile çiçeklenme ve meyve tutumu sırasındaki sıcaklık koşulları yer alır. Hünnap kurağa dayanıklı olsa da meyve tutumu ve iriliği için özellikle yaz aylarında yapılacak destek sulaması verimi belirgin biçimde artırır. Aşırı sıcak-kuru rüzgârlar ve çiçeklenme dönemindeki olumsuz hava koşulları ise meyve dökümüne yol açarak verimi düşürebilir.
Hünnabın Türkiye'deki ticareti büyük ölçüde iç tüketime ve yerel pazarlara dayanır. Üretim çoğunlukla küçük ölçekli, bahçe kenarı ve dağınık yapıda olduğu için ürün genellikle yöresel pazarlarda, semt pazarlarında, aktarlarda ve son yıllarda internet üzerinden kurutulmuş meyve ve çay olarak satılmaktadır. Taze meyvenin raf ömrü kısa olduğundan ticarette ağırlık kurutulmuş üründedir; kuru hünnap kışlık kuruyemiş ve şifalı bitki ürünleri kategorisinde değerlendirilir. Sağlıkla ilişkilendirilmesi ve doğal ürünlere yönelen tüketici ilgisi nedeniyle katma değerli ürünlere (çay, pekmez, marmelat, ekstre) işlenmesi ekonomik potansiyelini artırmaktadır. Dünya genelinde hünnap üretiminde ve ticaretinde başı çeken ülke Çin'dir; uluslararası pazarda kuru jujube ticareti büyük ölçüde bu üretime dayanır. Türkiye'de hünnap henüz büyük hacimli bir ihracat kalemi değildir ve daha çok iç piyasaya yöneliktir; ancak kuraklığa dayanıklı, düşük girdili alternatif bir tür olarak üretim alanının genişlemesi hâlinde küçük üreticiler için tamamlayıcı bir gelir ve niş ihracat fırsatı doğurabilir.
Hünnap, Ziziphus jujuba türüne ait dikenli bir meyve ağacı ve bu ağacın meyvesidir. Anadolu'da yöreye göre çiğde, hünnap elması ya da hünnap hurması gibi adlarla anılır; uluslararası literatürde jujube veya Çin hurması olarak geçer. Olgunlaşınca kahverengi-kızıla döner, tazeyken elma gibi çıtır, kuruyunca hurmayı andıran bir dokuya sahiptir.
Hünnap sıcak ve uzun yazları, bol güneşi seven, kuraklığa oldukça dayanıklı bir türdür. Kireçli, taşlı, fakir ve hafif tuzlu topraklarda bile tutunabildiği için başka meyvelerin zorlandığı marjinal alanlarda yetiştirilebilir. Kış soğuğuna belli ölçüde dayansa da en iyi verimi Ege, Akdeniz ve Güneydoğu gibi sıcak iklim kuşaklarında verir.
Hünnap fidanları genellikle dikimden sonraki ilk birkaç yıl içinde meyveye yatmaya başlar, ancak tam verim çağına ulaşması ağacın taç gelişimini tamamlamasıyla birkaç yıl daha alır. Aşılı ve seçilmiş çeşitler tohumdan yetişenlere göre daha erken ve daha düzenli ürün verir.
Her ikisi de mümkündür. Taze hünnap hasat döneminde elma kıvamında tüketilir fakat raf ömrü kısadır. Bu nedenle büyük bölümü kurutularak değerlendirilir; kuru hünnap kışlık ikramlık olarak yenir, çayı yapılır ve halk arasında öksürük ile boğaz rahatsızlıklarına iyi geldiği düşüncesiyle kaynatılarak içilir. Ayrıca pekmez, marmelat ve bal gibi ürünlere de işlenir.
Hünnap düşük girdili, az bakım isteyen ve kuraklığa dayanıklı bir tür olduğu için özellikle küçük üreticiler ve marjinal araziler için tamamlayıcı bir gelir kaynağı olabilir. Katma değerli ürünlere (çay, kuru meyve, ekstre) işlendiğinde değeri artar. Üretim çoğunlukla iç pazara yönelik ve küçük ölçekli olduğundan, kârlılık pazarlama kanalına ve ürünün işlenerek satılmasına bağlı olarak değişir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel hünnap ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Hünnap Hünnap Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
