Menü
Şap hastalığı, sığır, koyun, keçi ve manda gibi çift tırnaklı hayvanları etkileyen, son derece bulaşıcı viral bir enfeksiyondur. Hastalığın etkeni Aftovirüs cinsinden bir virüs olup birden fazla serotipi bulunur ve bu durum bağışıklığı zorlaştırır. Ağız içi, dil, diş etleri, meme başları ve tırnak aralarında su toplayan yaralar (aftlar) ile karakterizedir. Hastalık genellikle ölümcül seyretmese de sürüde hızla yayılarak ciddi verim kayıplarına ve iş gücü kaybına yol açar. Türkiye'de ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer aldığı için şüphe halinde derhal il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirilmelidir.
Şap hastalığı başta sığır, manda, koyun, keçi ve domuz olmak üzere tüm çift tırnaklı evcil ve yabani hayvanları etkiler. Sığırlarda klinik belirtiler daha belirgin ve şiddetli seyrederken, koyun ve keçilerde belirtiler daha hafif olabilir ve gözden kaçabilir. Genç ve süt emen buzağılarda kalp kası tutulumu nedeniyle ölüm oranı yetişkinlere göre daha yüksektir. Tek tırnaklı hayvanlar olan at ve eşekler bu hastalığa yakalanmaz. Yabani çift tırnaklılar da virüsün taşınmasında ve yayılmasında rol oynayabilir.
Hastalığın ilk belirtileri yüksek ateş, iştahsızlık ve halsizliktir. Kısa süre sonra ağız içinde, dilde, diş etlerinde ve dudaklarda su dolu kabarcıklar ile yaralar oluşur; bu döneme bol miktarda salya akması ve ağız şapırdatma eşlik eder. Tırnak aralarında ve topuklarda ortaya çıkan yaralar nedeniyle hayvanlar topallar ve yürümekte zorlanır. Süt ineklerinde meme ve meme başlarındaki yaralar süt veriminde ani ve belirgin düşüşe yol açar. Bu belirtileri gören yetiştiricinin şüphe halinde derhal il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirimde bulunması gerekir.
Şap virüsü doğada çok dayanıklıdır ve son derece hızlı yayılır. Hasta hayvanların salyası, burun akıntısı, sütü, idrarı ve dışkısı yoluyla çevreye yayılan virüs, sağlıklı hayvanlara doğrudan temasla bulaşır. Ayrıca virüs bulaşmış yem, su, altlık, sağım ekipmanları, araçlar ve bakıcıların giysileri ile dolaylı olarak taşınabilir. Rüzgâr aracılığıyla havadan uzun mesafelere yayılabildiği de bilinmektedir. Hayvan hareketleri, canlı hayvan ticareti ve pazarlar hastalığın bölgeler arası yayılmasında en önemli etkenlerdir.
Şap hastalığından korunmanın en etkili yolu düzenli aşılamadır; aşı takvimi ve uygulama bölgedeki risk durumuna göre resmi veteriner otoritesi tarafından belirlenir. Aşılamanın yanında işletmede sıkı biyogüvenlik önlemleri uygulanmalı, giriş çıkışlar kontrol altında tutulmalı ve araç ile personel dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Ahır, ekipman ve barınakların düzenli temizliği ve dezenfeksiyonu virüs yükünü azaltır. Sürüye yeni katılan hayvanlar bir süre ayrı tutularak gözlemlenmelidir. Aşı programı ve koruyucu uygulamalar için bölgedeki serbest veteriner hekim veya il ve ilçe tarım ve orman müdürlüğü ile iletişime geçilmelidir.
Şap hastalığının virüsü doğrudan yok eden özgül bir tedavisi yoktur; yapılan uygulamalar hayvanı destekleyici ve ikincil enfeksiyonları önleyici niteliktedir. Hasta hayvanlar sağlıklı olanlardan derhal ayrılmalı, yumuşak ve kolay yenebilen yem ile temiz su sağlanmalı, ağız ve ayak yaralarının bakımı yapılmalıdır. Her türlü tedavi ve bakım mutlaka bir veteriner hekimin muayenesi ve yönlendirmesi ile yürütülmelidir. Hastalık ihbarı zorunlu olduğundan, şüphe halinde derhal il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirilmeli ve resmi otoritenin karantina ile hareket kısıtlaması talimatlarına uyulmalıdır. Erken bildirim, salgının sürüde ve bölgede yayılmasını önlemek açısından hayati önem taşır.
Şap hastalığı temel olarak hayvan hastalığıdır ve insanlarda görülmesi oldukça nadirdir. Çok seyrek olarak enfekte hayvanlarla yoğun temas eden kişilerde hafif belirtiler bildirilmiştir. Yine de hasta hayvanlarla ilgilenirken hijyen kurallarına uyulmalı ve koruyucu önlemler alınmalıdır.
Şap hastalığı ihbarı mecburi bir hastalıktır. Ağızda salya, ayakta topallık veya su dolu yaralar gibi belirtiler görürseniz derhal il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirimde bulunmalısınız. Kendi başınıza ilaç uygulamak yerine resmi veteriner otoritesinin yönlendirmesini beklemelisiniz.
Yetişkin sığırlarda ölüm oranı genellikle düşüktür, ancak hastalık ciddi verim kayıplarına ve iş gücü kaybına yol açar. Buzağı gibi genç hayvanlarda kalp kası tutulumu nedeniyle ölüm riski daha yüksektir. Bu nedenle korunma ve erken bildirim büyük önem taşır.
Düzenli aşılama hastalığa yakalanma riskini ve belirtilerin şiddetini önemli ölçüde azaltır. Ancak virüsün birden fazla serotipi bulunduğu için tek başına aşı yeterli olmayabilir. Aşılamanın yanında biyogüvenlik önlemleri ve dezenfeksiyon uygulamaları birlikte yürütülmelidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı.
Harman üzerinde hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi hayvanınızı ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
