Menü
Buzağı ishali, yeni doğan ve süt emme dönemindeki buzağılarda sık görülen, dışkının sulanması ve sıvı kaybı ile seyreden bir sindirim sistemi sorunudur. Tek bir nedene bağlı olmayıp viral, bakteriyel ve paraziter etkenler ile besleme ve bakım hatalarının birlikte rol oynadığı çok etkenli bir tablodur. Buzağı yetiştiriciliğinde en önemli ölüm ve verim kaybı nedenlerinden biri olarak kabul edilir. Erken müdahale edilmediğinde ağır sıvı ve elektrolit kaybına, hatta ölüme yol açabilir. Bu nedenle koruyucu tedbirler ve zamanında veteriner hekim desteği büyük önem taşır.
Buzağı ishali en çok yaşamın ilk haftalarındaki yeni doğan buzağıları etkiler ve özellikle ilk ayki dönem kritik kabul edilir. Ağız sütünü yeterince alamamış, bağışıklığı zayıf buzağılar hastalığa daha yatkındır. Kalabalık, nemli ve hijyen koşulları yetersiz barınaklarda yetişen buzağılarda risk belirgin şekilde artar. Soğuk, ıslak altlık ve stres gibi çevresel etkenler de hastalığa zemin hazırlar. Erişkin sığırlarda görülen ishallerden farklı olarak buzağı ishali doğrudan yaşamı tehdit edebildiği için ayrı bir dikkat gerektirir.
Buzağı ishalinin en belirgin bulgusu dışkının sulanması, renginin ve kıvamının değişmesidir. Hasta buzağılar emmeyi reddeder, halsiz, durgun ve depresif görünür, giderek zayıflar. Sıvı kaybının ilerlemesiyle gözler çukurlaşır, deri esnekliğini kaybeder, ağız ve burun kurur. İleri durumlarda buzağı ayakta duramaz, vücut ısısı düşer ve genel çöküntü hali gelişir. Bu belirtiler görüldüğünde durum acil kabul edilmeli ve vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.
Buzağı ishaline yol açan başlıca enfeksiyöz etkenler arasında E. coli gibi bakteriler, rotavirüs ve koronavirüs gibi virüsler ile bazı parazitler yer alır. Bu etkenler genellikle dışkı ile kirlenmiş altlık, su, yemlik ve bakıcı elleri aracılığıyla ağız yoluyla buzağıya bulaşır. Kalabalık ortam, ıslak zemin ve yetersiz temizlik hastalık etkenlerinin çevrede birikmesine ve buzağılar arasında hızla yayılmasına neden olur. Ağız sütünü yeterince alamayan buzağılarda bağışıklık zayıf olduğu için bulaşma ve hastalanma riski artar. Bu nedenle doğum bölgesi ve buzağı barınaklarının hijyeni yayılımı önlemede belirleyicidir.
Buzağı ishalinden korunma daha buzağı doğmadan, gebe annenin bakım ve beslenmesiyle başlar ve bazı etkenlere karşı anneye yapılan aşılamalar ağız sütü yoluyla buzağıyı koruyabilir. En kritik adım, buzağının doğar doğmaz mümkün olan en kısa sürede yeterli miktarda ağız sütü almasını sağlamaktır. Barınakların kuru, temiz ve iyi havalanan olması, altlığın sık değiştirilmesi ve doğum bölgesinin hijyeni hastalık riskini büyük ölçüde azaltır. Yeni doğan buzağıların ayrı ve temiz bölmelerde tutulması bulaşmayı sınırlar. Uygulanacak aşı programları için mutlaka veteriner hekime danışılmalıdır.
Buzağı ishalinde tedavinin temeli, kaybedilen sıvı ve elektrolitin yerine konması yani rehidrasyondur ve bu uygulamalar veteriner hekim yönlendirmesiyle yapılmalıdır. Hastalık sırasında buzağının beslenmesine devam edilmesi önemlidir, süt tamamen kesilmemeli ancak veriliş şekli ve sıklığı veteriner hekim önerisine göre düzenlenmelidir. İshalin altında yatan etkene göre tedavi değişir, bu nedenle etkenin belirlenmesi ve doğru yaklaşımın seçilmesi için veteriner hekime başvurulmalıdır. Hasta buzağı sıcak, kuru ve temiz bir ortamda tutulmalı, sağlıklı buzağılardan ayrılmalıdır. İlaç kullanımı konusunda kendi başına karar verilmemeli, her aşamada veteriner hekime danışılmalıdır.
Buzağı ishalinde en büyük tehlike, sulu dışkı ile birlikte oluşan sıvı ve elektrolit kaybıdır. Bu kayıp hızla ilerleyerek buzağının çökmesine ve kısa sürede yaşamını yitirmesine yol açabilir. Bu nedenle kaybedilen sıvının yerine konması için erken ve doğru müdahale hayati önem taşır.
Hayır, ishal sırasında buzağının beslenmesine devam edilmesi önemlidir ve süt tamamen kesilmemelidir. Ancak sütün veriliş şekli ve sıklığı buzağının durumuna göre düzenlenmeli, bu ayarlama ve ek sıvı desteği için veteriner hekime danışılmalıdır. Beslenmenin kesilmesi buzağıyı daha da zayıf düşürebilir.
Ağız sütü, buzağının hastalıklara karşı ilk bağışıklığını kazanmasını sağlayan en önemli beslenme kaynağıdır. Buzağının doğar doğmaz mümkün olan en kısa sürede yeterli miktarda ağız sütü alması, ishale karşı korunmanın temel adımıdır. Ağız sütünü yeterince alamayan buzağılarda ishal ve diğer enfeksiyon riski belirgin şekilde artar.
Buzağı ishali çok etkenli bir tablo olup en sık nedenler arasında E. coli gibi bakteriler, rotavirüs ve koronavirüs gibi virüsler ve bazı parazitler yer alır. Bunun yanında kötü hijyen, ıslak ve soğuk barınak, stres ve besleme hataları da hastalığa zemin hazırlar. Doğru tedavi için etkenin belirlenmesi amacıyla veteriner hekime başvurulmalıdır.
Kaynak: Virbac Türkiye, Buzağı İshallerinin Tedavisi ve Önlenmesi Uzman Rehberi.
Harman üzerinde hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi hayvanınızı ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
