Menü
Chia (Salvia hispanica), ballıbabagiller familyasından tek yıllık, sıcak iklim seven bir bitkidir ve Türkiye'de özellikle Akdeniz ile Ege bölgelerinde adaptasyon çalışmaları sürmektedir. Kısa gün bitkisi olması nedeniyle günler kısalmaya başladığında çiçeklenir ve tohum bağlar; bu özellik hasat zamanını belirleyen en önemli etkendir. Hasat, bitkinin tamamen olgunlaşıp kuruması ve başaklardaki küçük tohumların dökülmeye hazır hale gelmesiyle yapılır. Çok küçük ve hafif olan chia tohumları kolay dağıldığı için hasatta zamanlama kritiktir; erken hasat olgunlaşmamış tohum, geç hasat ise tarlada tohum kaybı anlamına gelir. Türkiye koşullarında chia genellikle ilkbaharda ekilip sonbaharda hasat edilen bir üründür. Bu sayfada chia hasadının hangi aylarda yapıldığı, olgunluk belirtileri, uygulanan hasat yöntemleri ve hasat sonrası ilk işlemler ürüne özgü biçimde açıklanmıştır.
Türkiye'de chia genellikle ilkbaharda (nisan-mayıs) ekilir ve vejetasyon süresini tamamladıktan sonra sonbaharda hasat edilir. Kısa gün bitkisi olduğu için günler kısaldığında, yani eylül ayından itibaren çiçeklenmeye ve tohum bağlamaya başlar; bu nedenle hasat çoğunlukla ekim ve kasım aylarına denk gelir. Akdeniz sahil kuşağı gibi sıcak ve don riskinin geç görüldüğü bölgelerde bitki daha uzun süre tarlada kalabilir ve hasat kasıma kadar uzayabilir. Ege ve iç kesimlerde ise ilk sonbahar donları bitkiyi olgunlaşmadan yakalayabildiği için ekim zamanlaması ve erkenci koşullar önem taşır. Hasat olgunluğunun başlıca belirtileri şunlardır: yapraklar sararıp dökülür, bitki sapları kahverengileşip kurur, çiçek başakları (kaliksler) kahverengi ve kuru bir hal alır, elle sıvazlandığında küçük tohumlar başaktan kolayca dökülür. Tohumların çoğunun sertleşip koyu renk almış olması olgunluğun kesin işaretidir.
Türkiye'deki chia üretimi çoğunlukla deneme ve küçük ölçekli alanlarda yürütüldüğü için hasat sıklıkla elle yapılır; başaklı saplar orak veya makasla biçilir, harman yerinde kurutulup dövülerek tohumlar ayrılır. Daha büyük alanlarda tahıl biçerdöveri, chia tohumunun çok küçük olması nedeniyle elek ayarları ve hava akımı düşürülerek uyarlanabilir; aksi halde hafif tohumlar savrulup kaybolur. Hasatta en çok dikkat edilmesi gereken konu tohum kaybıdır: olgunlaşan başaklar en küçük dokunuşta bile döküldüğünden hasat sabahın serin ve nemli saatlerinde, tohum dökülmesinin en az olduğu zamanda yapılmalıdır. Hasat sonrası ilk işlem tohumların iyice temizlenmesi ve kurutulmasıdır. Sap, yaprak ve kaliks kalıntılarından elek ve savurma ile ayrılan tohumlar, küflenmeyi önlemek için nem oranı güvenli düzeye (genellikle yüzde 10 civarı ve altı) inene kadar gölgede, havadar bir ortamda kurutulmalı, ardından temiz ve kuru çuval ya da kaplarda serin yerde depolanmalıdır.
Türkiye'de chia ilkbaharda ekildiğinde genellikle sonbaharda, ekim ve kasım aylarında hasat edilir. Kısa gün bitkisi olduğu için günler kısaldıkça çiçeklenip tohum bağlar; bitkinin kuruması ve tohumların olgunlaşmasıyla hasat zamanı gelir.
Yaprakların sararıp dökülmesi, sapların kahverengileşip kuruması, çiçek başaklarının kuruyup kahverengi hal alması ve elle sıvazlandığında küçük tohumların kolayca dökülmesi olgunluk belirtileridir. Tohumların çoğunun koyu renk alıp sertleşmiş olması kesin işarettir.
Türkiye'de üretim çoğunlukla küçük alanlarda yapıldığı için elle biçme, kurutma ve harmanlama yaygındır. Büyük alanlarda tahıl biçerdöveri, tohumun çok küçük olması nedeniyle elek ve hava akımı ayarları düşürülerek uyarlanabilir.
En önemli konu tohum kaybıdır. Olgunlaşan başaklar en küçük dokunuşta döküldüğü için hasat, tohum dökülmesinin en az olduğu serin ve hafif nemli sabah saatlerinde yapılmalı, gecikme tarlada kayba yol açtığından zamanlama iyi ayarlanmalıdır.
Hasattan sonra tohumlar sap, yaprak ve kaliks kalıntılarından elenerek temizlenir. Küflenmeyi önlemek için nem oranı güvenli düzeye inene kadar gölgede havadar bir ortamda kurutulur, ardından temiz ve kuru kaplarda serin bir yerde depolanır.
Kaynak: Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM), Tarım ve Orman Bakanlığı. Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel chia ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Chia İlanları Chia Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Chia Nasıl Saklanır Chia Yetiştiriciliği Tüm Chia BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
