Bitki hastalıkları ve zararlıları

Domates Sarı Yaprak Kıvırcıklığı Virüsü (TYLCV): Belirtileri ve Mücadelesi

Hastalık · Bakteriyel ve Viral Hastalık

Domates Sarı Yaprak Kıvırcıklığı Virüsü (TYLCV) nedir?

Domates Sarı Yaprak Kıvırcıklığı Virüsü (Tomato yellow leaf curl virüs, TYLCV), Begomovirus grubunda yer alan ve domateste en yıkıcı virüs hastalıklarından biri olan bir etmendir. Virüs, bitkiden bitkiye beyaz sinek (Bemisia tabaci) aracılığıyla taşınır; vektörsüz olarak temasla yayılmaz. Özellikle sıcak ve ılıman bölgelerde, beyaz sinek yoğunluğunun arttığı dönemlerde ciddi verim kayıplarına yol açar. Ülkemizde başta Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu olmak üzere domates üretim alanlarında önemi giderek artmaktadır.

Etkilediği ürünler

Temel konukçusu domatestir ayrıca biber fasulye ve bazı yabancı otlar ile süs bitkileri de etmeni barındırabilir. Beyaz sineğin konukçuluk yaptığı çok sayıda kültür bitkisi bulaşmada rol oynar. Hem açık tarla hem de sera domates üretiminde görülür. Erken dönemde bulaşan genç bitkilerde kayıp çok daha yüksektir.

Belirtiler

Yapraklarda yukarı doğru kıvrılma, küçülme, kenarlarda sararma ve damar arası açık renk en belirgin belirtilerdir.
Bitki cüceleşir, boğum araları kısalır ve genel bir bodurlaşma görülür.
Erken dönemde bulaşan bitkilerde çiçek ve meyve tutumu azalır, verim ciddi biçimde düşer.
Belirtiler çoğunlukla önce bitkinin uç ve genç yapraklarında dikkat çeker.

Neden olur?

Hastalığın ortaya çıkışı, virüs kaynağı bitkilerin ve vektör beyaz sineğin ortamda bulunmasına bağlıdır. Beyaz sinek virüsü kısa bir emgi süresiyle alır ve belirli bir bekleme süresinden sonra sağlam bitkilere bulaştırır. Sıcak hava, kuru koşullar ve yüksek beyaz sinek populasyonu hastalığı artırır. Sera açıklıklarının korumasız olması ve komşu bulaşık alanlar yayılımı hızlandırır.

Entegre mücadele

Viral bir hastalık olduğu için virüsün kendisine karşı doğrudan bir kimyasal tedavi yoktur; mücadele vektör beyaz sinek ile hastalıksız fide üzerine kuruludur. Hastalıksız ve dayanıklı çeşitlerle üretime başlanmalı, tek tük görülen hasta bitkiler erkenden sökülüp imha edilmelidir. Sera girişleri beyaz sineğin geçemeyeceği tül ile kapatılmalı, sarı yapışkan tuzaklar ve UV yansıtıcı malçlar ile vektör baskılanmalıdır. Beyaz sineğe karşı ruhsatlı ürün gerektiğinde, uygun grup ve uygulama için ziraat mühendisine ya da il/ilçe tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.

Sıkça sorulan sorular

TYLCV'nin kimyasal tedavisi var mı?

Virüsü doğrudan yok eden bir ilaç bulunmamaktadır. Mücadele; hastalığı taşıyan beyaz sinekle savaşmak ve hastalıksız, dayanıklı çeşit kullanmak üzerine kuruludur.

Virüs bitkiden bitkiye nasıl geçer?

Virüs yalnızca beyaz sinek (Bemisia tabaci) aracılığıyla taşınır. Temas ya da budama ile yayılmaz; bu nedenle mücadelenin merkezinde beyaz sinek kontrolü yer alır.

Serada nasıl korunabilirim?

Sera açıklıkları beyaz sineğin geçemeyeceği tül perdelerle kapatılmalı, sarı yapışkan tuzaklarla vektör izlenmelidir. Hastalıksız fide ve dayanıklı çeşit kullanımı korunmanın temelidir.

Hasta bitkiler zararı artırır mı?

Evet, hasta bitkiler beyaz sinek için virüs kaynağı olur ve bulaşmayı sürdürür. Tek tük görülen hasta bitkiler erkenden sökülüp imha edilmelidir.

Korunma

Fidelikten itibaren beyaz sinekten korunmuş, hastalıksız fide kullanmak esastır.
TYLCV'ye dayanıklı çeşitlerin tercih edilmesi kayıpları belirgin biçimde azaltır.
Hasat sonrası bitki artıkları imha edilmeli, beyaz sineğe konukçuluk eden yabancı otlarla mücadele edilmeli ve komşu üretimlerle ekim zamanları arasına mesafe konmalıdır.
Serada tül perde, tuzak bitki ve düzenli izleme ile vektör baskısı düşük tutulmalıdır.

Mücadele için ilçe tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danış. Bu içerik doz ve reçete bilgisi içermez.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - TAGEM, Sebze Hastalıkları Zirai Mücadele Teknik Talimatları.

Diğer hastalık ve zararlılar

Domates Mozaik Virüsü Bakteriyel Kanser Ateş Yanıklığı Bakteriyel Solgunluk Bakteriyel Leke (Benek) Kırmızı Örümcek (Akar)

Bitki koruma ürünü ya da tarım girdisi mi arıyorsunuz?

Harman üzerinde tarım girdisi ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.

Girdi İlanları Ücretsiz İlan Ver