Menü
Bezelye, kısa vejetasyon süresi ve baklagil olması nedeniyle toprağa azot bağlayan bir ürün olarak maliyet yapısı görece hafif, ancak karlılığı hasat yöntemine ve pazara sıkı bağlı bir üründür. Türkiye'de bezelye hem tane (kuru) hem de taze (yaş, konserve ve dondurma sanayisi) amacıyla yetiştirilir ve bu iki hedef, maliyet ile gelir dengesini tamamen değiştirir. Taze bezelyede dekara verim ve birim fiyat daha yüksekken hasat işçiliği ve zamanlama baskısı ağır basar; kuru bezelyede ise makineli hasat mümkün olduğundan işçilik yükü düşer. Baklagil olması sayesinde azotlu gübre ihtiyacının sınırlı kalması, girdi kaleminde çiftçiye avantaj sağlar. Karlılığı belirleyen temel unsur, dekara alınan verim ile satış anındaki fiyatın çarpımının toplam masrafı ne ölçüde aştığıdır. Bu sayfadaki maliyet hesaplama aracıyla kendi parselinizin girdi, verim ve fiyat varsayımlarını girerek başabaş noktanızı ve yaklaşık kar aralığınızı kendi koşullarınıza göre görebilirsiniz.
Bezelyede maliyet kalemlerinin göreli ağırlığı, ürünün taze mi yoksa kuru tane için mi yetiştirildiğine göre değişir. Tohum bezelyede belirgin bir kalemdir çünkü ekim normu (dekara atılan tohum miktarı) tahıllara kıyasla yüksektir; sertifikalı ve iri taneli çeşitlerde tohum masrafı daha da öne çıkar. Gübre kalemi ise baklagil avantajı sayesinde görece hafiftir: bezelye kök nodüllerindeki bakterilerle havanın azotunu bağladığından azotlu gübre ihtiyacı düşük tutulur, ağırlık daha çok taban gübresi olarak fosfor ve potasyuma kayar. İlaç kaleminde yabancı ot mücadelesi ve özellikle bezelye güvesi, yaprak biti gibi zararlılara karşı ilaçlama masrafı önem taşır. İşçilik ve hasat, taze bezelyede en ağır kalemdir; elle toplama gerektiğinde işçilik maliyeti toplamın büyük bölümünü oluşturabilir. Kuru tane bezelyede ise biçerdöver ile makineli hasat mümkün olduğu için işçilik yükü düşer, buna karşılık yakıt ve makine kalemi öne çıkar. Sulama, yağışın yetersiz kaldığı bölgelerde ve tane dolum döneminde devreye girer; nakliye ise sanayiye veya hale uzaklığa göre değişen bir kalemdir. Kalemlerin kesin tutarını bu sayfadaki hesaplama aracına kendi rakamlarınızı girerek görebilirsiniz.
Bezelyede gelirin temel mantığı, dekara verim ile satış fiyatının çarpımıdır. Verim, çeşide, ekim zamanına, sulama olanağına ve hasat yöntemine göre önemli ölçüde değişir; taze bezelyede dekara alınan yaş ürün miktarı kuru taneye göre yüksektir, ancak birim fiyat ve bozulma riski de farklıdır. Başabaş noktası, dekara toplam masrafın birim satış fiyatına bölünmesiyle bulunur ve bu noktanın üzerindeki her kilogram kara geçer. Bezelyeyi karlı kılan başlıca etkenler; baklagil olması sayesinde azotlu gübre giderinin sınırlı kalması, kısa vejetasyon süresiyle aynı yıl ikinci ürüne veya münavebeye imkan tanıması ve konserve, dondurma ile taze pazar gibi birden fazla satış kanalının bulunmasıdır. Riskli kılan yönü ise fiyat ile verimin ikisinin de oynak olmasıdır: taze bezelyede birkaç günlük hasat gecikmesi kaliteyi ve fiyatı düşürebilir, kuru tanede ise sanayi ve ithalat fiyatları belirleyici olabilir. Karlılık kesin bir rakam değil, kendi verim ve fiyat varsayımlarınıza göre değişen bir aralıktır; bu nedenle senaryoları hesaplama aracıyla test etmek sağlıklıdır.
Bezelye karlılığını düşüren başlıca risklerin başında fiyat dalgalanması gelir; taze bezelyede hasat çok kısa bir olgunluk penceresine sıkıştığından, aynı dönemde arzın yoğunlaşması hal fiyatlarını hızla aşağı çekebilir. İklim riski belirgindir: bezelye serin mevsim bitkisidir, çiçeklenme ve tane dolum döneminde ani sıcak dalgaları ve kuraklık verimi ve tane kalitesini düşürür, don ise erken ekimlerde zarar verir. Hastalık ve zararlı baskısı da önemlidir; külleme, antraknoz gibi mantari hastalıklar ile bezelye güvesi ve yaprak biti hem verimi hem de sanayiye uygunluğu bozarak fiyat kaybına yol açar. Girdi zamları, özellikle tohum, ilaç ve yakıt fiyatlarındaki artışlar maliyet tarafını yukarı iterek başabaş noktasını yükseltir. Taze bezelyede işçi bulma sorunu ve işçilik ücretlerindeki artış, hasat maliyetini beklenmedik biçimde şişirebilir. Sözleşmesiz üretimde sanayinin alım yapmaması veya pazarın doygunluğu, ürünün elde kalma riskini artırır.
Bezelyede karlılığı artırmanın ilk yolu verim ve kaliteyi yükseltmektir: bölgeye ve amaca (taze ya da kuru tane) uygun sertifikalı çeşit seçmek, doğru ekim normu ve zamanlaması ile serin dönemi değerlendirmek, tane dolum döneminde su stresini önlemek verimi belirgin biçimde artırır. Baklagil avantajını iyi kullanmak, yani gereksiz azotlu gübre masrafından kaçınıp toprak analizine göre fosfor ve potasyuma odaklanmak, maliyeti düşürür. Pazarlama tarafında, taze bezelyeyi hasat penceresi içinde hızlı değerlendirebilmek için önceden alıcı ağı kurmak ve fiyatın en düşük olduğu yoğun arz dönemine denk gelmemek önemlidir. Konserve ve dondurma sanayisiyle sözleşmeli üretim, fiyat ve alım garantisi sağlayarak pazar riskini azaltır ve planlı ekim imkanı verir. Maliyet düşürmede makineli hasada uygun kuru tane çeşitlerini tercih etmek işçilik yükünü hafifletir; münavebede bezelyenin toprağı azotça zenginleştirmesinden yararlanarak sonraki üründe gübre tasarrufu yapmak da dolaylı bir kazançtır. Kendi parselinize göre en karlı senaryoyu bu sayfadaki maliyet hesaplama aracıyla karşılaştırabilirsiniz.
Bezelye, girdi masrafı görece hafif bir baklagil olduğu için doğru verim ve fiyat koşullarında karlı olabilir; ancak karlılık kesin bir rakam değildir. Karı belirleyen, dekara alınan verim ile satış fiyatının çarpımının toplam masrafı ne ölçüde aştığıdır. Baklagil olması sayesinde azotlu gübre giderinin düşük kalması ve kısa vejetasyon süresi avantaj sağlarken, taze bezelyede fiyat oynaklığı ve işçilik maliyeti karı zorlayabilir. Kendi girdi, verim ve fiyat varsayımlarınızı bu sayfadaki hesaplama aracına girerek başabaş noktanızı ve yaklaşık kar aralığınızı görebilirsiniz.
İkisinin maliyet ve gelir yapısı farklıdır. Taze bezelyede dekara verim ve birim fiyat daha yüksek olma eğilimindedir, ancak elle hasat gerektiğinde işçilik en ağır kalem olur ve kısa hasat penceresi fiyat riskini artırır. Kuru tane bezelyede biçerdöverle makineli hasat mümkün olduğundan işçilik yükü düşer, buna karşılık birim fiyat farklı ve sanayi ile ithalat fiyatlarına bağlıdır. Hangisinin daha avantajlı olduğu bölgenize, işçi bulma imkanınıza ve pazara erişiminize göre değişir.
Taze bezelyede genellikle hasat işçiliği en büyük kalemdir, çünkü toplama emek yoğundur. Kuru tane bezelyede ise makineli hasat sayesinde işçilik geriler, tohum ve yakıt öne çıkar. Tohum kalemi bezelyede her iki durumda da belirgindir çünkü dekara ekim normu yüksektir. Gübre kalemi baklagil avantajı nedeniyle görece hafiftir; azotlu gübre yerine ağırlık fosfor ve potasyuma kayar.
Bezelye bir baklagildir ve kök nodüllerinde barındırdığı bakterilerle havadaki azotu toprağa bağlar. Bu simbiyotik ilişki sayesinde bitkinin dışarıdan azotlu gübre ihtiyacı sınırlı kalır, dolayısıyla gübre kalemi tahıllara kıyasla hafifler. Gübrelemede ağırlık, toprak analizine göre verilecek taban gübresi olarak fosfor ve potasyuma kayar. Bu azot bağlama özelliği, bezelyeden sonra ekilecek üründe de gübre tasarrufu sağlayarak münavebede dolaylı bir avantaja dönüşür.
Başlıca tehdit fiyat oynaklığıdır; taze bezelyede hasadın kısa bir olgunluk penceresine sıkışması, yoğun arz dönemlerinde fiyatın hızla düşmesine yol açabilir. İklim riski önemlidir çünkü bezelye serin mevsim bitkisidir ve çiçeklenme ile tane dolum döneminde sıcak, kuraklık veya don verimi düşürür. Külleme, antraknoz gibi hastalıklar ve bezelye güvesi, yaprak biti gibi zararlılar kaliteyi bozarak fiyat kaybına neden olur. Tohum, ilaç ve yakıttaki girdi zamları da başabaş noktasını yükselterek karı baskılar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM). Maliyet ve gelir değerleri bölge, yıl, verim ve piyasa koşullarına göre değişir.
Harman üzerinde güncel bezelye fiyatlarını ve ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Bezelye Güncel Fiyatları Satılık Bezelye Maliyet Hesaplama Aracı Bezelye Yetiştiriciliği Tüm Bezelye BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
