Menü
Begonya (Begonia), Begoniaceae familyasından, dünyanın tropik ve subtropik bölgelerinde bin sekiz yüzü aşkın türü bulunan çok geniş bir bitki cinsidir. Doğal yayılışı Orta ve Güney Amerika, Afrika ile Güneydoğu Asya ormanlarının nemli, gölgeli alt katmanlarıdır. Bu köken, begonyanın neden yumuşak ışığı ve nemli havayı sevdiğini açıklar. Kültüre alınan begonyalar genellikle üç grupta toplanır: çiçekleri için sevilen mumsu (çalı) begonyalar, yumrulu begonyalar ve asimetrik, desenli yaprakları için yetiştirilen rex (yaprak) begonyaları. Ülkemizde begonya çoğunlukla saksıda iç mekan bitkisi olarak yetiştirilir; ılıman iklimlerde yazın balkon ve bahçede de değerlendirilir. Kanat biçimli, çoğu zaman iki yanı asimetrik yaprakları, kimi türlerde gümüş, bordo ve yeşilin iç içe geçtiği metalik desenleri ve bol, sürekli açan çiçekleriyle sevilir. Bakımı orta düzeydir; en kritik nokta aşırı sudan ve durgun havadan kaçınmaktır.
Begonya parlak ama dolaylı ışığı sever. Öğle güneşinin doğrudan vurduğu yerlere konulduğunda, özellikle yaprak begonyalarının ince yaprakları yanar; yaprak uçları kahverengileşir, desenler solar ve renk kaybı yaşanır. En uygun konum doğu veya kuzey yönlü bir pencerenin yakınıdır. Güney ve batı pencerelerinde ise tül perde arkasına veya pencereden yarım metre içeriye çekmek gerekir. Çiçekli mumsu begonyalar biraz daha fazla ışığa dayanırken, rex tipi yaprak begonyaları daha çok yarı gölgeyi tercih eder. Işık yetersiz kalırsa bitki cılızlaşır, saplar uzayıp incelir, çiçeklenme azalır ve yapraklar arasındaki mesafe açılır. Bitkinin tek yöne eğilmemesi için saksıyı birkaç haftada bir hafifçe döndürmek dengeli büyümeyi sağlar.
Begonya tropik kökenli olduğu için toprağın hafif nemli kalmasını ister; ancak su birikmesine son derece hassastır. Sulama kararını takvimle değil, toprağa parmakla dokunarak vermek gerekir: üst iki üç santimlik katman kuruduğunda sulanır. Yaz aylarında büyüme ve buharlaşma arttığı için sulama sıklaşır, genellikle haftada bir iki kez gerekebilir; kışın bitki dinlenmeye geçtiğinde su ihtiyacı belirgin biçimde azalır ve arası açılır. Su verirken yaprakların ve çiçeklerin üzerini ıslatmamaya özen gösterilmeli, su doğrudan toprağa dökülmelidir; çünkü ıslak yapraklar begonyada külleme ve gri küf gibi mantar hastalıklarını tetikler. Fazla sulamanın belirtileri: yaprakların sararıp yumuşaması, saplarda çürüme ve toprakta küf. Susuzlukta ise yapraklar pörsür, kenarları kurur ve bitki sarkar. Saksı altında biriken suyu mutlaka boşaltın.
Begonya hafif, gözenekli ve iyi drene olan toprağı sever. Torf esaslı saksı toprağına perlit veya iri kum ve bir miktar organik kompost eklenerek hazırlanan havadar bir karışım idealdir; ağır, sıkışan bahçe toprağı kök çürümesine yol açar. Saksının dibinde mutlaka drenaj deliği bulunmalı, gerekirse tabana bir parmak kalınlığında çakıl veya genleştirilmiş kil serilmelidir. Begonyalar, özellikle rizomlu ve mumsu türler, köklerinin biraz sıkışık olduğu saksılarda daha iyi çiçek açar; bu yüzden çok büyük saksı tercih edilmemelidir. Saksı değişimi için en uygun zaman ilkbaharda, büyümenin yeniden başladığı dönemdir. Kökler saksının dibinden çıkmaya başladığında veya toprak su tutmaz hale geldiğinde, bir boy büyük saksıya, kök yumağını dağıtmadan aktarılır. Yeni saksıda birkaç gün doğrudan güneşten uzak tutmak, bitkinin toparlanmasını kolaylaştırır.
Begonya, orman altı kökeni gereği yüksek nemden hoşlanır; ideal bağıl nem yüzde ellinin üzerindedir. Ancak yapraklara doğrudan su püskürtmek mantar hastalığı riski taşıdığı için nem, saksının altına su dolu çakıl tepsisi koyarak veya oda içine nemlendirici yerleştirerek sağlanmalıdır. Kalorifer yakınındaki kuru hava yaprak kenarlarının kahverengileşmesine neden olur. Sıcaklık açısından on sekiz ile yirmi dört derece arası en uygun aralıktır. Begonya soğuğa ve dona dayanıksızdır; on derecenin altında yaprakları kararır, yumrulu türler dışında bitki zarar görür. Bu nedenle yaz boyunca dışarıda tutulan begonyalar, hava serinlemeye başladığında sonbaharda içeri alınmalıdır. Kışın bitkiyi soğuk cam kenarından ve ani hava akımlarından, açılan kapı ve pencerelerin esintisinden korumak gerekir. Yumrulu begonyalar kışın toprak üstü kısmını kaybedip dinlenmeye geçebilir; bu dönemde yumrular serin ve kuru ortamda saklanır.
Begonya çoğaltması kolay ve keyiflidir; türe göre birkaç yöntem uygulanır. En yaygın yol gövde çeliğidir: sağlıklı bir sürgünden bir boğum içerecek şekilde alınan parça, nemli ve havadar toprağa veya suya köklendirilebilir. Rex ve rizomlu yaprak begonyaları, yaprak çeliğiyle çoğaltmanın en bilinen örnekleridir; sağlam bir yaprak alınıp ana damarları alttan kesilerek nemli toprağa yatırılır veya sapıyla birlikte toprağa dikilir, birkaç hafta içinde kesim noktalarından yeni bitkicikler oluşur. Rizomlu türlerde toprak altındaki rizom, üzerinde büyüme noktaları kalacak şekilde bıçakla bölünerek kök ayırma yapılabilir. Yumrulu begonyalar ise ilkbaharda yumruların bölünmesiyle çoğaltılır; her parçada en az bir göz bulunmalıdır. Tohumla üretim mümkündür ancak begonya tohumları çok küçük olduğundan daha çok profesyonel üretimde tercih edilir. Su köklendirmede kökler birkaç santim olunca toprağa alınmalıdır.
Begonyada en sık karşılaşılan sorun aşırı ve düzensiz sulamadan kaynaklanan kök ve gövde çürümesidir; belirtileri sararan, yumuşayan yapraklar ve taban saplarında kararmadır. Çözüm sulamayı azaltmak, saksıdaki fazla suyu boşaltmak ve gerekirse çürüyen kısımları temizleyip havadar toprağa aktarmaktır. İkinci büyük sorun mantar hastalıklarıdır: yaprak üzerinde beyaz un görünümlü külleme ve nemli koşullarda gri küf (botrytis) sık görülür; ıslak yapraklardan ve durgun havadan kaçınmak, hava dolaşımını artırmak korur. Yaprak sararması genellikle fazla su, ışık dengesizliği veya besin eksikliğine işaret eder. Yaprak kenarlarının kahverengi kuruması düşük nem veya kuru sıcak havanın belirtisidir. Zararlılardan kırmızı örümcek kuru ortamda yaprak altında ince ağ ve sarı benekler yapar; unlu bit (unlu koşnil) ise yaprak koltuklarında pamuksu beyaz kümeler oluşturur. Her ikisiyle de böcek sabunu veya uygun bitki koruma ürünüyle, erken müdahaleyle mücadele edilir. Yaprakları düzenli kontrol etmek önemlidir.
Toprağın üst iki üç santimi kuruduğunda, suyu doğrudan toprağa dökerek sulayın. Yaprakların ve çiçeklerin üzerini ıslatmayın, çünkü ıslak yapraklar mantar hastalığını tetikler. Yazın sulama sıklaşır, kışın azalır. Saksı altında biriken fazla suyu her seferinde boşaltın; begonya durgun suya çok hassastır.
En yaygın neden aşırı sulamadır; toprak sürekli ıslak kalınca kökler boğulur ve yapraklar sararıp yumuşar. Sararmanın diğer nedenleri ışık dengesizliği, besin eksikliği veya bitkinin doğal yaşlı yaprak dökümüdür. Önce sulamayı gözden geçirin, saksının drenajını kontrol edin ve fazla suyu boşaltın.
Hayır, öğle güneşinin doğrudan vurduğu yerlere konmamalıdır; ince yaprakları yanar ve kenarları kahverengileşir. Begonya parlak ama dolaylı ışığı sever. Doğu veya kuzey pencereleri idealdir; güney ve batı pencerelerinde tül perde arkasına alınmalıdır.
Gövde çeliğiyle kolayca çoğaltılır; bir boğum içeren sürgün parçası nemli toprağa veya suya köklendirilir. Rex ve yaprak begonyaları yaprak çeliğiyle üretilir; yaprak damarları kesilip nemli toprağa yatırılır. Rizomlu ve yumrulu türler ise ilkbaharda bölünerek çoğaltılabilir.
Begonya soğuğa ve dona dayanıksızdır; on derecenin altında zarar görür. Kışın bitkiyi soğuk cam kenarından, kapı ve pencere esintilerinden uzak tutun, on sekiz yirmi dört derece arasında bir ortamda barındırın. Sulamayı azaltın ve kalorifer yakınındaki kuru havaya karşı ortam nemini artırın.
Kaynak: Missouri Botanical Garden - Plant Finder (Begonia).
Harman üzerinde güncel begonya ilanlarını inceleyin ya da kendi bitkilerinizi ücretsiz ilan verin.
Satılık Begonya Begonya Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
