Menü
Sedum, botanik adıyla Crassulaceae (damkoruğugiller) familyasına ait, halk arasında "damkoruğu" veya "taş bitkisi" olarak bilinen etli yapraklı bir sukulent cinsidir. Kuzey Yarımküre'nin ılıman ve dağlık bölgelerinde doğal olarak yayılır; Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika kökenli 400'den fazla türü bulunur. Yaprakları suyu depolayan kalın, sulu dokuya sahiptir; bu sayede kuraklığa son derece dayanıklıdır. Sedum türleri genellikle bahçe, kaya bahçesi, saçak ve yeşil çatı bitkisi olarak değerlendirilir; parlak bir pencere önünde saksıda iç mekanda da yetiştirilebilir. Alçak boylu yayılıcı türlerinden (Sedum acre, Sedum album) dik büyüyen türlerine (Sedum spectabile, Sedum telephium) kadar geniş bir yelpazesi vardır. Yaz sonu ile sonbaharda açan yıldız biçimli sarı, pembe veya kırmızı çiçekleri arıları ve kelebekleri çeker. Bakımının kolay olması, az su istemesi ve toprağı örterek yabani otu bastırması nedeniyle hem yeni başlayan hem deneyimli yetiştiriciler tarafından çok sevilir.
Sedum bol ışık seven bir sukulenttir ve günde en az 6 saat doğrudan güneş ister. Dış mekanda tam güneşli, açık konumlarda en canlı yaprak rengini ve en yoğun çiçeklenmeyi verir. İç mekanda güneye veya güneybatıya bakan, gün boyu doğrudan güneş alan bir pencerenin hemen önüne yerleştirilmelidir. Yetersiz ışıkta bitki cılızlaşır, gövdeler ışığa doğru uzayıp incelir (etiolasyon), yapraklar arası mesafe açılır ve yaprak rengi soluklaşır. Kırmızı, mor veya mavimsi tonlu türler ise renklerini ancak güçlü ışıkta korur; gölgede yeşile döner. Kışın uzun süre kapalı ve loş kalan bitkiyi ilkbaharda ani ve tam güneşe çıkarmak yaprakta beyaz-kahverengi güneş yanığı lekeleri yapabilir; bu yüzden birkaç gün içinde kademeli olarak alıştırmak gerekir.
Sedum, yaprak ve gövdesinde su depoladığı için az sulama ister ve "batır-kurut" yöntemiyle sulanmalıdır. İlkbahar ve yaz aktif büyüme döneminde toprağın üst 3-4 santimi tamamen kuruduğunda bol su verilir, fazla su saksının altından akıp gittikten sonra bir daha ancak toprak kuruyunca sulanır; genelde haftada bir yeterlidir. Suyu doğrudan toprağa vermek, yaprak rozetinin üzerinde su biriktirmemek önemlidir. Sonbaharda sıklık azaltılır. Kışın bitki dinlenmeye geçtiğinden sulama neredeyse tamamen kesilir, ayda bir kez az su yeterlidir. Fazla su en büyük tehlikedir: yapraklar şişer, saydamlaşır, sararıp yumuşar ve dipten dökülür, kök çürür. Susuzlukta ise yapraklar buruşur, pörsür, kırışır ve mat bir görünüm alır; bu belirti sulamayla kısa sürede düzelir.
Sedum için en önemli koşul hızlı drene olan, hava alan bir toprak karışımıdır. Hazır kaktüs-sukulent harcına yüzde 30-50 oranında perlit, iri kum veya ponza (pomza) eklenerek gözenekli bir yapı oluşturmak idealdir; ağır, killi ve suyu tutan topraklarda kök çürür. Saksının tabanında mutlaka drenaj deliği bulunmalı, tabak altında biriken su boşaltılmalıdır. Toprak yüzeyine ince çakıl döşemek kök boğazını kuru tutar. Nefes alan terrakota (toprak) saksılar plastiğe göre fazla nemi daha hızlı attığı için tercih edilir. Saksı değişimi (repotting) için en uygun zaman ilkbaharın başı, büyüme yeniden başlarkendir. Kökler saksıyı doldurduğunda ya da her 2-3 yılda bir taze karışıma alınır; işlemden sonra 4-7 gün beklenip öyle sulanır, böylece kesilen kökler mantar bağlar ve çürüme önlenir.
Sedum kuru havayı sever ve nemli ortamdan hoşlanmaz; normal oda nemi ve dış mekan havası yeterlidir, yaprağa nem püskürtmeye gerek yoktur, yüksek nem çürüme ve mantar riskini artırır. İyi hava sirkülasyonu tercih edilir. Aktif büyüme için ideal sıcaklık 18-24 derecedir. Türlerin çoğu bahçe bitkisi olarak dona son derece dayanıklıdır; Sedum spectabile, Sedum acre, Sedum spurium gibi sert türler eksi 20 dereceye kadar açık toprakta kışı geçirir ve kışın toprak üstü kuruyup ilkbaharda yeniden sürer. Buna karşılık Sedum morganianum (eşek kuyruğu) gibi hassas türler dona dayanmaz, sıcaklık 5 derecenin altına inince zarar görür ve içeri alınmalıdır. Saksıdaki bitkilerde kök donmaya daha açık olduğu için kışın korunaklı bir yere çekmek güvenlidir.
Sedum çoğaltması çok kolaydır ve birkaç yöntemle yapılır. En yaygın yol gövde çeliğidir: sağlıklı bir sürgünün uç kısmı 5-10 santim kesilir, alt yapraklar temizlenir ve kesik uç 1-2 gün gölgede kurumaya (nasır bağlamaya) bırakılır, sonra hafif nemli sukulent harcına dikilir; birkaç hafta içinde köklenir. Yaprak çeliği de mümkündür: sağlam bir yaprak gövdeden bütün olarak koparılıp toprak üzerine yatık bırakılır, dip kısmından minik yeni bitki ve kök verir. Salkım halinde büyüyen türler kök ayırma (bölme) ile çoğaltılır; ilkbaharda bitki topraktan çıkarılıp kök kütlesi elle veya bıçakla parçalara ayrılır ve her parça ayrı dikilir. Yayılıcı türlerin toprağa değen gövdeleri kendiliğinden köklenir, bu köklü parçalar ayrılıp taşınabilir. Tohumla çoğaltma da olur ancak yavaştır ve daha çok tür ıslahında kullanılır.
En sık sorun aşırı sulama ve ağır topraktan kaynaklanan kök çürüğüdür; belirtisi dipten başlayan sararma, yumuşama, kararma ve kötü kokudur. Çözüm sulamayı kesmek, bitkiyi kuru drenajlı toprağa almak, çürüyen kısımları temizleyip sağlam çelik almaktır. Yapraklar sararıp şeffaflaşıyor ve şişiyorsa fazla su, buruşup pörsüyorsa susuzluk işaretidir. Gövdenin uzayıp incelmesi ve yaprak renginin solması ışık yetersizliğidir, daha aydınlık yere alınmalıdır. Yaprakta beyaz-kahverengi kuru lekeler ani güneşe çıkarmadan doğan yanıktır. Zararlılardan unlu bit (yaprak diplerinde pamuksu beyaz kümeler) ve kök biti görülür; alkole batırılmış pamukla silinir veya sabunlu su, gerekirse uygun ilaçla mücadele edilir. Aşırı nemli ve havasız ortamda gri küf (Botrytis) ve mantari yaprak lekeleri çıkabilir; havalandırmayı artırmak ve nemi düşürmek gerekir. Aşırı gübre de yumuşak, çürümeye açık büyümeye yol açar.
Batır-kurut yöntemiyle sulanır. Toprağın üst 3-4 santimi tamamen kuruyunca bol su verilir, fazla su saksı altından akar; sonra toprak yeniden kuruyana kadar beklenir. Yazın genelde haftada bir yeterlidir, kışın sulama neredeyse tamamen kesilir. Suyu yaprak rozetine değil doğrudan toprağa vermek gerekir.
En yaygın neden aşırı sulamadır; bu durumda yapraklar sararırken şişer, saydamlaşır, yumuşar ve dipten dökülür, çoğu kez kök çürüğü eşlik eder. Sulamayı kesip toprağı kurutmak, gerekirse bitkiyi drenajlı taze toprağa alıp sağlam çelik almak gerekir. Dipten tek tük eski yaprakların sararıp dökülmesi ise doğaldır.
Yetişir, ancak bol ışık şarttır. Güneye bakan, gün boyu doğrudan güneş alan bir pencerenin hemen önünde tutulmalıdır. Yetersiz ışıkta gövdeler uzayıp incelir, renk solar ve bitki cılızlaşır. İç mekanda drenajlı sukulent toprağı ve az sulama ile sağlıklı kalır.
Türe bağlıdır. Sedum spectabile, Sedum acre, Sedum spurium gibi sert bahçe türleri dona çok dayanıklıdır ve eksi 20 dereceye kadar açık toprakta kışı geçirir; toprak üstü kuruyup ilkbaharda yeniden sürer. Sedum morganianum gibi hassas türler ise dona dayanmaz, 5 derecenin altında zarar görür ve içeri alınmalıdır.
En kolay yol gövde çeliğidir: 5-10 santim uç kesilir, kesik uç 1-2 gün kurutulup nasır bağladıktan sonra hafif nemli sukulent toprağına dikilir. Ayrıca tek yaprak koparılıp toprağa yatırılarak yaprak çeliği alınabilir veya salkım halindeki bitki ilkbaharda kök ayırma ile bölünebilir.
Kaynak: Missouri Botanical Garden - Plant Finder (Sedum).
Harman üzerinde güncel sedum ilanlarını inceleyin ya da kendi bitkilerinizi ücretsiz ilan verin.
Satılık Sedum Sedum Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
