Menü
Yonca (Medicago sativa), baklagiller familyasından çok yıllık bir yem bitkisidir ve taze bir sebze ya da meyve gibi tüketilmek için değil, hayvan beslemesinde kaba yem kaynağı olarak hasat edilir. Bu nedenle yoncanın saklanması, doğrudan tüketime yönelik ürünlerden farklı olarak yeşil ve besleyici haldeki bitkinin uzun süre bozulmadan korunması esasına dayanır. Hasat, genellikle bitki tomurcuklanma ile ilk çiçeklenme döneminde biçildiğinde protein değeri en yüksek düzeydedir. Biçilen yonca sahada olduğu gibi bırakılırsa hızla küflenir, yaprak dökümüyle besin değerini yitirir ve kızışarak bozulur. Bu yüzden yoncayı saklamanın iki temel yolu vardır: nemi düşürülerek kurutulan kuru ot (balya) yöntemi ve yüksek nemde havasız ortamda fermente edilen silaj yöntemi. Her iki yöntemde de amaç, yaprakların dökülmesini önlemek, küf ve mikrobiyal bozulmayı durdurmak ve bitkinin kışa kadar taşıdığı besin değerini korumaktır. Doğru uygulandığında yonca, hasat sezonu dışında da kaliteli bir kaba yem olarak kullanılabilir.
Kuru ot olarak saklanacak yoncada en kritik koşul nem oranıdır. Balyalanacak yoncanın nem içeriği yaklaşık yüzde 18 ve altına indirilmelidir; daha yüksek nemde balyalar kızışır, küflenir ve depoda kendiliğinden ısınma sonucu yangın riski doğar. Kurutulan balyalar; yağmur ve yerden gelen rutubetten korunan, üstü kapalı, iyi havalanan, kuru bir depoda veya samanlıkta, doğrudan toprakla temas etmeyecek şekilde palet ya da zemin üzerinde tutulmalıdır. Silaj yönteminde ise koşul tam tersidir: bitki yaklaşık yüzde 60 ila 70 nem seviyesinde (genellikle biçtikten sonra bir miktar soldurularak) doğranır ve hava almayacak biçimde sıkıştırılıp havasız (anaerobik) ortamda saklanır. Silajın başarısı, oksijenin tamamen dışlanmasına ve örtünün sızdırmaz olmasına bağlıdır. Yoncanın taze sebze gibi buzdolabında ya da soğuk hava deposunda saklanması söz konusu değildir; uygun yöntemler kurutma ve silajlamadır.
Saklama süresi seçilen yönteme ve depolama koşullarına göre değişir. Doğru nemde balyalanan ve kuru, kapalı, havadar bir depoda tutulan yonca kuru otu, besin değerinde kademeli bir azalma olsa da genellikle bir yetiştirme sezonunu aşan sürelerle, çoğu zaman bir ila iki yıla kadar kullanılabilir kalır; ancak zamanla renk, karoten ve protein değeri düşer, bu yüzden mümkün olduğunca aynı sezon içinde tüketilmesi tercih edilir. İyi sıkıştırılmış, hava almayan ve örtüsü sağlam bir silajda fermantasyon tamamlandıktan sonra yonca aylarca, silo açılmadığı sürece bir yılı aşan sürelerle korunabilir. Silo bir kez açıldığında ise yüzeyden hava girer ve bozulma başlar, bu nedenle açılan silajın birkaç gün içinde kullanılması gerekir. Nemli balyalanan kuru ot ya da yeterince sıkıştırılmayan silaj ise küf ve kızışma nedeniyle çok daha kısa sürede bozulur.
Yonca için uygun iki saklama yöntemi kuru ot (balya) ve silajdır. Kuru ot yönteminde biçilen yonca tarlada serilerek yaklaşık yüzde 18 nem seviyesine kadar kurutulur; yaprak dökümünü azaltmak için sabahın nemli saatlerinde toplanıp balyalanması önerilir. Balyalar üstü kapalı, kuru ve havalanan bir samanlıkta, zeminle doğrudan temas etmeyecek şekilde istiflenir. Silaj yönteminde yonca soldurulup doğranır, sıkıştırılarak hava alması engellenir ve havasız ortamda fermente edilerek saklanır; bu yöntem özellikle nemli hava koşullarında kurutmanın zor olduğu bölgelerde tercih edilir. Küçük ölçekte, iyi soldurulmuş yonca sıkı sarılmış balya silajı (paket silaj) olarak da muhafaza edilebilir. Yonca bir yem bitkisi olduğundan taze sebze gibi buzdolabında saklama, dondurma ya da kavanozda turşulama gibi yöntemler uygun değildir. Her yöntemde kritik nokta, kuru otta nemi düşük tutmak, silajda ise oksijeni tamamen dışlamaktır.
Yonca bir yem bitkisi olduğu için iki temel yöntemle saklanır. Birincisi kuru ot yöntemidir: biçilen yonca yaklaşık yüzde 18 nem seviyesine kadar kurutulur, balyalanır ve kuru, kapalı, havadar bir depoda tutulur. İkincisi silaj yöntemidir: yonca soldurulup doğranır, hava almayacak şekilde sıkıştırılır ve havasız ortamda fermente edilerek saklanır. Taze sebze gibi buzdolabında saklama yoncaya uygun değildir.
Doğru nemde balyalanıp kuru, üstü kapalı ve havalanan bir depoda tutulan yonca balyası genellikle bir sezonu aşan, çoğu zaman bir ila iki yıla kadar uzayan sürelerle kullanılabilir. Ancak zamanla renk, karoten ve protein değeri azaldığı için mümkünse aynı sezon içinde tüketilmesi tercih edilir.
Silaj için yonca genellikle yaklaşık yüzde 60 ila 70 nem seviyesinde doğranıp saklanır. Yonca protein bakımından zengin olduğundan çoğu zaman biçildikten sonra bir miktar soldurularak nem düşürülür ve sıkıştırılıp hava almayan bir ortamda fermente edilir. Başarının anahtarı oksijeni tamamen dışarıda tutmaktır.
Bunun başlıca nedeni balyalama sırasında nemin yüksek olmasıdır. Nemi yüzde 18 ve altına düşürülmeden balyalanan yonca, depoda mikrobiyal etkinlik nedeniyle ısınır, kızışır ve küflenir. Aşırı kızışma depoda yangın riski bile doğurabilir. Bu yüzden yoncanın yeterince kurutulması ve rutubetten korunan bir yerde saklanması gerekir.
Hayır. Yonca taze tüketilen bir sebze ya da meyve değil, hayvan beslemesinde kullanılan bir kaba yem bitkisidir. Bu nedenle buzdolabında saklama, dondurma veya turşulama gibi yöntemler yoncaya uygun değildir. Yoncaya uygun saklama yolları kuru ot (balya) ve silajdır.
Kaynak: TAGEM Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Tarım ve Orman Bakanlığı. Saklama süreleri ürün olgunluğu, çeşit ve depo koşullarına göre değişebilir.
Harman üzerinde güncel yonca ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Yonca İlanları Yonca Üreticileri Yonca Ne Zaman Hasat Edilir Yonca Çeşitleri Yonca Yetiştiriciliği Tüm Yonca BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
