Menü
Sağlıklı ve verimli bir üretimin temeli, güçlü ve hastalıksız fidelerle atılır. Fide yetiştirme, tohumun kontrollü koşullarda çimlendirilip dikime hazır hâle getirilmesi sürecidir. Bu rehberde fidelik kurulumundan dikim olgunluğuna kadar dikkat edilmesi gereken temel uygulamalar ele alınmıştır.
Fidelik, temiz, iyi drenajlı ve daha önce hastalık görülmemiş bir alanda kurulmalıdır. Yetiştirme ortamı (harç) organik madde bakımından zengin, havalanması iyi ve patojenlerden arındırılmış olmalıdır. Torf, perlit ve olgunlaşmış organik gübre karışımları yaygın olarak tercih edilir. Ortamın dezenfeksiyonu ve viyol gibi kapların temizliği, kök çürüklüğü ve fide yanıklığı gibi sorunların önüne geçmek için önemlidir. Kullanılacak tohumların sağlıklı ve sertifikalı kaynaklardan temin edilmesi önerilir.
Tohumlar, türüne uygun derinlikte ve aralıkta ekilmelidir; çok derin ekim çimlenmeyi zayıflatır. Çimlenme için sıcaklık çoğu sebze fidesinde genellikle 20-25 derece aralığında uygundur, ancak en doğru değerler türe ve çeşide göre değişir. Çimlenme aşamasında ortamın nemli tutulması, fakat su göllenmesinden kaçınılması gerekir. Yeterli ışık, fidelerin boğum aralarının uzayıp cılızlaşmasını (sürünme) önler. Bölgenin iklim koşulları ve hedeflenen dikim zamanına göre ekim takvimi planlanmalıdır.
Fideler düzenli ancak ölçülü sulanmalı; toprak yüzeyi tamamen kurumadan ve aşırıya kaçmadan nem dengesi korunmalıdır. Sulama sıklığı sıcaklık, ortam yapısı ve fide gelişimine göre değiştiğinden tek bir aralık vermek doğru değildir. Sera ve tünellerde düzenli havalandırma, nemden kaynaklanan mantari hastalık riskini azaltır. Beslenmede dengeli gübreleme esastır ve özellikle aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır; çünkü fazla azot fideyi gevşek ve hastalığa duyarlı yapar. Gübre çeşidi ve dozu için toprak/ortam analizine göre hareket edilmeli ve İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Tohum yastığında çimlendirilen fideler, belirli bir gelişime ulaştığında daha geniş kaplara veya viyollere aktarılır; bu işleme şaşırtma denir. Şaşırtma, köklerin rahat gelişmesini ve fidenin güçlenmesini sağlar. İşlem sırasında köklerin zedelenmemesine ve fidenin köklü olarak alınmasına özen gösterilmelidir. Şaşırtma sonrası fideler bir süre gölgelenip korunarak yeni ortama uyum sağlamaları desteklenir. Dikimden önce uygulanan kademeli alıştırma (sertleştirme), fidenin dış koşullara dayanıklılığını artırır.
Fidelik döneminde en sık karşılaşılan sorunlar çökerten (fide yanıklığı) gibi mantari hastalıklar ile çeşitli zararlılardır. Korumanın temeli temiz ortam, dengeli sulama, iyi havalandırma ve sık dikimden kaçınmaktır. Kimyasal mücadele gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürünler, etiket talimatına uygun şekilde kullanılmalıdır. Bu rehberde belirli bir ilaç adı veya dozu verilmemektedir; doğru teşhis ve uygulama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine başvurulmalıdır. Hasta fideler erkenden ayıklanarak yayılma engellenmelidir.
Fideler, türüne göre yeterli yaprak sayısına, sağlam gövdeye ve iyi gelişmiş bir kök yapısına ulaştığında dikime hazır kabul edilir. Cılız, sürünmüş veya hastalıklı fidelerin dikilmemesi, tarladaki verim kaybını önler. Dikim öncesi fidelerin dış koşullara alıştırılması tutma oranını yükseltir. Ticari amaçla fide üretimi yapacak işletmelerin, mevzuat gereği fide üretici belgesi alması gerekir; bu belge ilgili il müdürlüğü tarafından ve yalnızca söz konusu üretim tesisi için düzenlenir. Güncel başvuru şartları için İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile iletişime geçilmelidir.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
