Menü
Kompost, bitkisel ve hayvansal organik atıkların kontrollü koşullarda ayrışması sonucu elde edilen, toprağı besleyen doğal bir gübredir. Doğru hazırlanan kompost; toprağın su tutma kapasitesini artırır, yapısını iyileştirir ve bitkilere yavaş salınımlı besin sağlar. Bu rehberde çiftçi ve üreticiler için kompost yapımının temel adımları resmi kaynaklara dayanarak özetlenmiştir.
Kompost, organik atıkların mikroorganizmalar aracılığıyla ayrışarak humusa benzer, koyu renkli ve toprak kokulu bir maddeye dönüşmesiyle oluşur. Toprağa eklendiğinde organik madde içeriğini yükseltir, gevşek ve havadar bir yapı kazandırır. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin maddelerini yavaş salınımla sunduğu için ani besin kayıplarını azaltır. Ayrıca toprağı ve yer altı sularını korur, atıkların değerlendirilmesini sağlar.
Kompostun temeli yeşil ve kahverengi malzemelerin dengeli karışımıdır. Yeşil malzemeler azot bakımından zengindir; sebze ve meyve artıkları, taze çim, yeşil bitki kalıntıları ve hayvan gübresi bu gruba girer. Kahverengi malzemeler karbon bakımından zengindir; kuru yaprak, saman, kuru ot, talaş ve ince dallar örnek verilebilir. Et, kemik, yağlı yemek artıkları, hastalıklı bitki kalıntıları ve yabancı ot tohumları yığına konulmamalıdır. Karbon ve azot dengesinin doğru kurulması ayrışmanın sağlıklı ilerlemesi için önemlidir.
Kompost yığını, hava dolaşımına izin verecek şekilde uygun bir zemine veya kompost kabına kurulur. En alta kalın dallar veya saman gibi kaba malzeme serilerek havalanma ve drenaj sağlanır. Üzerine yeşil ve kahverengi malzemeler kat kat, dönüşümlü olarak yerleştirilir; her kat arasına bir miktar olgun kompost veya toprak eklenmesi mikroorganizma faaliyetini hızlandırır. Yığının yeterli sıcaklığa ulaşabilmesi için belirli bir hacme sahip olması beklenir; çok küçük yığınlar yeterince ısınmaz. Malzeme parçalarının küçültülmesi ayrışmayı kolaylaştırır.
Kompostlama sürecinde nem ve oksijen dengesi belirleyicidir. Yığın, sıkıldığında dağılmayan ancak su damlatmayan, sıkılmış sünger nemliliğinde olmalıdır; kuru kalırsa ayrışma yavaşlar, fazla ıslanırsa kötü koku ve çürüme görülür. İçerideki mikroorganizmaların oksijene ihtiyacı olduğundan yığın belirli aralıklarla karıştırılıp havalandırılır. Karıştırma sıklığı yöntem ve hava koşullarına göre değişir; düzenli karıştırma sıcaklığın yığın geneline yayılmasını sağlar. Kötü koku, fazla nem veya yetersiz havalandırmanın işareti olabilir.
Kompostun olgunlaşma süresi yönteme ve koşullara göre değişir. Düzenli karıştırılan ve ısınan sıcak kompost yığınlarında süre daha kısa olabilirken, az müdahale edilen soğuk yöntemde olgunlaşma birkaç ayı bulabilir. Olgun kompost; koyu kahverengi ya da siyaha yakın renkte, ufalanan yapıda ve toprak kokuludur. İçindeki malzemelerin orijinal hâli artık ayırt edilemez ve yığının sıcaklığı ortam sıcaklığına yaklaşır. Henüz ayrışmasını tamamlamamış kompost bitkiye zarar verebileceğinden olgunlaşması beklenmelidir.
Kompostun toprakta ne miktarda ve nasıl kullanılacağı; toprak yapısına, yetiştirilen ürüne ve bölgeye göre değişir. Uygulama öncesi toprak analizi yaptırmak ve İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışmak en doğru yaklaşımdır. Kompost tek başına kimyasal gübrelerin yerini her zaman tutmaz; bitkinin ihtiyaç duyduğu besin dengesi analiz sonuçlarına göre belirlenmelidir. Hastalıklı bitki artıkları ve yabancı ot tohumları yığına katılmamalı, kompost iyice olgunlaşmadan kullanılmamalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
