Menü
Budama, meyve ağaçlarının düzgün ve kuvvetli bir taç oluşturmasını, uzun yıllar boyunca düzenli ve kaliteli ürün vermesini sağlamak amacıyla yapılan kesme ve şekillendirme işlemlerinin tamamıdır. Doğru zamanda ve doğru teknikle yapılan budama, ağacın ışıktan en iyi şekilde yararlanmasını, hastalık baskısının azalmasını ve verimin dengeli olmasını sağlar. Bu rehberde budamanın amaçları, zamanı, çeşitleri ve uygulama kuralları resmi kaynaklara dayalı olarak özetlenmiştir.
Budamanın temel amacı ağaca uygun şekli vererek dengeli bir taç oluşturmaktır. Bu sayede dallar arasında havalanma ve güneş ışığından yararlanma artar, ürün miktarı ve kalitesi yükselir. Ayrıca verimde yıldan yıla görülen dalgalanmalar azaltılır ve yaşlanan ağaçlar gençleştirilerek üretim ömrü uzatılır. Kuru, hastalıklı ve birbirine sürten dalların uzaklaştırılması da ağaç sağlığı için önemlidir.
Genel olarak en uygun dönem, yaprak dökümünden ilkbahar uyanmasına kadar süren kış dinlenme dönemidir. Bu dönemde ağaç yapraksız olduğu için dallar kolayca görülür ve şekillendirme isabetli yapılır. Akdeniz ve Ege gibi ılıman bölgelerde yaprak dökümünden sonra başlanıp ağaçlar uyanmadan bitirilmesi önerilir; soğuk bölgelerde ise şiddetli donlardan kaçınılmalıdır. Kesin tarih ürüne, çeşide ve bölge iklimine göre değişeceğinden yerel Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğüne danışmak yerinde olur.
Şekil budaması, fidan dikiminden ağaç verime yatana kadarki ilk yıllarda yapılır; bu aşamada ağacın iskeletini oluşturacak ana dallar seçilir. Mahsul (ürün) budaması, normal verime geçmiş ağaçlarda uygulanır; kuru dallar çıkarılır ve meyve dalları seyreltilir. Gençleştirme budaması ise yaşlanmış, verimi düşmüş ağaçlarda kalın dalların kısaltılmasıyla yeni sürgün ve meyve dalı oluşumunu teşvik eder. Her çeşit, ağacın yaşına ve gelişme durumuna göre seçilmelidir.
Ana dalların gövdeyle yaklaşık 45 ile 60 derece açı yapması, hem dayanıklılık hem de iyi dallanma için tercih edilir. Sürgün uçlarının kesiminde göz almak için kesim, dışa bakan bir gözün hemen üstünden ve hafif eğimli yapılır. Kalın dallarda yarılmayı önlemek için önce alttan bir kesik açılıp sonra üstten tamamlanmalıdır. Kuru ve hastalıklı dallar dipten, sağlam dokuya kadar çıkarılmalı, gereksiz sık dallar seyreltilerek tacın havalanması sağlanmalıdır.
Budamada keskin ve temiz el makası, dal testeresi ve uzun saplı makaslar kullanılır. Körelmiş aletler dokuyu ezerek yaraların geç kapanmasına ve hastalık girişine yol açar. Hastalıklı ağaçtan sağlam ağaca geçerken aletlerin uygun bir dezenfektanla temizlenmesi, hastalık bulaşmasını azaltır. Geniş kesim yüzeyleri, gerekli görüldüğünde uygun aşı macunu veya yara örtücü ile kapatılabilir.
Aşırı budama ağacı zayıflatabileceği gibi az budama da tacın sıklaşmasına ve verim düşüklüğüne neden olur; bu nedenle denge gözetilmelidir. Budama şiddeti ve şekli ürün türüne (yumuşak çekirdekli, sert çekirdekli, sert kabuklu vb.) göre belirgin şekilde değişir. Hastalık ve zararlı kontrolünde kullanılacak ilaçlamalarda mutlaka ruhsatlı ürünler tercih edilmeli ve uygulama yerel Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğüne danışılarak yapılmalıdır. Tereddüt edilen durumlarda bölgeye uygun budama programı için teknik destek alınması önerilir.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
