Menü
Saman, başlı başına ekilen bir ürün değil; buğday, arpa, yulaf gibi tahılların tanesi alındıktan sonra geriye kalan saplarının harmanlanıp parçalanmasıyla elde edilen kaba yemdir. Bu yüzden samanın hasadı, tahıl hasadının doğrudan bir uzantısıdır ve zamanlaması tamamen tahılın olgunlaşmasına bağlıdır. Tahıl tam olum aşamasına gelip tane sertleştiğinde ve sap sarararak kuruduğunda biçerdöver tarlaya girer; tane depoya alınırken sap ve kavuz arkadan saman olarak ayrılır. Samanın kalitesi de büyük ölçüde bu anın doğru yakalanmasına bağlıdır. Sap henüz yeterince kurumadan yapılan hasat nemli, küflenmeye yatkın bir saman verir; aşırı beklenip yağmur alan tarlada ise sap rengini, parlaklığını ve besleyiciliğini yitirir, hatta kırılıp ufalanarak kaybolur. Çiftçi açısından saman, tahıldan sonra gelen ikinci ama küçümsenmeyecek bir gelir ve hayvancılıkta vazgeçilmez bir kaba yem kaynağıdır. Bu nedenle hasat, tahıl tanesinin en uygun nemde olduğu ve sapın güneşte iyice kuruduğu, sıcak ve kuru yaz günlerine denk getirilir.
Saman, tahıl hasadıyla eş zamanlı çıktığı için ayrı bir olgunluk takvimi yoktur; belirleyici olan tahılın tam olum dönemidir. Bu aşamada başaklar ve saplar altın sarısına döner, tane tırnakla bastırıldığında ezilmeyip sertleşmiş ve nem oranı düşmüştür. Ege, Akdeniz ve Güneydoğu'nun sıcak ovalarında (Çukurova, Şanlıurfa, Diyarbakır çevresi) arpa ve buğday erken olgunlaştığı için saman hasadı Haziran sonunda başlayıp Temmuz boyunca sürer; arpa genellikle buğdaydan birkaç hafta önce gelir. İç Anadolu'nun Konya, Ankara, Yozgat gibi platolarında olgunlaşma daha geç olduğu için hasat Temmuz ortasından Ağustos'a uzar. Karadeniz ardı ve Doğu Anadolu'nun serin ve yüksek kesimlerinde ise tahıl ve dolayısıyla saman hasadı Ağustos ayını bulabilir. Olgunluk belirtileri gözle nettir: tarlanın baştan başa sararması, başakların öne eğilmesi, sapın kuruyup gevrekleşmesi ve tanenin sertleşmesi. Hasadın sıcak, kuru ve rüzgârsız günlere denk getirilmesi önemlidir; sabah çiyi kalkmadan veya yağış riski varken yapılan harman, samanı nemlendirerek balyada bozulmaya yol açar.
Saman, tahılın biçerdöverle hasadı sırasında elde edilir; biçerdöver taneyi ayırırken sapı harmanlayıp parçalar ve makinenin arkasından tarlaya bırakır ya da saman bağlama (saman makinesi) düzeneğiyle doğrudan toplar. Geleneksel uygulamada sap tarlada namlu hâlinde bırakılıp, ardından saman makinesi veya balya makinesiyle toplanır. Olgunluk, tahıl tanesinin sertleşmesi ve sapın elle büküldüğünde yeşil kalmadan kolayca kırılacak kadar kuruması ile anlaşılır. Hasadın günün kuru ve sıcak saatlerinde, çiy kalktıktan sonra yapılması samanın nemsiz ve dökülmeden toplanmasını sağlar. Toplanan saman ister balyalanarak ister yığın hâlinde değerlendirilsin, depolamadan önce tam kuru olması şarttır; içinde nem kalan saman istif içinde ısınıp küflenebilir, hatta tehlikeli biçimde kızışabilir. Bu nedenle balyalar veya yığın, üzeri yağmurdan korunan, altı yerden yalıtılmış, havadar bir yerde saklanır. Sıkı ve kuru istiflenen saman uzun süre rengini ve besin değerini koruyarak saklanabilir.
Samanın ayrı bir olgunluk zamanı yoktur; tahıl hasadıyla aynı anda elde edilir. Buğday, arpa veya yulaf tam olum dönemine gelip tane sertleştiğinde ve sap sararıp kuruduğunda biçerdöver tarlaya girer, tane alınırken geriye saman kalır. Yani saman zamanı, tahılın olgunlaştığı andır.
Ege, Akdeniz ve Güneydoğu'nun sıcak ovalarında arpa ve buğday erken olgunlaştığı için saman hasadı Haziran sonu-Temmuz aralığındadır. İç Anadolu platolarında Temmuz ortasından Ağustos'a uzar. Karadeniz ardı ve Doğu Anadolu'nun yüksek kesimlerinde ise Ağustos ayını bulabilir.
Tarlanın baştan başa altın sarısına dönmesi, başakların öne eğilmesi, sapın kuruyup gevrekleşerek elle kolayca kırılması ve tanenin tırnakla ezilmeyecek kadar sertleşmesi olgunluk göstergesidir. Bu belirtiler bir araya geldiğinde tahıl ve dolayısıyla saman hasada hazırdır.
Saman depolanmadan önce tam kuru olmalıdır; nemli toplanan saman istif içinde ısınıp küflenebilir ve kızışabilir. Bu yüzden hasat çiy kalktıktan sonra kuru ve sıcak saatlerde yapılır. Toplanan saman, üzeri yağmurdan korunan, altı yerden yalıtılmış havadar bir yerde sıkı ve kuru biçimde istiflenerek saklanır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel saman ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Saman İlanları Saman Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Tüm Saman BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
