Menü
Pırasa (Allium porrum), soğan ve sarımsakla aynı soğangiller (Alliaceae) familyasında yer alan, uzun vejetasyon süresine ve yüksek besin talebine sahip bir kış sebzesidir. Türkiye genelinde özellikle sonbahar ve kış döneminde önemli üretim alanına sahip olan pırasa, toprakta uzun süre kaldığı ve yoğun azot ile organik madde talep ettiği için ekim nöbetine yani münavebeye çok duyarlıdır. Aynı tarlada üst üste pırasa ya da diğer soğangillerin (soğan, sarımsak) yetiştirilmesi hem toprağın belirli besin elementlerini tek yönlü tüketmesine hem de familyaya özgü hastalık ve zararlıların birikmesine yol açar. Doğru kurgulanmış bir münavebe planı; toprak verimliliğini korur, mildiyö ve beyaz çürüklük gibi soğangil hastalıklarının baskısını düşürür, yabancı ot yönetimini kolaylaştırır ve gübre kullanımını daha verimli hale getirir. Bu rehberde pırasadan önce ve sonra hangi ürünlerin uygun olduğu, nelerden kaçınılması gerektiği ve örnek bir çok yıllık plan agronomik gerekçeleriyle ele alınmaktadır.
Pırasa toprakta beş ila yedi aya varan sürelerle kaldığı ve yüksek düzeyde azot ile potasyum talep ettiği için toprağı yoran bir üründür. Bu nedenle münavebe, önce toprak verimliliğinin sürdürülebilirliği açısından kritiktir; pırasadan sonra toprağı dinlendiren ya da azot bağlayan bir grubun gelmesi besin dengesini yeniden kurar. İkincisi, soğangiller ortak hastalık ve zararlılara sahiptir: soğan mildiyösü (Peronospora destructor), beyaz çürüklük (Sclerotium cepivorum), soğan pası ve soğan sineği toprakta ve bitki artıklarında kalıcı olabilir. Aynı alanda soğangillerin peş peşe ekilmesi bu etkenlerin toprakta birikmesine ve verim kaybına yol açar; farklı familyalardan ürünlerle araya mesafe konması hastalık döngüsünü kırar. Üçüncüsü, pırasanın kök yapısı ve gelişme temposu farklı derinliklerden beslenen ürünlerle sıralandığında toprak profili daha dengeli kullanılır. Sonuç olarak iyi bir ekim nöbeti; hem hastalık baskısını hem gübre maliyetini düşürür, hem de sürdürülebilir verim sağlar.
Pırasadan ÖNCE en uygun grup baklagillerdir (fasulye, bezelye, bakla, yonca, fiğ). Baklagiller kök nodozitelerindeki bakterilerle havadan azot bağlayarak toprağı zenginleştirir; ardından gelen ve azota aç olan pırasa bu birikmiş azottan doğrudan yararlanır ve daha az ek gübreyle güçlü gelişir. Yine tahıllar (buğday, arpa) da iyi bir ön bitkidir; bol kök kütlesiyle toprak yapısını iyileştirir ve soğangillerle ortak hastalık taşımadıkları için hastalık döngüsünü kırar. Pırasadan SONRA ise toprağı fazla yormayan ya da farklı besin profiline sahip gruplar tercih edilmelidir: kabakgiller (kabak, hıyar, kavun), lahanagiller (lahana, karnabahar, brokoli) ve tekrar baklagiller uygundur. Bu familyalar soğangillerle ortak toprak kökenli patojen paylaşmadığı için hastalık riskini artırmaz. Genel mantık: azot bağlayan baklagil ile azota aç pırasayı ardışık kurgulamak, ardından farklı familyalarla toprağı ve besin dengesini yenilemektir.
En temel kural, pırasadan önce veya hemen sonra diğer soğangillerin (soğan, sarımsak, arpacık soğanı, taze soğan) ekilmemesidir. Bunlar pırasa ile aynı familyada olduğu için beyaz çürüklük, mildiyö, soğan pası ve soğan sineği gibi ortak hastalık ve zararlıları toprakta biriktirir; aynı besin elementlerini tükettikleri için toprak tek yönlü yorulur. Soğangillerin tekrar aynı tarlaya gelmesi için en az üç, mümkünse dört yıl beklenmelidir. Ayrıca pırasayı üst üste aynı parselde iki yıl yetiştirmekten kaçınılmalıdır. Beyaz çürüklüğün görüldüğü tarlalarda soğangil ekimine çok daha uzun süre ara verilmesi önerilir, çünkü etkenin sklerotları toprakta yıllarca canlı kalabilir. Drenajı zayıf, su tutan ağır topraklarda kök ve boğaz çürüklükleri arttığından, bu alanlarda münavebe ile birlikte toprak düzenlemesi de yapılmalıdır. Yabancı ot ve hastalık kaynağı olabilecek bitki artıkları tarlada bırakılmamalıdır.
Aşağıda pırasayı içeren dört yıllık örnek bir ekim nöbeti verilmiştir. 1. Yıl: Baklagil (fasulye veya bezelye) yetiştirilir; havadan azot bağlayarak toprağı zenginleştirir. 2. Yıl: Pırasa (soğangiller) ekilir; önceki yılın azot birikiminden yararlanır ve daha az gübreyle güçlü gelişir. 3. Yıl: Kabakgiller (kabak veya hıyar) ya da lahanagiller (lahana, karnabahar) gelir; farklı familya olduğu için soğangil hastalık döngüsünü kırar ve toprağı farklı derinlikten kullanır. 4. Yıl: Tahıl (buğday veya arpa) ekilir; bol kök kütlesiyle toprak yapısını onarır ve organik madde bırakır. Beşinci yıl döngü yeniden baklagille başlar. Bu sıralamada soğangiller aynı parsele ancak dört yılda bir döner; böylece hem besin dengesi korunur hem de beyaz çürüklük ve mildiyö baskısı düşük tutulur. İsteğe bağlı olarak ara dönemlerde fiğ veya yonca gibi yeşil gübre bitkileri toprak sağlığını daha da destekler.
Pırasa için en uygun ön bitki baklagillerdir. Fasulye, bezelye, bakla veya fiğ gibi baklagiller havadan azot bağlayarak toprağı zenginleştirir; azota aç bir ürün olan pırasa bu birikmiş azottan doğrudan yararlanır. Baklagil bulunmuyorsa buğday ya da arpa gibi tahıllardan sonra da pırasa güvenle ekilebilir, çünkü tahıllar soğangillerle ortak hastalık taşımaz.
Pırasadan sonra soğangil olmayan farklı familyalar tercih edilmelidir. Kabakgiller (kabak, hıyar), lahanagiller (lahana, karnabahar, brokoli) veya toprağı azotla besleyen baklagiller uygundur. Bu gruplar soğangillerle ortak toprak kökenli patojen paylaşmadığı için hastalık riskini artırmadan toprağın besin dengesini yeniler.
Hayır, önerilmez. Soğan ve sarımsak pırasa ile aynı soğangiller familyasındadır ve beyaz çürüklük, mildiyö, soğan pası ile soğan sineği gibi ortak hastalık ve zararlıları paylaşır. Bunları peş peşe ekmek etkenlerin toprakta birikmesine yol açar. Soğangillerin aynı tarlaya dönmesi için en az üç, tercihen dört yıl beklenmelidir.
Pırasa ve diğer soğangillerin aynı parsele dönüşü için en az üç, mümkünse dört yıllık bir ara bırakılmalıdır. Beyaz çürüklük görülen tarlalarda bu süre daha da uzatılmalıdır, çünkü hastalığın sklerotları toprakta yıllarca canlı kalabilir. Pırasayı üst üste iki yıl aynı yerde yetiştirmekten kaçınılmalıdır.
Evet, faydalıdır. Fiğ, yonca veya bezelye gibi baklagil kökenli yeşil gübre bitkileri münavebe arasına yerleştirildiğinde toprağa azot ve organik madde kazandırır. Bu, azot talebi yüksek olan pırasanın verimini artırır ve kimyasal gübre ihtiyacını azaltarak sürdürülebilir bir üretim sağlar.
Kaynak: TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü), T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel pırasa ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Pırasa Pırasa Ne Zaman Ekilir Pırasa Yetiştiriciliği Tüm Pırasa BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
