Menü
Misel, mantarın gözle görülmesi güç, ipliksi hücrelerden oluşan vejetatif vücut yapısıdır ve kültür mantarcılığında bitkilerin tohumuna karşılık gelir. Tohumlama ya da ekim, laboratuvarda çoğaltılmış bu miselin hazırlanıp pastörize edilmiş yetiştirme ortamına belirli oranda karıştırılması işlemidir. Böylece mantarın ortamı sarması ve ürün oluşturması süreci başlatılmış olur. Kültür mantarı üretiminde verimi ve sağlıklı gelişmeyi doğrudan etkileyen kritik aşamalardan biridir.
Ekimde kullanılan misel çoğunlukla buğday, çavdar, darı gibi tahıl taneleri üzerinde üretilip tane misel biçiminde hazır sunulur; kütük ve talaş üretiminde ise talaş misel veya tıkaç misel de kullanılır. Kaliteli misel canlı, kokusuz, tanelerin üzerini pamuk gibi beyaz iplikçiklerle kaplamış ve yeşil, sarı, siyah gibi yabancı küf lekesi taşımayan yapıdadır. Misel serin koşullarda saklanmalı, ambalajı açıldıktan sonra kısa sürede kullanılmalıdır. Ekim ortamı miselin hızla gelişebilmesi için nemli, havalanabilir, uygun sıcaklıkta, karanlık ve rakip mikroorganizmalardan arındırılmış olmalıdır. Beyaz şapkalı kültür mantarında pastörize edilmiş kompost, istiridye ve benzeri türlerde ise sap, talaş, kepek gibi materyallerden hazırlanıp pastörize ya da sterilize edilmiş substrat kullanılır.
Ekim, ortam yeterince soğuduktan ve elle tutulabilecek ılıklığa geldikten sonra yapılır; sıcak ortama ekim miseli yakabilir. Beyaz şapkalı mantarda kompost, kaynaklara göre yaklaşık bir ton materyale birkaç kilogram misel gelecek şekilde tohumlanır; misel kompostun her yerine dağılacak biçimde iyice karıştırılır, bir kısmı yüzeye serpilebilir. İstiridye ve benzeri türlerde pastörize edilmiş nemli substrat ile misel katmanlar halinde ya da homojen karıştırılarak torba, kasa veya silindirlere doldurulur, hava boşluğu kalmayacak şekilde hafifçe bastırılır. Torbaların yan yüzeylerine miselin havalanması ve ilerleyen dönemde ürün çıkması için düzenli delikler açılır. Ekimden sonra ortamlar misel ön gelişme (inkübasyon) odasına alınır; birkaç gün içinde tanelerden çevreye sıçrayan miseller görülmeye başlar ve ortam giderek beyaz bir örgüyle kaplanır. Ön gelişme tamamlandığında beyaz şapkalı mantarda örtü toprağı serilir, diğer türlerde ise koşullar ürün oluşumuna yönlendirilir.
Bu aşamanın başarısı büyük ölçüde hijyene bağlıdır; ekim yapılan alan, kaplar, aletler ve eller temiz olmalı, mümkünse dezenfekte edilmelidir çünkü rakip küf ve bakteriler en çok bu dönemde bulaşır. Ortam ekim öncesi mutlaka pastörize ya da sterilize edilmeli, ambalajlı işlemlerde aşılama olabildiğince temiz veya steril kabin koşullarında yapılmalıdır. Misel gelişme döneminde en önemli iki etken sıcaklık ve nemdir; ortam ne çok kuru ne de su tutacak kadar ıslak olmalı, sıcaklık türün istediği ılık aralıkta ve dalgalanmadan tutulmalıdır. İnkübasyon genelde karanlıkta ve hafif havalandırmayla sürdürülür; biriken karbondioksit misel sarımını hızlandırsa da aşırısı zararlıdır. Ortamda ekşimsi, kötü koku ya da renkli küf lekesi görülürse o kap ayrılmalı, bulaşmanın yayılması önlenmelidir.
Not: İklim (sıcaklık, nem) ve hijyen koşulları mantar üretiminde belirleyicidir. Ticari üretim öncesi teknik danışmanlık almanız önerilir.
Doğru yapılan tohumlama, mantarın ortamı hızlı ve tam sarmasını sağlayarak sağlıklı, verimli bir üretimin temelini kurar ve hazır tane misel kullanımı işlemi görece kolay ve tekrarlanabilir kılar; buna karşılık ekim, tüm sürecin en hassas ve hataya en açık aşamasıdır çünkü hijyen eksikliği, yüksek sıcaklıkta ekim, düşük kaliteli veya bayat misel ve yetersiz karıştırma küf bulaşmasına ve misel tutmamasına yol açarak emeğin boşa gitmesine neden olabilir, bu yüzden titizlik ve koşulların kontrolü şarttır.
Ekim oranı türe, ortam tipine ve üretim sistemine göre değişir; kaynaklara göre beyaz şapkalı mantarda kompost ağırlığının yaklaşık yüzde birkaç oranında tane misel kullanılır. Miselin ortamın her yerine dengeli dağılması, kesin bir rakamdan çok önemlidir. Uygulamada kullanılan misel ambalajındaki öneriye ve ortam nemine göre ayarlama yapmak en doğrusudur.
Uygun sıcaklık ve nemde tohum ekiminden birkaç gün sonra tanelerin çevresinde beyaz iplikçikler sıçramaya başlar. Sonraki günlerde bu gelişme hızlanır ve ortam giderek pamuğumsu beyaz bir örgüyle kaplanır. İlk günlerde belirgin gelişme görülmemesi normaldir, ancak uzun süre hiç sarma olmaması sorun işaretidir.
Pastörizasyon ya da sterilizasyondan sonra ortam sıcak kalır ve bu sıcaklığa ekilen misel zarar görüp ölebilir. Bu nedenle ortam elle tutulabilecek ılıklığa inene kadar beklenmeli, ardından ekim yapılmalıdır. Aşırı sıcakta ekim, miselin hiç tutmamasının en sık nedenlerindendir.
En yaygın nedenler hijyen eksikliği nedeniyle rakip küf ve bakteri bulaşması, sıcak ortama ekim, kalitesiz veya bayat misel ve ortamın fazla ıslak ya da havasız olmasıdır. Yeşil, sarı ve siyah renkli lekeler ile ekşi koku bulaşma belirtisidir. Bu durumda etkilenen kap ayrılmalı, temizlik ve ortam koşulları gözden geçirilmelidir.
Delikler hem miselin ihtiyaç duyduğu havalanmayı sağlar hem de ilerleyen dönemde mantarların çıkacağı noktaları oluşturur. Deliklerin düzenli ve uygun sıklıkta olması gelişmeyi ve ürün dağılımını olumlu etkiler. Çok az delik havalanmayı kısıtlar, aşırı delik ise ortamın kurumasına yol açabilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Kültür Mantarı Yetiştiriciliği Ders Notları.
Harman üzerinde ürününüzü ücretsiz ilana çıkarabilir, alıcılarla doğrudan buluşabilirsiniz.
Ücretsiz İlan Ver İlanları İnceleZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
