Menü
Goji berry (Lycium barbarum), halk arasında kurt üzümü olarak da bilinen, patlıcangiller (Solanaceae) familyasından çok yıllık bir çalı bitkisidir. Anavatanı Asya olan bitki, küçük ve parlak kırmızı meyveleri ile tanınır; meyveleri genellikle kurutularak tüketilir. Türkiye tarımında görece yeni bir ürün olup, son yıllarda alternatif ve katma değeri yüksek bir tarım ürünü olarak öne çıkmıştır. Kuraklığa, tuzlu ve fakir topraklara dayanıklı olması, bitkiyi geleneksel ürünlerin verimli yetişemediği marjinal alanlar için ilgi çekici kılar. Dikimden sonra birkaç yıl içinde meyveye yatar ve uzun yıllar üretim verebilir. Türkiye mutfağında taze meyve tüketimi sınırlı olsa da, kuru meyve, çay, marmelat, meyve suyu ve takviye ürünlerinde kullanım alanı bulur. Sağlıklı beslenme trendinin yükselmesiyle iç pazarda talep artmış, bu da küçük ve orta ölçekli üreticiler için bahçe kurma ilgisini beslemiştir. Bitkinin bakım kolaylığı ve düşük girdi ile yetiştirilebilmesi, onu özellikle çiftçiler için denemeye açık bir tür haline getirmiştir.
Goji berry Türkiye genelinde geniş bir iklim aralığında yetiştirilebilen, adaptasyon yeteneği yüksek bir bitkidir. Üretim özellikle İç Anadolu bölgesinde (Konya, Ankara, Aksaray, Karaman çevresi), Ege, Marmara ve Akdeniz kıyı kuşağında ilgi görmektedir. Bitki, güneşi seven ve kışın soğuğa dayanabilen bir yapıya sahip olduğundan İç Anadolunun karasal ikliminde de sorunsuz gelişebilir. İç Anadolunun uygun olmasının nedeni, bitkinin kuraklığa ve düşük yağışa toleranslı olması ile bu bölgelerdeki fakir, kireçli ve zaman zaman tuzlu toprakları da değerlendirebilmesidir. Ege ve Akdenizde ise uzun ve güneşli yaz dönemi meyve olgunlaşmasını ve şeker birikimini destekler. Goji berry, iyi drene olan, hava alan, hafif kumlu tınlı topraklarda en iyi sonucu verir; taban suyu yüksek ve su tutan ağır topraklardan hoşlanmaz. Bu esneklik nedeniyle üretim tek bir bölgeye bağlı kalmamış, farklı illerde deneme bahçeleri ve ticari üretim alanları şeklinde yayılmıştır.
Goji berry çok yıllık bir çalı olduğu için verim, bitki başına ve bahçe yaşına göre değerlendirilir. Yeni dikilen bahçeler ilk yıl ürün vermez; genellikle ikinci yıldan itibaren meyveye yatar ve tam verime dördüncü, beşinci yıllarda ulaşır. Olgun bir bitkiden yıllık yaklaşık birkaç kilograma kadar taze meyve alınabilmekte, dekara verim ise dikim sıklığı ve bakıma bağlı olarak geniş bir aralıkta değişmektedir. Kesin rakamlar toprak, iklim, sulama ve budama koşullarına göre değiştiğinden tek bir sabit değer vermek doğru olmaz. Verimi etkileyen başlıca etkenler; bitki yaşı ve dikim sıklığı, düzenli budama ile taç yönetimi, damla sulama gibi kontrollü su uygulaması, toprak verimliliği ve dengeli gübreleme, tozlaşma koşulları ile hasat zamanlaması ve sıklığıdır. Meyveler dönemsel ve peş peşe olgunlaştığı için birden fazla el hasat yapılması toplam verimi belirler. Kurutma sonrası ağırlık, taze meyveye göre önemli ölçüde azalır; bu nedenle taze ve kuru verim ayrı değerlendirilmelidir.
Goji berry, Türkiyede henüz gelişmekte olan bir ürün grubunda yer alır ve ticareti geleneksel meyvelere kıyasla küçük ölçeklidir. İç pazarda talebin büyük bölümü kuru meyve, çay, takviye ürünleri ve sağlıklı beslenme ürünleri üzerinden şekillenir. Ürünün önemli bir kısmı, özellikle kuru goji berry olarak, uzun yıllardır dünya üretiminde başı çeken ülkelerden ithal edilmektedir; bu durum iç üretim için ithal ikamesi potansiyeli oluşturur. Türkiyedeki yerli üretim son yıllarda artsa da, hâlâ arz açığı ithalatla karşılanmaktadır. Ekonomik önemi, birim alandan elde edilen katma değerin yüksekliğinden ve kurutulmuş ürünün uzun raf ömrü sayesinde pazarlama esnekliği sağlamasından kaynaklanır. Küçük üreticiler için doğrudan satış, pazar ve çevrim içi kanallar önemli bir gelir yolu olabilir. İhracat potansiyeli, kalite standardı, sertifikasyon ve organik üretim ile artabilir. Uydurma rakam vermeden söylenebilir ki, ürün Türkiye tarımında niş ama büyüme eğiliminde olan bir kalemdir.
Evet. Goji berry adaptasyon yeteneği yüksek, kuraklığa ve fakir topraklara dayanıklı bir bitki olduğu için Türkiyenin birçok bölgesinde yetiştirilebilir. Özellikle İç Anadolu, Ege ve Akdeniz çevresinde deneme ve ticari üretim bahçeleri bulunmaktadır. İyi drene olan, güneş alan topraklarda daha sağlıklı gelişir.
Genellikle dikimin ikinci yılından itibaren meyve vermeye başlar ve tam verime dördüncü, beşinci yıllarda ulaşır. Çok yıllık bir çalı olduğu için doğru bakım, budama ve sulama ile uzun yıllar boyunca üretim verebilir. İlk yıl bitkinin kök ve taç gelişimine ayrılır.
Güneşli konumları ve iyi drene olan, hava alan hafif kumlu tınlı toprakları tercih eder. Kuraklığa, kireçli ve hafif tuzlu topraklara toleranslıdır; ancak su tutan ağır ve taban suyu yüksek topraklardan hoşlanmaz. Karasal iklimin soğuğuna da dayanabildiği için geniş bir alanda yetişebilir.
Meyveler dönemsel olarak peş peşe olgunlaşır, bu nedenle birden fazla el hasat yapılır. Taze tüketilebildiği gibi çoğunlukla kurutularak saklanır. Kuru meyve, çay, marmelat, meyve suyu ve takviye ürünlerinde kullanılır. Kurutma sonrası ağırlık taze meyveye göre belirgin şekilde azalır.
Ürün, birim alandan elde edilen katma değerin yüksek olması ve kuru ürünün uzun raf ömrü sayesinde niş ama ilgi çekici bir üretim alanıdır. Kârlılık; verim, kalite, pazarlama kanalı ve girdi maliyetlerine bağlıdır. İç pazarda talebin bir kısmı ithalatla karşılandığından yerli üretim için fırsat bulunmaktadır.
Goji berry, genellikle ilkbahar aylarında, don tehlikesi geçtikten sonra ekilir. Toprak sıcaklığı 15-20 derece arasında olduğunda en iyi sonuçlar alınır.
Goji berry, ekimden yaklaşık 2-3 yıl sonra meyve vermeye başlar. Hasat zamanı, iklim ve bakım koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterir.
Goji berry, iyi drene olan, humusça zengin ve hafif asidik toprakları tercih eder. Sıcak ve güneşli iklimlerde daha verimli yetişir.
Goji berry, toprak nemine bağlı olarak sulanmalıdır. Özellikle çiçeklenme ve meyve döneminde düzenli sulama önemlidir.
Goji berry'nin farklı çeşitleri bulunmaktadır, ancak en yaygın olanları Lycium barbarum ve Lycium chinense'dir. Her birinin meyve rengi ve tadı farklılık gösterebilir.
Goji berry, özellikle salyangozlar, örümcek akarları ve beyaz sinek gibi zararlılara karşı hassastır. Ayrıca, kök çürüklüğü gibi bazı hastalıklar da görülebilir.
Goji berry, genellikle kış sonunda veya erken baharda budanmalıdır. Zayıf ve hastalıklı dallar kesilmeli, sağlıklı dallar ise şekil vermek için inceltilmelidir.
Goji berry bakımı, düzenli sulama, budama ve zararlılarla mücadele ile sağlanır. Toprak analizi yaparak besin maddelerinin dengelenmesi de önemlidir.
Goji berry meyveleri, kurutularak veya taze olarak saklanabilir. Kuru meyveler serin ve kuru bir yerde, taze meyveler ise buzdolabında saklanmalıdır.
Goji berry, hem serada hem de açık alanda yetiştirilebilir. Ancak, serada yetiştirilen bitkiler iklim kontrolü sayesinde daha iyi verim sağlayabilir.
Goji berry, aynı alanda birkaç yıl üst üste yetiştirilmemelidir. Diğer bitkilerle dönüşümlü olarak ekim yapmak, toprak sağlığını korur.
Goji berry verimini artırmak için doğru sulama, düzenli budama ve besin takviyesi gibi bakım yöntemleri uygulanmalıdır. Ayrıca, hastalık ve zararlılarla mücadele de önemlidir.
Goji berry organik olarak yetiştirilirken, kimyasal gübre ve pestisit kullanılmamalıdır. Organik materyaller ve doğal yöntemler tercih edilmelidir.
Hasat sonrası, meyveler hemen tüketilebilir veya kurutulabilir. Kurutma işlemi, meyvelerin uzun süre saklanmasını sağlar.
Goji berry, genellikle rüzgar ve böcekler tarafından tozlaşır. Farklı çeşitlerin bir arada bulunması, meyve verimini artırabilir.
Goji berry, hafif soğuklara dayanıklıdır ancak yoğun don olaylarında zarar görebilir. Bu nedenle, soğuk iklimlerde koruma önlemleri alınmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel goji berry ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Goji Berry Goji Berry Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
