Menü
Sıcaklık stresi, hava sıcaklığının bitkilerin ve hayvanların uzun süre dayanabileceği düzeyin üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan olumsuz durumdur. Genellikle mevsim normallerinin belirgin biçimde üstünde seyreden, birkaç gün süren sıcak hava dalgalarında görülür. Bu dönemlerde canlıların su dengesi ve iç işleyişi bozulur. Kültür bitkilerinde ve çiftlik hayvanlarında verim ve kalite üzerinde doğrudan etkisi olan yaygın bir zirai risktir.
Yüksek sıcaklık, en uygun büyüme sıcaklığı aşıldığında fotosentez ile solunum dengesini bozar ve bitkide büyümeyi yavaşlatır. Çiçeklenme ve döllenme döneminde stres, çiçek ve meyve dökümüne, meyve tutumunun azalmasına ve tane doldurma döneminin kısalmasına yol açarak verim ve kalite kaybı yaratır. Yaprak ve meyvelerde güneş yanıklığı, buruşma ve renk bozuklukları görülebilir; toprak yüzeyinden ve bitkiden su kaybı hızlanarak su stresini derinleştirir. Çiftlik hayvanlarında ise yem tüketimi azalır, süt veriminde ve döl veriminde gerileme, solunum güçlüğü ve genel performans düşüşü kaynaklarda bildirilmektedir. Sıcak ve kuru dönemler bazı zararlı ve hastalık etmenlerinin baskısını da artırabilir.
Sulamanın günün en sıcak saatlerinden kaçınılarak gece ya da sabahın erken saatlerinde yapılması, mümkünse damla sulama gibi su tasarrufu sağlayan yöntemlerin tercih edilmesi önerilir. İlaçlama ve gübreleme gibi işlemler serin saatlere alınmalı, bitki susuz bırakılmadan ihtiyaç anında sulanmalıdır. Malçlama ile toprak neminin korunması, gölgeleme fileleri ve meyvecilikte ağaç yüzeyini koruyan kaplama uygulamaları güneş yanıklığını azaltabilir. Seracılıkta havalandırma, fanla serinletme ve sisleme yöntemleri kullanılabilir. Hayvancılıkta gölgelik ve iyi havalandırılan barınaklar, sürekli temiz ve serin su erişimi, yemlemenin serin saatlere alınması ve hayvan yoğunluğunun düşürülmesi yararlıdır. Risk yönetimi açısından sıcağa dayanıklı çeşit ve tür seçimi, ekim ve dikim zamanının uygun ayarlanması ve tarım sigortasıyla olası kayıpların güvence altına alınması değerlendirilebilir.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü uyarılarını ve hava tahminlerini düzenli takip edin, sıcak hava dalgası beklenen günlerde önlemleri önceden alın. Sulamayı öğle saatlerine denk getirmeyin çünkü buharlaşma yüksek olduğu için hem su boşa gider hem de yaprakta yanıklık riski artar. Yeni fide ve genç bitkilere ekstra dikkat edin, bunlar sıcağa daha hassastır. Toprağı çıplak bırakmayın, malç ya da örtü bitki nemi korur. Hayvanların su kaplarını gün içinde birkaç kez kontrol edip tazeleyin ve barınakta hava akışını sağlayın. Aşırı sıcakta ağır iş, taşıma ve nakil gibi hayvanı yoran işleri serin saatlere erteleyin.
Not: Meteorolojik uyarılar ve resmi tahminler için MGM ve tarım il/ilçe müdürlüğü kaynaklarını takip edin; bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sıcaklık stresi, sıcak hava dalgalarında bitki ve hayvanlarda verim ve kalite kaybına yol açan yönetilebilir bir risktir. Sulamayı serin saatlere almak, toprak nemini korumak, gölgeleme ve havalandırma sağlamak, sıcağa dayanıklı çeşit seçmek ve hayvanlara serin su ile gölge sunmak temel önlemlerdir. Meteoroloji uyarılarını takip ederek önlemleri önceden almak ve tarım sigortasıyla kayıpları güvence altına almak en pratik yaklaşımdır.
Sulamayı günün en sıcak saatlerinden kaçınarak gece ya da sabahın erken saatlerinde yapmak en uygunudur. Bu saatlerde buharlaşma düşük olduğundan su daha verimli kullanılır ve yaprakta güneş yanıklığı riski azalır. Mümkünse damla sulama gibi kök bölgesine su ulaştıran yöntemler tercih edilmelidir.
Sıcaklık en uygun büyüme düzeyini aştığında fotosentez ile solunum dengesi bozulur ve büyüme yavaşlar. Çiçeklenme ve döllenme döneminde stres çiçek ve meyve dökümüne, meyve tutumunun azalmasına ve tane doldurma süresinin kısalmasına neden olur. Bu etkiler bir araya geldiğinde hem verim hem de kalite düşer.
Hayvanlara gölgelik ve iyi havalandırılan barınak sağlayın, sürekli temiz ve serin suya erişimlerini garanti edin. Yemlemeyi günün serin saatlerine alın ve barınakta hayvan yoğunluğunu düşürerek hava akışını artırın. Nakil ve ağır işleri sabah erken ya da akşam serininde yaparak hayvanı yormayın.
Gölgeleme fileleri kullanmak, bitki örtüsünü ve yaprak yoğunluğunu koruyarak meyvelerin doğrudan güneşe maruz kalmasını azaltmak faydalıdır. Meyvecilikte ağaç yüzeyini koruyan kaplama uygulamaları güneş yanıklığına karşı ince bir koruyucu tabaka oluşturabilir. Toprağı malç ile örtmek nem kaybını da azaltır.
Bölgenize ve ürününüze uygun, sıcağa dayanıklı çeşit ve türleri seçmek, ekim ve dikim zamanını sıcak dönemlere denk getirmeyecek şekilde planlamak önemlidir. Meteoroloji uyarılarını takip ederek önlemleri önceden almak kayıpları azaltır. Olası kayıpları güvence altına almak için tarım sigortası seçeneği değerlendirilebilir.
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) Tarımsal Meteoroloji.
Harman üzerinde ilçe ve mahalle bazında hava durumunu inceleyebilir, tarımsal ilanlarınızı ücretsiz yayınlayabilirsiniz.
Hava Durumu Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
