Menü
Dolu, güçlü yükselen hava akımları içeren kararsız atmosfer koşullarında su damlacıklarının donarak buz taneleri halinde yere düşmesiyle oluşan bir yağış türüdür. Genellikle ilkbahar ve yaz aylarında, sağanak ve gök gürültülü fırtınalarla birlikte kısa süreli olarak görülür. Yağış birkaç dakika sürse bile tarım alanlarında önemli fiziksel zararlara yol açabilir. Tane büyüklüğü, yağışın şiddeti ve süresi zararın boyutunu belirleyen başlıca etkenlerdir.
Dolunun tarımdaki zararı fiziksel niteliktedir; taneler meyve, yaprak, sürgün ve gövdelere çarparak yaralanma, kırılma ve dökülmeye neden olur. Zarar bitkinin gelişme dönemine göre değişir. Tahıllarda kardeşlenme, sapa kalkma ve başaklanma dönemlerinde, meyve ağaçlarında ise çiçeklenme ve meyve tutumu dönemlerinde bitkiler daha hassastır. Genç ve taze dokular dolu darbesine karşı daha kırılgan olduğundan çıkış halindeki bitkilerde etki daha büyük olabilir. Meyve ve taze sebzelerde verim kaybının yanında yaralanmaya bağlı kalite kaybı da ortaya çıkar. Ayrıca darbeyle açılan yaralar mantar ve bakteri kaynaklı hastalıklara giriş kapısı oluşturarak ikincil zararları artırabilir.
Doludan korunmada en yaygın yöntemlerden biri, özellikle elma ve bodur meyve bahçelerinde tercih edilen dolu ağı (file) uygulamasıdır; ağ, taneleri tümüyle engellemese de bitki üzerindeki darbe etkisini azaltır ve güneş yanığı ile kuş zararı gibi ikincil tehlikelere karşı da koruma sağlar. Risk yönetiminin en önemli aracı ise tarım sigortasıdır. 14/06/2005 tarihli ve 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında, devlet destekli bitkisel ürün sigortası ile dolu nedeniyle oluşan verim kayıpları, meyve ve taze sebzelerde kalite kayıpları ile sera zararları teminat altına alınabilmektedir. Dolu ağı, örtü ve destek (telli terbiye) sistemleri de teminat kapsamına girebilmektedir. Meteorolojik tahminlerin önceden takip edilmesi de zamanında önlem almayı kolaylaştırır.
Dolu riski en yüksek dönem ilkbahar ve yaz aylarıdır; bu dönemde MGM tarımsal hava tahminlerini ve gök gürültülü sağanak uyarılarını düzenli takip etmek önemlidir. Hassas bahçelerde dolu ağı sistemini sezon başında kurup bağlantılarını kontrol etmek, ağın darbe anında yerinde durmasını sağlar. Dolu geçtikten sonra bahçeyi bekletmeden gözden geçirip yaralı meyve ve sürgünleri değerlendirmek gerekir; darbeyle açılan yaralar hastalık etmenlerine açık hale geldiğinden, uzman önerisiyle koruyucu bitki sağlığı ve dengeli besleme tedbirleri planlanabilir. Sigortalı ürünlerde zarar sonrası ilgili birime zamanında bildirim yapılması hasar tespiti açısından önemlidir.
Not: Meteorolojik uyarılar ve resmi tahminler için MGM ve tarım il/ilçe müdürlüğü kaynaklarını takip edin; bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
Dolu, kısa sürse de tarımda ciddi fiziksel zarara yol açabilen bir yağış türüdür ve etkisi bitkinin gelişme dönemine göre değişir. Korunmada dolu ağı gibi fiziksel önlemler ile devlet destekli tarım sigortası bir arada değerlendirilmelidir. Meteorolojik uyarıların takibi, hassas dönemlerde tedbirli olma ve dolu sonrası hızlı gözlem zararı sınırlamaya yardımcı olur. Bölgesel dolu geçmişi olan üreticiler için hem koruma altyapısına yatırım hem de sigorta ile risk paylaşımı en sağlıklı yaklaşımdır.
Zarar bitkinin gelişme dönemine bağlıdır. Tahıllarda kardeşlenme, sapa kalkma ve başaklanma dönemleri, meyve ağaçlarında ise çiçeklenme ve meyve tutumu dönemleri en hassas evrelerdir. Genç ve taze dokular darbeye karşı daha kırılgan olduğundan bu dönemlerde dolu daha büyük zarara yol açabilir.
Dolu ağı taneleri tümüyle engellemez ancak bitki üzerindeki darbe etkisini belirgin şekilde azaltır. Özellikle elma ve bodur meyve bahçelerinde tercih edilir. Ayrıca güneş yanığı ve kuş zararı gibi ikincil tehlikelere karşı da ek koruma sağladığı için çok yönlü bir önlem olarak değerlendirilir.
Evet. 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamındaki devlet destekli bitkisel ürün sigortası, dolu nedeniyle oluşan verim kayıplarını, meyve ve taze sebzelerde kalite kayıplarını ve sera zararlarını teminat altına alabilmektedir. Poliçe koşulları ve kapsam için ilgili sigorta biriminden güncel bilgi alınması önerilir.
Bahçeyi bekletmeden gözden geçirip yaralı meyve, yaprak ve sürgünlerin durumunu değerlendirin. Darbeyle açılan yaralar mantar ve bakteri hastalıklarına açık hale geldiğinden, uzman önerisiyle koruyucu bitki sağlığı ve dengeli besleme tedbirlerini planlayın. Ürününüz sigortalıysa hasar tespiti için ilgili birime zamanında bildirim yapın.
Doğrudan kesin bir tahmin zor olsa da Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarımsal hava tahminleri ile gök gürültülü sağanak ve kararsız hava uyarılarını düzenli takip ederek riskli günlerde tedbirli olabilirsiniz. Uyarıların önceden izlenmesi, hassas ürünlerde zamanında önlem almayı kolaylaştırır.
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) - Tarımda Dolu Zararı ve Korunma Yolları.
Harman üzerinde ilçe ve mahalle bazında hava durumunu inceleyebilir, tarımsal ilanlarınızı ücretsiz yayınlayabilirsiniz.
Hava Durumu Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
