Menü
Tohum saklama ve muhafaza, hasat edilen ya da satın alınan tohumluğun ekim zamanına kadar canlılığını ve çimlenme gücünü koruyacak biçimde uygun koşullarda depolanmasıdır. Amaç, tohumun içindeki embriyoyu canlı tutmak ve zamanla kaçınılmaz olan yaşlanmayı olabildiğince yavaşlatmaktır. Doğru koşullarda saklanan tohum, sonraki mevsimlerde de yüksek çıkış ve düzgün tarla performansı verir. Yanlış saklama ise gözle görülür bir bozulma olmadan bile çimlenme oranını sessizce düşürür.
Tohum saklama, bir yetiştirme işlemi değil bir kalite koruma sürecidir; ürünü büyütmez, mevcut canlılığı elde tutar. Belirleyici iki çevre etkeni tohum nemi ve depolama sıcaklığıdır, bunlara ışık ve havadaki oksijen eşlik eder. Kaynaklara göre depolama sıcaklığının ve tohum neminin düşürülmesi tohum ömrünü belirgin biçimde uzatır; serin ve kuru ortam yaşlanmayı yavaşlatır. Kısa süreli saklama ile gen bankası düzeyindeki uzun süreli muhafaza birbirinden ayrılır: üretici için pratik hedef bir sonraki ekim sezonuna sağlıklı tohum ulaştırmaktır. Yağlı tohumlar ile nişastalı tohumlar aynı koşullara aynı tepkiyi vermez; kimyasal içerik dayanıklılığı etkiler.
Uygun saklama, tohumluk masrafını korur ve her sezon yeniden tohum almak yerine eldeki kaliteli materyalin değerlendirilmesini sağlar. Çimlenme gücü yüksek kaldığı için tarlada düzgün ve tam çıkış elde edilir, seyreklik ve yeniden ekim riski azalır. Yerel ve atalık çeşitlerin gelecek yıllara aktarılmasına, çeşit sürekliliğine imkan verir. İyi muhafaza edilen tohumda küflenme, böcek zararı ve kızışma gibi depo kayıpları da en aza iner. Planlı depolama, ekim zamanı geldiğinde elde güvenilir tohum bulunmasını garanti eder.
Saklamaya yalnızca iyi olgunlaşmış, temizlenmiş ve yeterince kurutulmuş sağlam tohum alınmalıdır; kırık, cılız ve zararlı görülen taneler ayıklanmalıdır. Ortam serin, kuru, karanlık ve iyi havalanan olmalı, tohum doğrudan güneşten ve rutubetten uzak tutulmalıdır. Cam kavanoz, iyi kapanan kutu veya nem geçirmez uygun ambalajlar tercih edilir; kap ağzının sıkı kapanması nem alışverişini sınırlar. Az miktar tohumda buzdolabı gibi soğuk ve kararlı sıcaklıktaki bir ortam raf ömrünü uzatır, ancak kaptan çıkarınca terlemeyi önlemek için oda sıcaklığına gelmeden kap açılmamalıdır. Her kabın üzerine çeşit adı ve yıl yazılmalı, satın alınan sertifikalı tohumların orijinal ambalajı ekim zamanına kadar açılmadan saklanmalıdır. Uzun saklamada belirli aralıklarla küçük bir çimlenme denemesiyle canlılık kontrol edilebilir.
Tohum tam kurumadan kapalı kaba konursa küf ve kızışma başlar, bu yüzden nemli tohum asla sızdırmaz kapta saklanmamalıdır. Sıcaklık ve nemin sık değişmesi, tohumun tekrar tekrar nem alıp vermesi canlılığı düşürür; kararlı ortam önemlidir. Her tür ve çeşidin saklama ömrü farklıdır, bazı tohumlar doğası gereği kısa ömürlüdür ve uzun bekletmeye gelmez, bu nedenle eski tohumun mutlaka ekim öncesi çimlendirme testinden geçirilmesi önerilir. Depo fareleri ve ambar zararlılarına karşı fiziksel önlem alınmalı, tohum ilaçlaması gerekiyorsa bu işlemin doğru ürün ve dozla yapılması için yetkili kuruluşlardan destek alınmalıdır. Gıda ya da yem amaçlı ürünle tohumluk karıştırılmamalıdır.
Tohum, elle ovulduğunda serin ve kuru hissedilecek, gölgede iyice kuruyacak düzeye gelmelidir. Yeterince kurumamış tohum kapalı kapta küflenir ve kızışır. Kesin nem oranı türe göre değişir, bu yüzden emin değilseniz tohumu birkaç gün daha havadar ve gölge bir yerde bekletip öyle depolayın.
Az miktar tohum için serin ve sıcaklığı kararlı olduğundan buzdolabı raf ömrünü uzatabilir. Ancak tohumun iyice kuru olması ve sızdırmaz bir kaba konması şarttır. Kabı dolaptan çıkarınca hemen açmayın, oda sıcaklığına gelene kadar bekleyin, aksi halde kap içinde terleme olur ve nem tohuma zarar verir.
Bu, türe, çeşide ve saklama koşullarına göre çok değişir. Serin, kuru ve karanlık ortamda saklanan tohum genellikle birkaç yıl canlılığını korur, bazı türler daha kısa ömürlüdür. Kesin süreye güvenmek yerine ekimden önce küçük bir çimlendirme denemesiyle canlılığı kontrol etmek en güvenli yoldur.
Ağzı sıkı kapanan cam kavanoz, iyi kapaklı kutu veya nem geçirmez uygun ambalajlar uygundur. Önemli olan nemin ve havanın serbest giriş çıkışını sınırlamaktır. Satın alınan sertifikalı tohumlar için en iyisi orijinal ambalajı ekim zamanına kadar açmamaktır.
Basit bir çimlendirme testi yapın: bir miktar tohumu nemli kağıt havlu ya da bez arasına koyup ılık bir yerde bekletin ve kaç günde kaçının çimlendiğine bakın. Çimlenen oranı düşükse tarlaya daha sık ekim yapmanız veya tohumu yenilemeniz gerektiğini anlarsınız. Bu deneme, kör ekimden çok daha güvenilir sonuç verir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü - Tohum Muhafazası.
Harman üzerinde tohum, fide ve fidan ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Tohum ve Fide İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
