Menü
Sera iskeleti ve konstrüksiyon, örtü altı üretim yapısının tüm yükünü taşıyan iskelet sistemidir. Örtü malzemesini gererek üzerinde tutan, çatı ve yan yüzeyleri oluşturan taşıyıcı elemanların bütününü ifade eder. İyi tasarlanmış bir konstrüksiyon rüzgar, kar, bitki ve donanım yüklerine karşı yapının dayanımını sağlar. Sera içindeki iklimin kontrol edilebilmesi de doğru kurulmuş bir iskelete bağlıdır.
İskelet; temel, kolon (dikme), makas veya kemer, aşık, oluk ve örtü tutucu profillerden oluşur. Ülkemizde en yaygın taşıyıcı malzeme galvaniz kaplı çelik profil ve borulardır; galvaniz kaplama, seranın nemli ortamında paslanmaya karşı koruma sağladığı için tercih edilir. Geçmişte ahşap ve bambu da kullanılmış olmakla birlikte ömrü ve dayanımı sınırlıdır. Çatı biçimine göre yaylı (tünel/kemer) ve beşik çatılı (sivri, düz çatılı) konstrüksiyonlar öne çıkar. Yüksek tünel tipi seralarda oluk altı yüksekliğinin en az 2,5 metre olması ve galvaniz profil ya da boru kullanılması, yayım kaynaklarında öne çıkan bir ölçüttür. Örtü, cam ise daha ağır bir taşıyıcı sistem, plastik (polietilen) ise daha hafif bir iskelet gerektirir. Kolon aralıkları, makas açıklığı ve profil kesiti; bölgenin rüzgar ve kar yüküne göre statik hesapla belirlenir.
Konstrüksiyon, örtü altında yetiştirilen hemen her ürün için temel yapıyı oluşturur. Domates, biber, patlıcan, hıyar, kabak gibi sebzeler ile çilek başta olmak üzere meyve türlerinin sera üretiminde kullanılır. Kesme çiçek ve saksılı süs bitkisi yetiştiriciliği, fide ve fidan üretimi ile topraksız tarım sistemlerinde de taşıyıcı iskelet zorunludur. Yüksekte gelişen ve askıya alınarak büyütülen ürünlerde iskelet, bitki ipi ve teli asma yükünü de karşılar.
İskelet tasarımı iklim kontrolünün altyapısını kurar. Çatı ve yan havalandırma açıklıkları, sineklik ve otomatik açılır kapaklar konstrüksiyon üzerine yerleştirilir; bu nedenle havalandırma pencerelerinin konumu daha kurulumda planlanmalıdır. Isıtma boruları, sıcak hava kanalları ve termal perde sistemleri iskelete monte edilir. Oluk altı yüksekliğinin yeterli olması iç hava hacmini artırarak sıcaklık ve nem dalgalanmalarını yumuşatır, aşırı nemin yoğuşmasını azaltır. Işık geçirgenliği; profil kalınlığı, kolon sıklığı ve çatı eğimiyle doğrudan ilişkilidir, çünkü fazla gölgeleme yapan bir iskelet bitkiye ulaşan ışığı düşürür. Gölgeleme perdesi ve aydınlatma armatürleri de taşıyıcı sisteme asılır.
Kurulum; arazi seçimi ve zemin hazırlığı, temel ve ankraj yapımı, kolon ve makasların dikilmesi, oluk ve aşıkların bağlanması, ardından örtünün gerilmesi adımlarıyla ilerler. Maliyet; sera tipine, kapalı alanın büyüklüğüne, seçilen malzeme kalitesine (galvaniz profil kesiti ve et kalınlığı), örtü türüne (cam ya da plastik) ve eklenen iklim donanımına göre önemli ölçüde değişir. Bölgenin rüzgar ve kar yükü statik hesabı gerektirdiğinden, dayanımı yüksek tasarımlar maliyeti artırır. Kesin bir fiyat vermek doğru olmaz; yatırım öncesi projelendirme ve keşif yaptırmak, ayrıca güncel destek ve hibe programlarını Tarım ve Orman Bakanlığı il/ilçe müdürlükleriyle görüşmek en sağlıklı yaklaşımdır.
Not: Kurulum maliyeti; sera tipi, büyüklük, malzeme kalitesi ve iklim donanımına göre değişir. Kesin fiyat için yetkili firmalardan teklif alın.
Galvaniz çelik konstrüksiyonun başlıca avantajı yüksek dayanım, uzun ömür ve nemli sera ortamında paslanmaya karşı dirençtir; standart profillerle hızlı kurulur, havalandırma ve ısıtma donanımı kolayca monte edilir, doğru tasarlandığında rüzgar ve kar yükünü güvenle taşır. Dezavantaj tarafında ise ilk yatırım maliyeti ahşap ya da basit tünellere göre daha yüksektir, hatalı statik hesap veya yetersiz ankraj fırtına ve kar altında yapı hasarına yol açabilir, ayrıca fazla ve kalın profil kullanımı sera içinde gölgeleme yaparak ışığı azaltabilir. Bu nedenle malzeme kalitesinden ödün vermeden, bölge koşullarına uygun projelendirme yapmak kritik önemdedir.
Ülkemizde en yaygın ve önerilen malzeme galvaniz kaplı çelik profil ve borudur. Galvaniz kaplama seranın nemli ortamında paslanmayı geciktirerek yapıya uzun ömür kazandırır. Ahşap ve bambu daha ekonomik olsa da dayanımı ve ömrü sınırlıdır; kalıcı ve modern seralarda galvaniz çelik tercih edilir.
Yayım kaynaklarında yüksek tünel tipi seralar için oluk altı yüksekliğinin en az 2,5 metre olması öne çıkan bir ölçüttür. Yüksek iç hacim, sıcaklık ve nem dalgalanmalarını yumuşatır, havalandırmayı kolaylaştırır ve bitki gelişimi için daha kararlı bir ortam sağlar. Kesin değer sera tipine ve yetiştirilecek ürüne göre projede belirlenir.
Dayanım; kolon aralığı, makas açıklığı ve profil kesitinin bölgenin rüzgar ve kar yüküne göre statik hesapla belirlenmesiyle sağlanır. Sağlam bir temel, doğru ankraj ve yeterli profil kalınlığı yapının fırtına ve kar altında ayakta kalmasını güvence altına alır. Bu nedenle kurulum öncesi mühendislik projesi yaptırmak önemlidir.
Cam örtü plastik örtüye göre çok daha ağır olduğundan daha güçlü ve dayanıklı bir taşıyıcı sistem gerektirir. Plastik (polietilen) örtülü seralar hafif olduğundan daha ince kesitli, ekonomik iskeletlerle kurulabilir. Örtü seçimi, iskelet tasarımını ve dolayısıyla maliyeti doğrudan etkiler.
Sera kurulumunda öncelikle Çiftçi Kayıt Sistemi kaydı önerilir. Belirli büyüklüğün üzerindeki seralarda tarım arazisi kullanımına ilişkin mevzuat kapsamında izin alınması gerekebilir. Güncel şartlar ve olası destekler için Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleriyle görüşmek en doğru yoldur.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Örtü Altı Yetiştiricilik.
Harman üzerinde sera, örtü altı ürün ve ekipman ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
