Menü
Sera gölgeleme sistemleri, güneş ışınımının yoğun olduğu ilkbahar ve yaz aylarında sera içine giren ışığın bir bölümünü engelleyerek sıcaklık ve ışık şiddetini bitkinin isteğine göre düzenleyen donanımlardır. En basit uygulaması sera örtüsünün dış yüzeyine kireç veya beyaz badana benzeri malzeme sürülmesidir; daha gelişmiş uygulamalarda örtü üzerine ya da içine perde ve gölgeleme fileleri yerleştirilir. Amaç, aşırı ısınmayı ve ışık stresini azaltarak bitki gelişimini ve ürün kalitesini korumaktır.
Sistem temel olarak bir gölgeleme örtüsü ile onu taşıyan ve hareket ettiren mekanizmadan oluşur. Gölgeleme malzemesi olarak dokuma ya da örme plastik esaslı gölgeleme fileleri, alüminize (yansıtıcı) perdeler veya ışık seçici renkli ağlar kullanılır; bu malzemeler belirli oranlarda ışığı geçirir, kalanını yansıtır veya dağıtır. Sabit uygulamalarda file, sera üzerine gerilerek montajlanır. Hareketli perde sistemlerinde ise örtü, sera içine ya da dışına çelik halat, ray veya profil boyunca açılıp kapanır. Tahrik yöntemi olarak halatlı (motor ve çelik halat) veya push pull (şaft ve kremayer dişli) düzenekler yaygındır. Otomatik kurulumlarda ışık, sıcaklık ve nem algılayıcıları ile kontrol paneli sisteme entegre edilir.
Örtü altında yetiştirilen domates, biber, patlıcan, salatalık gibi sebzelerde ve çilekte; ayrıca süs bitkisi, fide ve fidan üretiminde kullanılır. Işık ve sıcaklığa duyarlı, güneş yanıklığına eğilimli ürünlerde ve fide döneminde koruma amacıyla tercih edilir. Temel kullanım amacı yaz döneminde sera içi sıcaklığını düşürmek, ışık şiddetini bitkinin isteğine indirmek, güneş yanıklığını önlemek ve böylece verim ile kalite kaybını azaltmaktır. Yansıtıcı perdeler ayrıca soğuk dönemde ısı yalıtımı ve enerji tasarrufu amacıyla da kullanılabilir.
Gölgeleme, sera iklim yönetiminin ışık ve sıcaklık ayağını oluşturur ve genellikle havalandırma ile birlikte çalışır. Perde kapatıldığında içeri giren güneş enerjisi azalır, buharlaşma yavaşlar ve sıcaklık düşer; bu sayede bitki üzerindeki su ve ışık stresi hafifler. Yansıtıcı perdeler geceleri veya soğuk dönemde kapatıldığında ısı kaybını azaltarak ısıtma yükünü ve enerji tüketimini düşürebilir. Perdenin buharlaşmayı yavaşlatması sera içi nem dengesini de etkilediğinden, nemin aşırı yükselmemesi için havalandırma ile uyumlu yönetilmesi gerekir. Otomasyonlu sistemlerde algılayıcılar ışık, sıcaklık ve nem değerlerine göre perdeyi açıp kapatarak gün içindeki dalgalanmaları dengeler.
Kurulum, sera tipine ve iskelet yapısına uygun taşıyıcı sistemin planlanmasıyla başlar; ardından gölgeleme örtüsü seçilir, ray veya halat düzeneği monte edilir ve hareketli sistemlerde motor ile kontrol ünitesi bağlanır. Maliyeti belirleyen başlıca faktörler; sera büyüklüğü ve tipi, gölgeleme malzemesinin cinsi ve kalitesi (basit file mi, yansıtıcı perde mi), sistemin sabit ya da hareketli oluşu, tahrik mekanizması ve otomasyon donanımının kapsamıdır. Elle badana veya sabit file en ekonomik çözümken, algılayıcılı otomatik perde sistemleri daha yüksek yatırım gerektirir. Kesin fiyat proje bazında değişir; ürünün kalite ve verimini artırıcı gölgeleme sistemleri bazı dönemlerde Tarım ve Orman Bakanlığı destek kapsamına girebildiğinden güncel destek şartlarının il müdürlüğünden teyit edilmesi yararlıdır.
Not: Kurulum maliyeti; sera tipi, büyüklük, malzeme kalitesi ve iklim donanımına göre değişir. Kesin fiyat için yetkili firmalardan teklif alın.
Başlıca avantajları; aşırı sıcaklık ve ışık stresini azaltarak güneş yanıklığını önlemesi, ürün kalitesi ve veriminin korunması, buharlaşmayı yavaşlatarak su tasarrufu sağlaması ve yansıtıcı tipte ısı yalıtımıyla enerji tasarrufuna katkı vermesidir. Otomatik sistemlerde iklim koşullarına anlık uyum sağlanır. Dikkat edilmesi gereken yönler ise; ek yatırım ve bakım maliyeti, hareketli mekanizma ve motorların arıza olasılığı, yanlış oranda ya da zamanda gölgeleme yapıldığında ışığın gereğinden fazla kısılıp bitki gelişiminin ve fotosentezin olumsuz etkilenmesi, perde kapalıyken nemin yükselme riski ve malzemenin zamanla yıpranmasıdır. Bu nedenle gölgeleme oranı yetiştirilen ürünün ışık isteğine göre seçilmeli ve havalandırma ile birlikte yönetilmelidir.
Genellikle güneş ışınımının yoğunlaştığı ilkbahar sonu ve yaz aylarında gereklidir. Bu dönemde sera içi hızla ısınır ve ışık şiddeti bitkinin isteğinin üzerine çıkabilir; gölgeleme, sıcaklığı ve ışığı düşürerek güneş yanıklığını, su stresini ve kalite kaybını önlemeye yardımcı olur.
Gölgeleme filesi genellikle sera üzerine gerilen sabit bir örtüdür ve sürekli belli oranda gölge sağlar; ekonomik ve basittir. Hareketli perde sistemi ise halat ya da ray üzerinde motorla açılıp kapanır, gerektiğinde devreye alınıp gerektiğinde toplanabildiği için ışık kontrolünde çok daha esnektir ancak daha yüksek yatırım gerektirir.
Badana veya kireç sürmek en düşük maliyetli yöntemdir, ancak bir kez uygulandığında hava serinlese bile ışığı kısmaya devam eder ve mevsim sonunda temizlenmesi gerekir. Perde ve file sistemleri ise ihtiyaca göre ayarlanabildiği için ışık yönetiminde daha kontrollü ve esnek bir çözüm sunar.
Evet. Perde kapatıldığında içeri giren güneş enerjisi ve buharlaşma azaldığı için su tüketimi düşebilir. Yansıtıcı tipteki perdeler soğuk dönemde ısı kaybını azaltarak ısıtma enerjisinden tasarruf sağlayabilir. Bu katkılar sera tipine ve kullanım biçimine göre değişir.
Otomatik sistemlerde ışık, sıcaklık ve nem algılayıcıları bir kontrol paneline bağlıdır. Değerler belirlenen eşiklere ulaştığında panel motoru çalıştırarak perdeyi açar veya kapatır. Böylece gün içindeki ışık ve sıcaklık dalgalanmaları elle müdahaleye gerek kalmadan dengelenir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Örtü Altı Yetiştiricilik.
Harman üzerinde sera, örtü altı ürün ve ekipman ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
