Menü
Photinia, gülgiller (Rosaceae) familyasından, herdem yeşil çalı ya da küçük ağaç formunda bir süs bitkisidir. Bahçelerde en çok karşılaşılan tür, iki Asya kökenli türün melezi olan Photinia x fraseri, özellikle de Red Robin çeşididir. Anavatanı Doğu Asya ve Güney Asya olan cinsin en belirgin özelliği, ilkbaharda çıkan yeni sürgünlerinin parlak kırmızı renkte olması, zamanla koyu parlak yeşile dönmesidir. Bu kırmızı-yeşil kontrastı sayesinde canlı bir görünüm sunar. İlkbaharda küçük beyaz çiçekler açar, sonbaharda kırmızımsı meyveler oluşturabilir. Photinia bir iç mekan bitkisi değildir, açık bahçe bitkisidir; en yaygın kullanımı budanarak oluşturulan çit ve perde bitkisi olmaktır. Hızlı büyümesi, budamaya çok iyi yanıt vermesi, sık dikimde yoğun bir yeşil duvar oluşturması ve yıl boyu yaprağını dökmemesi nedeniyle peyzajda çok sevilir. Mahremiyet sağlayan canlı çit arayanların ilk tercihlerindendir.
Photinia bol ışık seven bir bitkidir. En canlı kırmızı yeni sürgün rengini ve en yoğun yaprak dokusunu, günün büyük kısmında doğrudan güneş alan açık konumlarda verir. Tam güneş ile yarı gölge arasında geniş bir aralığa uyum sağlar; ancak gölgede yetiştiğinde sürgünlerin kırmızısı soluklaşır, dallar arası açılır ve bitki seyrekleşir, çit olarak istenen yoğunluğu vermez. İdeal konum güneye ya da güneybatıya bakan, günde en az 4-6 saat güneş alan bir yerdir. Bahçede bina veya yüksek ağaç gölgesinde kalan kuzey cephelerde renk performansı düşer. Yaprak yanığı riski Photinia için düşüktür çünkü güneşe dayanıklı bir bitkidir; asıl sorun aşırı gölgede renk kaybı ve seyrelmedir. Yeni dikilen fidanların ilk yaz çok şiddetli öğle güneşi ve kuru rüzgar altında bir miktar korunması, köklerin tutmasına yardımcı olur.
Photinia yerleştikten sonra orta düzeyde kuraklığa dayanabilen bir çalıdır, sürekli ıslaklıktan hoşlanmaz. Yeni dikilen fidanlarda ilk bir iki yıl kök sistemi oturana kadar düzenli sulama şarttır; bu dönemde toprağın üst 3-4 santimi kuruyunca, derinlemesine can suyu verilir. Yerleşmiş bitkilerde yaz aylarında sıcak ve kurak dönemlerde haftada bir kez bol ve derin sulama yeterlidir; sık ama yüzeysel sulama yerine seyrek ve derin sulama kökleri aşağıya yönlendirir. Kışın ve yağışlı mevsimlerde ek sulamaya çoğunlukla gerek kalmaz, yağmur suyu yeterlidir. Fazla suyun ve drenajsız toprağın belirtileri; alt yapraklarda sararma, yaprak dökümü ve kök bölgesinde yumuşama, kötü kokudur. Susuzlukta ise yapraklar mat ve donuklaşır, uçlar solar, yeni sürgün gelişimi durur. Saksıda yetiştiriliyorsa toprak bahçedekine göre daha hızlı kuruduğu için sulama sıklığı artırılır ve saksı tabanında su birikmemesine dikkat edilir.
Photinia iyi drene olan, hafif nemli ve besince zengin toprakları sever; en önemli koşul suyun göllenmemesidir. Killi ve ağır topraklarda dikim çukuruna bahçe kompostu, yanmış organik gübre ve gerekirse iri kum eklenerek gevşetilmesi, drenajın artırılması önerilir. Hafif asidik ile nötr arası (yaklaşık pH 6-7) toprakları tercih eder, aşırı kireçli topraklarda demir eksikliğine bağlı yaprak sararması görülebilir. Saksıda yetiştirilecekse, kaliteli bahçe torfu, kompost ve perlit karışımı uygun bir ortam sağlar; saksının tabanında mutlaka drenaj delikleri bulunmalıdır. Saksı değişimi, kökler saksıyı sardığında ya da su artık çabuk emilmediğinde, tercihen ilkbahar başında yapılır; bir boy büyük saksıya taze karışımla aktarılır. Bahçeye dikim için en uygun dönem, toprağın işlenebilir olduğu sonbahar ve erken ilkbahardır. Çit oluştururken bitkiler arası yaklaşık 60-80 santim aralık bırakmak, birkaç yılda kapalı bir yeşil duvar elde etmeyi sağlar.
Photinia ılıman iklimlerin bitkisidir ve normal bahçe nemiyle sorunsuz yetişir; iç mekan bitkilerindeki gibi yüksek nem ihtiyacı yoktur. Yaz sıcaklarına ve kısa süreli kuraklığa iyi dayanır. Kışın soğuğa dayanıklıdır; yerleşmiş bitkiler yaklaşık eksi 10 ile eksi 15 dereceye kadar dayanabilir, bu nedenle Türkiye'nin büyük bölümünde kışı açık bahçede geçirir. Ancak çok sert ve donlu kış rüzgarları, herdem yeşil yaprakların kenarlarında kahverengileşmeye ve yaprak yanığına yol açabilir; bu yüzden şiddetli kuzey rüzgarına açık, korumasız konumlardan kaçınmak iyidir. Genç ve yeni dikilmiş fidanlar olgunlara göre dona daha hassastır; ilk kışlarında kök bölgesinin malç (kuru yaprak, saman, kabuk) ile örtülmesi kökleri dondan korur. Saksıda yetişen Photinia'da kök topağı topraktan daha çabuk donduğu için saksı, kışın rüzgardan korunaklı bir duvar dibine alınmalı ya da yalıtılmalıdır. İlkbaharda geç donlar taze kırmızı sürgünlere zarar verebilir ama bitki genelde kendini toparlar.
Photinia melez bir bitki olduğu için en güvenilir ve yaygın çoğaltma yöntemi çeliktir; tohumdan üretimde melez özellikler korunmaz ve sonuç değişkendir. Yarı odunsu gövde çelikleri yaz sonu ve erken sonbaharda alınır: o yılki sürgünlerden 10-15 santim uzunluğunda, birkaç yaprak düğümü içeren parçalar kesilir, alt yapraklar temizlenir, kesim ucu köklendirme hormonuna batırılır ve nemli, iyi drene olan perlit-torf karışımına dikilir. Çelikler yüksek nemli, aydınlık ama doğrudan kavurucu güneş almayan bir ortamda tutulur; toprak hafif nemli kalır, birkaç hafta içinde köklenmeye başlar. Odunsu çelikler ise kışın yapraksız dönemde de alınabilir. Köklenen fidanlar bir sonraki büyüme mevsiminde saksıya, ardından yerlerine dikilir. Kök ayırma bu çalı için tipik bir yöntem değildir, yaprak çeliği ve su köklendirmesi ise Photinia'da güvenilir sonuç vermez; bu yüzden asıl yöntem toprakta yarı odunsu çelik köklendirmedir.
Photinia'da en bilinen ve ciddi sorun, mantar kaynaklı yaprak lekesidir (Entomosporium yaprak lekesi). Yapraklarda önce küçük kırmızımsı-koyu noktalar, ardından bunların birleşerek büyümesi ve yoğun enfeksiyonda erken yaprak dökümü görülür; özellikle nemli, yağışlı ve havalanması zayıf sık dikimlerde yaygındır. Çözüm için hasta ve dökülen yapraklar toplanıp uzaklaştırılır, üstten yaprakları ıslatan sulamadan kaçınılır, bitkiler arası hava dolaşımı için budama yapılır; şiddetli durumda uygun fungisit uygulanır. Alt yapraklarda genel sararma çoğunlukla fazla su, drenaj sorunu veya kök çürüğü belirtisidir; sulama azaltılır ve toprak drenajı iyileştirilir. Damar arası sararma (yeşil damarlar, sarı yaprak eti) kireçli toprakta demir eksikliğine işaret eder. Zararlılar arasında yaprak bitleri taze sürgünlerde, kabuklu bitler dal ve yapraklarda görülebilir; erken fark edilirse su püskürterek ya da uygun mücadeleyle kontrol edilir. Yeni sürgünlerde ateş yanıklığına benzer ani kararma ve solma da görülebilir, etkilenen dallar sağlam dokuya kadar budanır.
Yeni dikilen fidanlar ilk iki yıl, üst toprak kuruyunca derinlemesine can suyuyla düzenli sulanır. Yerleşmiş bitkilerde yaz sıcaklarında haftada bir kez bol ve derin sulama yeterlidir. Kışın ve yağışlı dönemde ek suya çoğunlukla gerek yoktur. Sık yüzeysel değil, seyrek ve derin sulama tercih edilir; toprak sürekli ıslak bırakılmaz.
En sık neden fazla su ve zayıf drenajdır; alt yapraklarda sararma ve dökülme kök bölgesinin sürekli ıslak kalmasına işaret eder, sulama azaltılıp drenaj iyileştirilir. Kireçli toprakta damar arası sararma demir eksikliğinden olur. Yaygın kırmızımsı lekeli sararma ise Entomosporium yaprak lekesi hastalığının belirtisidir; hasta yapraklar temizlenir ve havalandırma artırılır.
Hayır, Photinia bir iç mekan bitkisi değildir. Bol güneş, hava dolaşımı ve mevsim değişimlerine ihtiyaç duyan açık bahçe çalısıdır. Ev içinde yeterli ışık ve havalanma bulamadığı için seyrekleşir, rengini kaybeder ve hastalığa açık hale gelir. Doğru yeri bahçe, teras ya da geniş bir saksıda açık alandır.
Photinia budamaya çok iyi yanıt verir ve budandıkça canlı kırmızı yeni sürgün verir. Ana şekil budaması ilkbahar başında yapılır; çit olarak kullanılıyorsa büyüme mevsiminde bir iki kez hafif uç alma ile yoğun ve düzgün form korunur. Havalanmayı artırmak yaprak lekesi hastalığını da azaltır. Çok geç sonbaharda budamaktan kaçınılır, taze sürgünler dondan zarar görebilir.
Evet, yerleşmiş Photinia bitkileri yaklaşık eksi 10 ile eksi 15 dereceye kadar dayanır ve Türkiye'nin çoğu bölgesinde kışı açık bahçede geçirir. Ancak sert don rüzgarı yaprak kenarlarında kahverengileşmeye yol açabilir. Genç fidanların ilk kışında kök bölgesi malçla örtülmeli, saksıdaki bitkiler rüzgardan korunaklı yere alınmalıdır.
Kaynak: Royal Horticultural Society (RHS) ve üniversite bahçe bitkileri yayınları.
Harman üzerinde güncel photinia ilanlarını inceleyin ya da kendi bitkilerinizi ücretsiz ilan verin.
Satılık Photinia Photinia Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
