Menü
Kral İstiridye Mantarı (Pleurotus eryngii), istiridye mantarı ailesinin kalın etli ve iri saplı bir kültür türüdür. Klasik istiridye mantarlarına göre daha dolgun, lifli ve dayanıklı bir dokuya sahiptir. Sapının etli olması sayesinde pişirme sırasında formunu koruduğu için mutfakta tercih edilen bir üründür. Türkiye'de ticari üretimi henüz sınırlı olmakla birlikte ilgi giderek artmaktadır.
Kral istiridye mantarını ayırt eden en belirgin özellik, diğer Pleurotus türlerine göre çok daha kalın ve etli sapıdır; şapkası ise nispeten küçük ve toparlaktır. Dokusu sıkı ve lifli olduğundan raf ömrü ve taşımaya dayanıklılığı görece iyidir. Ortam isteği bakımından misel gelişimi yavaştır ve kaynaklara göre miselin ortamı sarması yaklaşık üç ile dört hafta sürebilir. Üretim ortamında yüksek nem talebi vardır; kaynaklarda ortam nemi yaklaşık yüzde 75 ile 90 aralığında tutulmaktadır. Diğer istiridye mantarlarına kıyasla kültürü daha zahmetli kabul edilir, bu nedenle ortam koşullarının istikrarlı yönetilmesi önem taşır.
Üretim genellikle torba ya da kap içine doldurulan yetiştirme ortamı üzerinde yapılır. Temel aşamalar şöyledir: önce buğday sapı, talaş ya da benzeri tarımsal atıkların uygun oranda karıştırılıp nemlendirilmesiyle yetiştirme ortamı hazırlanır. Ardından ortam pastörizasyon veya sterilizasyon ile zararlı mikroorganizmalardan arındırılır. Soğuduktan sonra ortama, ağırlığının kaynaklara göre yaklaşık yüzde üç ile beşi oranında mantar tohumluğu (misel aşılı spawn) karıştırılır. Aşılanan torbalar karanlık ve kontrollü sıcaklıktaki misel sarma odasında bekletilir; misel ortamı tamamen sardıktan sonra torbalar mantar oluşumunu tetiklemek için yüksek nemli, havalandırmalı ve ışık alan hasat odasına alınır. Şapkalar uygun boyuta ulaştığında elle hasat edilir ve genellikle birkaç el (parti) halinde ürün alınır.
Bakımda en kritik konu nem, sıcaklık, havalandırma ve hijyen dengesidir. Ortam nemi yüksek tutulmalı ancak su torbalarda göllenmemelidir; aşırı nem küflenmeye, düşük nem ise şapkaların çatlamasına yol açabilir. Misel sarma döneminde ortam serin ve karanlık, hasat döneminde ise daha havadar ve ışıklı tutulur. Karbondioksit birikimini önlemek için düzenli tazelenen hava gerekir, aksi halde sap uzayıp şapka küçük kalabilir. Hijyen belirleyicidir: kullanılan ortam iyi pastörize edilmeli, çalışma alanı ve el aletleri temiz tutulmalı, hastalıklı ya da küflenmiş torbalar sağlam üretimden hızla uzaklaştırılmalıdır. İklim olarak kontrollü kapalı üretim odaları, dış hava koşullarına açık ortamlara göre daha istikrarlı sonuç verir.
Not: İklim (sıcaklık, nem) ve hijyen koşulları mantar üretiminde belirleyicidir. Ticari üretim öncesi teknik danışmanlık almanız önerilir.
Kral istiridye mantarının en önemli avantajları kalın etli ve dolgun dokusu, pişirmede formunu koruması, görece iyi raf ömrü ve mutfakta premium bir ürün olarak değerlendirilmesidir; ayrıca çeşitli tarımsal atıklar yetiştirme ortamı olarak kullanılabildiğinden atık değerlendirme açısından da elverişlidir. Buna karşılık misel gelişiminin yavaş olması, kültürünün diğer istiridye mantarlarına göre daha zahmetli sayılması, kaliteli tohumluk (spawn) teminindeki sınırlar ve nem, sıcaklık, havalandırma ile hijyenin sürekli kontrol edilmesi gerekliliği başlıca dikkat edilecek noktalardır; bu nedenle acemi üreticinin küçük ölçekte deneyerek başlaması yerinde olur.
En belirgin fark sap yapısındadır. Kral istiridye mantarının sapı çok daha kalın ve etlidir, şapkası ise görece küçüktür. Dokusu sıkı ve lifli olduğu için pişirmede dağılmaz ve formunu korur, bu yönüyle mutfakta daha dayanıklı bir üründür.
Kaynaklara göre kültürü diğer Pleurotus türlerine kıyasla daha zahmetli kabul edilir. Miselin ortamı sarması yavaştır ve nem, sıcaklık, havalandırma dengesinin istikrarlı yönetilmesi gerekir. Bu nedenle önce küçük ölçekte deneyerek koşulları oturtmak önerilir.
Buğday sapı, talaş ve benzeri çeşitli tarımsal atıklar uygun oranda karıştırılıp nemlendirilerek yetiştirme ortamı hazırlanabilir. Ortamın kullanımdan önce pastörizasyon veya sterilizasyon ile zararlı mikroorganizmalardan arındırılması önemlidir.
Kaynaklarda üretim ortamı nemi yaklaşık yüzde 75 ile 90 aralığında tutulmaktadır. Nem yüksek olmalı fakat torbalarda su göllenmemelidir; aşırı nem küflenmeye, düşük nem ise şapkalarda çatlamaya yol açabilir.
Kaynaklara göre yetiştirme ortamına, ağırlığının yaklaşık yüzde üç ile beşi oranında mantar tohumluğu karıştırılması önerilir. Kaliteli ve sağlıklı tohumluk kullanmak, misel gelişiminin düzgün ilerlemesi açısından belirleyicidir.
Kaynak: Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi (DergiPark).
Harman üzerinde ürününüzü ücretsiz ilana çıkarabilir, alıcılarla doğrudan buluşabilirsiniz.
Ücretsiz İlan Ver İlanları İnceleZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
