Menü
Lahana (Brassica oleracea var. capitata), turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait, serin iklim seven ve topraktan yoğun besin kaldıran bir sebzedir. Baş bağlama döneminde özellikle azot ve potasyuma büyük ihtiyaç duyar; bu nedenle aynı tarlada üst üste yetiştirildiğinde toprağın besin dengesi hızla bozulur. Ayrıca turpgiller familyasının ortak toprak kökenli hastalığı olan kök uru (Plasmodiophora brassicae), aynı familya bitkilerinin arka arkaya ekilmesiyle toprakta birikerek kalıcı bir sorun haline gelir. Türkiye'de Karadeniz, Marmara ve iç bölgelerde yaygın olarak üretilen lahanada verimli ve sürdürülebilir üretimin temeli, iyi planlanmış bir ekim nöbetidir. Doğru münavebe ile hem toprak yorgunluğunun önüne geçilir hem de zararlı ve hastalık baskısı azaltılır. Bu içerik, lahana için familya mantığına dayalı, olgusal bir münavebe planı sunmayı amaçlar.
Lahanada münavebe birkaç nedenle kritiktir. Birincisi hastalık döngüsüdür: turpgillerin en yıkıcı toprak hastalığı olan kök uru (Plasmodiophora brassicae) dinlenme sporları toprakta yıllarca canlı kalır; aynı familya arka arkaya ekilirse hastalık kalıcılaşır. Benzer şekilde siyah damar çürüklüğü (Xanthomonas) ve mildiyö baskısı artar. İkincisi zararlı döngüsüdür: lahana kelebeği, lahana yaprak biti ve toprak altında beslenen lahana sineği larvaları, sürekli konukçu bulunca popülasyonlarını katlar. Üçüncüsü besin dengesidir: lahana baş bağlarken yüksek azot ve potasyum kaldırır; art arda ekim toprağı bu elementler yönünden fakirleştirir. Dördüncüsü yabancı ot ve toprak yapısıdır: derin köklü ve farklı familyadan ürünlerle rotasyon, tek tip yabancı ot florasını kırar ve toprağın strüktürünü korur. Baklagillerle kurulan nöbet ise toprağa azot kazandırarak lahananın gübre ihtiyacını azaltır.
Lahanadan önce en uygun grup baklagillerdir (Fabaceae): bezelye, fasulye, bakla ve yem baklagilleri kök nodüllerindeki bakterilerle havadan azot bağlayarak toprağı zenginleştirir; bu da lahananın yüksek azot ihtiyacını doğal yolla karşılar. Baklagillerden sonra ekilen lahana genellikle daha iyi baş bağlar. İkinci uygun grup buğdaygillerdir (Poaceae): buğday, arpa, mısır gibi tahıllar farklı kök yapısıyla toprağı havalandırır, turpgil hastalık ve zararlılarına konukçuluk etmez ve organik madde bırakır. Patlıcangiller (domates, biber, patates) ve kabakgiller (kabak, hıyar) de lahanadan farklı familya olduğu için uygun ön bitkilerdir. Lahanadan sonra ise yine baklagiller, buğdaygiller veya soğangiller (soğan, sarımsak, pırasa) tercih edilmelidir; bunlar toprakta kök uru sporlarının çoğalmasını engeller. Temel kural: lahanadan önce ve sonra turpgiller dışındaki familyaları, mümkünse azot bağlayan baklagilleri getirmektir.
En önemli kural, lahanadan önce veya sonra aynı turpgiller (Brassicaceae) familyasından bir ürünü getirmemektir. Karnabahar, brokoli, brüksel lahanası, alabaş, turp, şalgam, hardal, roka ve tere lahanayla aynı familyadadır; bunları arka arkaya ekmek kök uru, siyah damar çürüklüğü ve lahana sineği gibi ortak sorunları toprakta biriktirir. Aynı tarlaya lahanayı üst üste iki yıl ekmekten kaçınılmalıdır. Bir turpgil ürününden sonra tarlaya en az 3, kök uru görülmüş tarlalarda 4 ila 5 yıl turpgil dışı ürün getirmek gerekir. Ayrıca lahanayı yüksek azot kalıntısı bırakan yoğun gübrelenmiş bir üründen hemen sonra ekmek, aşırı vejetatif gelişmeye ve gevşek baş bağlamaya yol açabileceğinden dikkatli olunmalıdır. Drenajı kötü, sürekli ıslak kalan tarlalar da kök uru için elverişli olduğundan, bu tür alanlarda turpgil rotasyonu daha da uzun tutulmalıdır.
4 yıllık örnek münavebe planı (turpgil dışı ürünlerle döngü kırılır): 1. Yıl Baklagil (bezelye veya fasulye) ekilir; hasat sonrası toprak azotça zenginleşir. 2. Yıl Lahana (Brassicaceae) dikilir; önceki baklagilin bıraktığı azottan yararlanır, baş bağlama döneminde ek potasyumla desteklenir. 3. Yıl Buğdaygil (buğday, arpa veya mısır) ekilir; farklı kök yapısıyla toprak havalanır, turpgil hastalık ve zararlıları konukçusuz kalır. 4. Yıl Soğangiller veya patlıcangiller (soğan, sarımsak ya da domates) yetiştirilir; toprakta kök uru sporlarının azalması sağlanır. Beşinci yıl döngü yeniden baklagil ile başlatılır. Bu düzende lahana tarlaya her 4 yılda bir gelir; kök uru sorunu bilinen tarlalarda döngü 5 yıla çıkarılarak lahananın dönüşü daha da geciktirilir.
Lahana en iyi baklagillerden (bezelye, fasulye, bakla) sonra ekilir. Baklagiller kök nodülleriyle havadan azot bağlayıp toprağı zenginleştirdiğinden, yüksek azot isteyen lahana daha iyi baş bağlar. Baklagil yoksa buğday, arpa veya mısır gibi buğdaygiller de uygun ön bitkidir. Turpgil (karnabahar, brokoli, turp) sonrasına lahana ekilmemelidir.
Lahanadan sonra turpgiller dışında bir familya getirilmelidir. En uygunları baklagiller, buğdaygiller ve soğangillerdir (soğan, sarımsak, pırasa). Bunlar toprakta kök uru sporlarının çoğalmasını engeller ve lahananın kaldırdığı besinlerin yenilenmesine yardımcı olur.
Hayır, önerilmez. Lahanayı üst üste ekmek kök uru (Plasmodiophora brassicae), lahana sineği ve siyah damar çürüklüğü gibi hastalık ve zararlıları toprakta biriktirir, ayrıca toprağı azot ve potasyumca fakirleştirir. Bir turpgil ürününden sonra aynı tarlaya en az 3 yıl turpgil dışı ürün getirilmelidir.
Lahana turpgiller (Brassicaceae) familyasındandır. Karnabahar, brokoli, brüksel lahanası, alabaş, turp, şalgam, hardal, roka ve tere aynı familyadadır. Bu ürünler lahanayla ortak hastalık ve zararlılara sahip olduğundan münavebede arka arkaya getirilmemeli, aralarına farklı familyalar yerleştirilmelidir.
Kök uru dinlenme sporları toprakta yıllarca canlı kalabildiği için, hastalık görülmüş tarlalarda turpgil dışı ürünlerle en az 4 ila 5 yıllık bir rotasyon uygulanmalıdır. Ayrıca tarlanın drenajı iyileştirilmeli ve toprak pH'ı kireçlemeyle yükseltilerek hastalığın baskısı azaltılmalıdır.
Kaynak: TAGEM Lahana Entegre Mücadele Teknik Talimatı, Tarım ve Orman Bakanlığı. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel lahana ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Lahana Lahana Ne Zaman Ekilir Lahana Yetiştiriciliği Tüm Lahana BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
