Menü
Kavun (Cucumis melo), kabakgiller (Cucurbitaceae) familyasına ait, sıcak iklim seven ve topraktan yoğun besin kaldıran bir yazlık sebzedir. Derin ve iyi gelişen kök sistemine rağmen, Fusarium solgunluğu, kök nematodları, mildiyö ve külleme gibi toprak kaynaklı hastalık ve zararlılara karşı hassastır. Bu nedenle kavun yetiştiriciliğinde münavebe (ekim nöbeti) yalnızca verimi korumak için değil, aynı zamanda toprak sağlığını sürdürmek için de kritik öneme sahiptir. Aynı tarlaya üst üste kabakgil ekildiğinde topraktaki patojen yoğunluğu artar, besin dengesi bozulur ve verim hızla düşer. Doğru planlanmış bir münavebe, hastalık döngüsünü kırar, toprağın organik madde ve azot dengesini iyileştirir ve yabancı ot baskısını azaltır. Kavun tarımında genel kabul gören yaklaşım, aynı tarlaya en az 3-4 yıl kabakgil dikmemek ve öncesinde baklagil ya da tahıl gibi toprağı dinlendiren, farklı familyadan bitkiler yetiştirmektir.
Kavunda münavebe, öncelikle toprak kaynaklı hastalık ve zararlı döngüsünü kırdığı için önemlidir. Fusarium oxysporum f. sp. melonis (Fusarium solgunluğu), Verticillium ve kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.) toprakta yıllarca canlı kalabilir; aynı tarlaya sürekli kabakgil ekildiğinde bu etmenlerin yoğunluğu katlanarak artar ve fide döneminden itibaren ciddi verim kaybına yol açar. Farklı familyadan bir bitkiyle ara verildiğinde konukçu bulamayan patojenlerin toprak popülasyonu geriler. İkinci olarak besin dengesi devreye girer: kavun topraktan özellikle azot ve potasyumu yoğun kaldırır. Öncesinde baklagil yetiştirilmesi, kök nodüllerindeki Rhizobium bakterileri sayesinde toprağa azot kazandırarak kavunun gübre ihtiyacını azaltır. Üçüncü olarak münavebe, kabakgillere özgü yabancı otların ve toprak yorgunluğunun önüne geçer. Tahıl gibi lifli kök yapısına sahip bitkiler toprak strüktürünü iyileştirir, organik madde bırakır ve bir sonraki kavun sezonunda daha sağlıklı bir kök gelişimi sağlar.
Kavun için en uygun ön bitkiler baklagiller (Fabaceae) ve tahıllardır (Poaceae). Fasulye, bezelye, mercimek, nohut ve fiğ gibi baklagiller kök nodüllerindeki bakteriler aracılığıyla toprağa azot bağladığından, kendilerinden sonra ekilen kavun daha az azotlu gübreyle güçlü kök ve yaprak gelişimi gösterir. Buğday, arpa ve mısır gibi tahıllar ise derin ve yoğun kök sistemleriyle toprak strüktürünü iyileştirir, organik madde bırakır ve kabakgil patojenlerine konukçuluk etmediği için hastalık zincirini kırar. Ayrıca soğan, sarımsak ve pırasa gibi soğanımsılar (Alliaceae) ile lahana, karnabahar gibi turpgiller (Brassicaceae) de kavun öncesi veya sonrası uygun rotasyon bitkileridir; bunlar farklı zararlı ve hastalık gruplarına sahip olduğundan toprak patojen yükünü dengeler. Kavundan sonra toprağı dinlendirmek için baklagil ya da yeşil gübre bitkisi (fiğ, macar fiği) ekilmesi, hem azot dengesini onarır hem de bir sonraki sezona daha verimli bir toprak bırakır.
Kavun tarımında kaçınılması gereken en temel hata, aynı tarlaya üst üste kabakgil (Cucurbitaceae) ekmektir. Karpuz, hıyar (salatalık), kabak, sakız kabağı ve acur kavunla aynı familyadandır; bu bitkiler aynı Fusarium ırklarını, kök nematodlarını, mildiyö, külleme ve kabak sineği gibi ortak hastalık ve zararlıları paylaşır. Kavundan sonra bu ürünlerin ekilmesi, topraktaki patojen popülasyonunu besleyerek verimi düşürür ve solgunluk riskini artırır. Aynı şekilde kavunu kavunun hemen ardından ekmek de toprak yorgunluğuna ve besin dengesizliğine yol açar. Bir tarlaya en az 3-4 yıl kabakgil ekilmemelidir. Ayrıca yabani kavun ve kabakgil yabancı otlarının tarlada bırakılması, ara yıllarda bile patojenlere konukçuluk edeceğinden münavebenin etkisini zayıflatır; bu otların temizlenmesi gerekir. Drenajı zayıf, taban suyu yüksek tarlalarda arka arkaya kabakgil yetiştirmek de kök çürüklüğü riskini büyütür.
Aşağıda kavunu merkeze alan örnek bir 4 yıllık münavebe planı verilmiştir: 1. Yıl (Baklagil): Fasulye veya nohut ekilir. Toprağa azot kazandırılır, kök yapısı gevşetilir ve bir sonraki yılın kavunu için besin zemini hazırlanır. 2. Yıl (Kavun): Azotça zenginleşmiş, patojen yükü düşük toprağa kavun ekilir. Bu sezon ana ürün yılıdır ve en yüksek verim beklenir. 3. Yıl (Tahıl): Buğday veya arpa ekilir. Derin kökleriyle toprak strüktürü onarılır, kabakgil hastalık döngüsü kesin olarak kırılır ve organik madde bırakılır. 4. Yıl (Turpgil veya Soğanımsı): Lahana, karnabahar ya da soğan-sarımsak yetiştirilir. Farklı familya sayesinde toprak patojen dengesi korunur. 5. Yıl tekrar baklagille başlanarak döngü sürdürülür. Bu plan sayesinde kavun aynı tarlaya ancak 3-4 yılda bir gelir ve toprak sağlığı korunur.
Kavun en iyi baklagillerden (fasulye, bezelye, mercimek, nohut) veya tahıllardan (buğday, arpa) sonra ekilir. Baklagiller toprağa azot bağlayarak kavunun besin ihtiyacını karşılar; tahıllar ise kabakgil hastalık döngüsünü kırar ve toprak strüktürünü iyileştirir. Kavundan önce asla başka bir kabakgil (karpuz, hıyar, kabak) bulunmamalıdır.
Kavundan sonra toprağı dinlendirmek ve besin dengesini onarmak için baklagil (fasulye, fiğ) veya tahıl (buğday, arpa) ekilmesi önerilir. Yeşil gübre bitkisi olarak fiğ ekmek de toprağın azot ve organik madde dengesini güçlendirir. Kesinlikle karpuz, hıyar, kabak gibi kabakgiller ekilmemelidir.
Kavun aynı tarlaya en az 3-4 yılda bir ekilmelidir. Fusarium solgunluğu ve kök nematodları toprakta uzun süre canlı kaldığından, bu süre boyunca tarlada kabakgil yetiştirilmemeli, arada baklagil, tahıl veya turpgil gibi farklı familyadan bitkiler ile münavebe yapılmalıdır.
Hayır. Kavun ve karpuz aynı kabakgiller familyasındandır ve aynı Fusarium ırklarını, nematodları, mildiyö ile küllemeyi paylaşır. Arka arkaya ekildiklerinde topraktaki patojen yoğunluğu artar, solgunluk riski büyür ve verim düşer. İkisi arasında en az 3-4 yıl farklı familyadan bitki yetiştirilmelidir.
Baklagillerin kök nodüllerindeki Rhizobium bakterileri havadaki azotu toprağa bağlar. Kavun azotu yoğun kullanan bir bitki olduğundan, öncesinde ekilen fasulye, bezelye veya fiğ, toprağı doğal yolla zenginleştirir. Bu sayede kimyasal gübre ihtiyacı azalır, kök gelişimi güçlenir ve kavun verimi artar.
Kaynak: TAGEM Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel kavun ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kavun Kavun Ne Zaman Ekilir Kavun Yetiştiriciliği Tüm Kavun BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
