Menü
Frezya (Freesia), Güney Afrika Ümit Burnu bölgesi kökenli, süsengiller (Iridaceae) familyasından soğanımsı bir bitkidir. Aslında soğan değil, korm adı verilen yumru benzeri bir depo organından gelişir. Huni biçimli, tek yana dizilmiş çiçekleri ve özellikle güçlü, tatlı kokusuyla tanınır; parfüm ve kesme çiçek sektörünün en sevilen türlerindendir. Beyaz, sarı, mor, pembe ve kırmızının tüm tonlarında çiçek açar. Doğal ortamında serin ve yağışlı kış aylarında büyüyüp ilkbaharda çiçeklenen, yaz sıcağında ise toprak altında dinlenmeye çekilen bir bitkidir. Ilıman iklimlerde bahçede rahatça yetiştirilir; soğuk bölgelerde ise saksıda, serada ya da pencere önünde kültüre alınır. Kışın uzun süre don olan yerlerde kormlar sonbaharda kaldırılıp içeride saklanır. Zarif duruşu, canlı renkleri ve baş döndürücü kokusu nedeniyle hem bahçelerde hem vazoda çok tercih edilir. Bakımı bilindiğinde bol çiçek veren, ödüllendirici bir bitkidir.
Frezya bol ışık isteyen bir bitkidir. En sağlıklı gelişimi ve en bol çiçeklenmeyi günde en az 5-6 saat doğrudan güneş alan konumlarda gösterir. Bahçede güneşli ya da öğleden sonra hafif gölgelenen alanlar idealdir. Saksıda yetiştiriyorsanız güney ya da güneydoğu yönlü, aydınlık bir pencere önü en uygunudur. Yetersiz ışıkta bitki uzayıp cılızlaşır, gövdeler ince ve zayıf kalarak yatar, çiçek sayısı azalır ya da hiç çiçek açmaz. Bu nedenle iç mekanda mümkün olan en aydınlık noktayı seçmek gerekir. Öte yandan çiçeklenme döneminde çok kavurucu öğle güneşi ve yüksek sıcaklık çiçek ömrünü kısaltır; bu yüzden serin ve aydınlık ortam en idealidir. Frezya serinliği seven bir bitki olduğundan, sıcak ve karanlık köşelerden uzak tutulmalıdır.
Frezya aktif büyüme ve çiçeklenme döneminde düzenli ve dengeli sulama ister. Kormlar dikildikten sonra köklenme başlayana kadar toprak hafif nemli tutulur, çok ıslatılmaz. Yapraklar çıkıp bitki büyümeye ve çiçek açmaya başladığında sulama artırılır; toprağın üst 2-3 santimi kuruduğunda derinlemesine sulanır ve fazla su saksı altından akıp gitmelidir. Genellikle ilkbaharın serin döneminde haftada bir iki sulama yeterlidir; hava ısındıkça ihtiyaç artar. Frezya durgun suya ve sürekli ıslaklığa çok duyarlıdır. Fazla suda yapraklar sararır, korm ve kökler çürür, bitki yumuşayıp devrilir. Susuzlukta ise yapraklar solar, uçları kurur ve çiçek tomurcukları dökülür. Çiçeklenme bittikten sonra yapraklar sararmaya başlayınca sulama kademeli olarak azaltılır ve kesilir; bu, kormun yaz uykusuna hazırlanması için gereklidir. Suyu daima bitkinin dibine verin, çiçek ve yaprakları ıslatmaktan kaçının.
Frezya için en önemli koşul iyi drene olan, su tutmayan bir topraktır. Bahçe toprağı, olgun organik gübre ve dere kumu ya da perlit karışımı ideal bir ortam sağlar. Saksıda yetiştirirken kaliteli saksı toprağına bir miktar perlit veya kaba kum eklemek, kök çürüğü riskini azaltır. Toprağın hafif asidik ile nötr arası (yaklaşık 6 ile 7 pH) olması tercih edilir. Saksının tabanında mutlaka drenaj deliği bulunmalı, altına çakıl ya da tuğla kırığı serilmelidir. Kormlar sonbaharda, sivri uçları yukarı gelecek şekilde yaklaşık 4-5 santim derinliğe ve 5-8 santim aralıklarla dikilir. Frezya çok sık saksı değişimi istemez; kormlar her yıl çiçeklenme bittikten ve yapraklar tamamen kuruduktan sonra kaldırılıp temizlenerek serin ve kuru bir yerde saklanır, ardından yeni sezonda taze toprağa yeniden dikilir. Küçük yavru kormlar bu dönemde ayrılıp ayrı yetiştirilebilir.
Frezya serin iklim seven bir bitkidir. En iyi gelişimi 13-18 derece arası gündüz, 5-10 derece arası gece sıcaklıklarında gösterir. Çiçek tomurcuklarının sağlıklı oluşması için özellikle geceleri serinlik şarttır; ortam sürekli sıcak olursa bitki yaprak yapar ama çiçek açmaz ya da tomurcuklar körelir. Bu nedenle iç mekanda kalorifer ve ısıtıcıların yakınından uzak, serin bir konum seçilmelidir. Nem konusunda çok talepkar değildir; normal oda nemi yeterlidir, ancak çok kuru ve sıcak havada çiçek ömrü kısalır. Frezya dona dayanıksızdır; sıcaklık 0 derecenin altına düştüğünde yaprak ve çiçekler zarar görür. Bu yüzden soğuk bölgelerde kışın açıkta bırakılmaz. Ilıman iklimlerde kormlar toprakta kalabilir, ancak sert kışların olduğu yerlerde sonbaharda topraktan çıkarılıp içeride kuru ve serin bir ortamda saklanmalıdır.
Frezya en kolay ve en güvenilir şekilde korm (yumru) ile çoğaltılır. Ana bitki bir sezon sonunda çevresinde küçük yavru kormlar üretir. Çiçeklenme bitip yapraklar tamamen sarardıktan sonra kormlar dikkatlice topraktan çıkarılır, üzerlerindeki bu yavru kormlar ayrılır. Büyük kormlar ertesi sezon hemen çiçek verir; küçük yavrular ise bir iki yıl büyütülerek çiçeklenme boyutuna ulaştırılır. Kormlar temizlenip kurutulduktan sonra serin, kuru ve havadar bir yerde dinlenmeye bırakılır, dikim mevsiminde yeniden toprağa alınır. Frezya tohumla da çoğaltılabilir; taze tohumlar ekildiğinde çimlenir, ancak tohumdan yetişen bitkilerin çiçek açması genellikle iki yıl kadar sürer ve renk özellikleri değişebilir. Bu nedenle ev koşullarında en pratik yöntem kormların ayrılmasıdır. Frezyada gövde veya yaprak çeliği ile çoğaltma yöntemi kullanılmaz; bu bir soğanımsı bitki olduğu için köklenme depo organı üzerinden gerçekleşir.
Frezyada en sık görülen sorun aşırı sulamaya bağlı korm ve kök çürüğüdür; toprak sürekli ıslak kalırsa bitki dipten yumuşar, sararır ve devrilir. Çözüm, drenajı iyi toprak kullanmak ve toprak üstü kuruyunca sulamaktır. Yaprakların sararması genelde fazla su, kötü drenaj ya da çiçeklenme sonrası doğal dinlenme dönemine geçiş nedeniyledir. Yaprak uçlarının kahverengileşip kuruması çoğunlukla susuzluk, kuru sıcak hava ya da aşırı güneşe işaret eder. Gövdelerin uzayıp yatması ışık yetersizliğinden kaynaklanır; daha aydınlık bir konum gerekir. Çiçek açmama ya da tomurcukların körelmesi genellikle ortamın çok sıcak olmasından, yeterli serinlik ve ışık bulunmamasındandır. Zararlılardan kırmızı örümcek sıcak kuru havada yaprakların altında ince ağ ve sararma yapar; unlu bit ve yaprak biti körpe sürgünlerde görülebilir. Bunlara karşı yaprakları düzenli kontrol etmek, bitkiyi serin ve havadar tutmak, gerekirse potasyum sabunlu su ya da uygun bir mücadele yöntemi uygulamak etkilidir.
Büyüme ve çiçeklenme döneminde toprağın üst 2-3 santimi kuruyunca derinlemesine sulanır ve fazla su saksı altından akmalıdır. Serin ilkbahar döneminde genellikle haftada bir iki sulama yeterlidir. Suyu bitkinin dibine verin, çiçek ve yaprakları ıslatmayın. Çiçeklenme bitip yapraklar sararınca sulamayı kademeli azaltıp kesin.
En yaygın nedeni aşırı sulama ve kötü drenajdır; toprak sürekli ıslaksa kökler ve korm çürüyerek yapraklar sararır. Ayrıca çiçeklenme bittikten sonra yaprakların sararması doğaldır ve bitkinin yaz uykusuna hazırlandığını gösterir. Bu durumda müdahale etmeyip sulamayı azaltmak gerekir.
En sık sebep ortamın çok sıcak ve karanlık olmasıdır. Frezya serinlik ve bol ışık ister; özellikle geceleri 5-10 derece serinlik tomurcuk oluşumu için şarttır. Yetersiz ışıkta ve sıcak ortamda bitki yaprak yapar ama çiçek açmaz. Aydınlık ve serin bir konuma alın, kormların yeterince iri olduğundan emin olun.
Çiçeklenme bitince sulama azaltılır ve yaprakların doğal olarak sararıp kurumasına izin verilir; bu süreçte korm gelecek sezon için besin depolar. Yapraklar tamamen kuruyunca kormlar topraktan çıkarılır, temizlenip kurutulur ve serin, kuru, havadar bir yerde saklanır. Dikim mevsiminde taze toprağa yeniden dikilir.
Evet, yetişir ancak serinlik ve bol ışık şarttır. Güney ya da güneydoğu yönlü aydınlık bir pencere önü, kalorifer ve ısıtıcılardan uzak serin bir konum idealdir. Sıcak ve loş ortamda bitki uzar, yatar ve çiçek açmakta zorlanır. İyi drenajlı toprak ve dengeli sulama ile saksıda başarıyla çiçek verir.
Kaynak: Royal Horticultural Society (RHS) ve Missouri Botanical Garden bitki bakım rehberleri.
Harman üzerinde güncel frezya ilanlarını inceleyin ya da kendi bitkilerinizi ücretsiz ilan verin.
Satılık Frezya Frezya Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
