Menü
Fiğ (Vicia sativa, Vicia villosa ve akrabaları) baklagiller familyasından, kök nodüllerindeki Rhizobium bakterileriyle havanın serbest azotunu toprağa bağlayan bir yem bitkisidir. Bu özelliği fiği münavebenin en değerli halkalarından biri yapar. Fiğ hem tek başına hem de yulaf, arpa, tritikale gibi tahıllarla karışık ekilerek yetiştirilir; hasat sonrası toprakta zengin bir kök ve azot kalıntısı bırakır. Türkiye'de kışlık ve yazlık ekim imkânı sağlayan çeşitleri, kuru ve sulu tarımın her ikisinde de münavebeye rahatça girer. Ekim nöbetinde fiğ, kendinden sonra gelen tahıl veya endüstri bitkisine hazır azot ve iyileşmiş toprak yapısı sunar. Aynı zamanda hızlı gelişen yeşil aksamıyla yabancı otları baskılar, erozyonu azaltır ve yeşil gübre olarak toprağa gömülebilir. Doğru bir münavebe kurgusunda fiğ, sürekli tahıl ekiminin toprakta yol açtığı yorgunluğu kırar ve verimliliği yükseltir.
Fiğ üretiminde münavebe, öncelikle toprak azot dengesi açısından kritiktir; fiğ azot bağlasa da sürekli aynı tarlada baklagil ekmek toprak-bitki dengesini bozar ve nodül verimini düşürür. En önemli neden, fiğe özgü hastalık ve zararlıların birikmesini önlemektir. Fiğde antraknoz (Ascochyta), pas, kök çürüklükleri (Fusarium, Rhizoctonia), Sclerotinia ve baklagillere özgü nematodlar ile yaprak bitleri, fiğ hortumlu böceği gibi zararlılar toprakta ve bitki artıklarında kalıcılık gösterir. Aynı tarlada üst üste fiğ veya bakla, mercimek, nohut gibi baklagiller ekilirse bu etmenler yoğunlaşır ve orobanş (canavar otu) gibi parazit yabancı otlar çoğalır. Münavebe bu döngüyü kırar. Ayrıca farklı kök derinliğine sahip bitkilerle dönüşüm, fiğin yüzeysel kök sisteminin ulaşamadığı katmanlardaki besinlerin de kullanılmasını sağlar; fosfor ve potasyum tüketiminde tek yönlü baskıyı önleyerek besin elementi dengesini korur.
Fiğ, en iyi tahıllardan sonra ekilir. Buğday, arpa, yulaf, tritikale gibi tahıllar toprağı azot yönünden yorar ve çok miktarda organik kalıntı bırakır; fiğin azot bağlama yeteneği bu boşluğu doldurarak toprağı hazır hale getirir. Bu yüzden tahıl-fiğ ardışıklığı klasik ve verimli bir kurgudur. Fiğden sonra ise azot seven bitkiler tercih edilmelidir: buğday, arpa, mısır, ayçiçeği ve şeker pancarı fiğin bıraktığı azottan doğrudan yararlanır ve gübre ihtiyacı azalır. Fiğ ayrıca patates, pamuk gibi çapa bitkilerinden sonra da ekilebilir, çünkü bu bitkilerin bıraktığı temiz ve işlenmiş tarla fiğin gelişimine uygundur. Yeşil gübre amacıyla ekilen fiğin ardından ekilecek sebze ve endüstri bitkileri, artan organik madde ve azottan fayda görür. Farklı familyalardan (Poaceae tahıllar, Asteraceae ayçiçeği, Amaranthaceae pancar) bitkilerle dönüşüm, ortak hastalık riskini de düşürür.
Fiğden sonra veya önce başka bir baklagil ekmekten kaçınılmalıdır. Bakla, mercimek, nohut, bezelye, fasulye, yonca ve korunga da Fabaceae familyasındandır ve fiğ ile aynı hastalıkları (Sclerotinia, Ascochyta, Fusarium kök çürüklüğü) ve orobanş gibi ortak parazit yabancı otları paylaşır. Baklagili baklagil ardından ekmek bu etmenlerin toprakta katlanarak birikmesine yol açar. Özellikle Sclerotinia sklerotlarının toprakta yıllarca canlı kalması nedeniyle fiğin aynı tarlaya en az 3-4 yıl ara ile dönmesi önerilir. Yonca veya korunga sökümünden hemen sonra fiğ ekmek de sakıncalıdır, çünkü çok yıllık baklagilin bıraktığı hastalık yükü devam eder. Ayrıca fiği üst üste aynı yerde tekrar ekmek nodül bakteri dengesini bozar, canavar otu enfeksiyonunu artırır ve verimi belirgin şekilde düşürür. Nematod bulaşık tarlalarda ard arda baklagil ekiminden kesinlikle kaçınılmalıdır.
Kuru tarım için tipik dört yıllık plan şu şekilde kurulabilir: 1. Yıl buğday (tahıl, toprağı yorar, bol kalıntı bırakır), 2. Yıl fiğ veya fiğ-yulaf karışımı (azot bağlar, toprağı dinlendirir, yem üretir), 3. Yıl arpa veya tritikale (fiğin bıraktığı azottan yararlanır, düşük gübreyle yüksek verim), 4. Yıl ayçiçeği veya nadas (farklı familya, derin kök, hastalık döngüsünü kırar). Sulu koşullarda alternatif üç yıllık plan: 1. Yıl mısır (yüksek azot talebi), 2. Yıl fiğ (yeşil gübre veya yem, toprağı zenginleştirir), 3. Yıl şeker pancarı veya buğday. Bu kurguda fiğ aynı tarlaya dört yılda bir gelir, böylece toprak kaynaklı hastalık ve orobanş baskısı en düşük düzeyde tutulur ve azot dengesi sürdürülebilir kalır.
Fiğ en iyi tahıllardan sonra ekilir. Buğday, arpa, yulaf veya tritikale hasadının ardından tarla azot yönünden yorulmuş ve bol kalıntı bırakmış olur. Baklagil olan fiğ havadan azot bağlayarak bu boşluğu doldurur ve toprağı bir sonraki ürüne hazırlar. Ayrıca patates, pamuk gibi çapa bitkilerinden sonra da başarıyla ekilebilir.
Fiğden sonra azot seven bitkiler ekilmelidir. Buğday, arpa, mısır, ayçiçeği ve şeker pancarı fiğin toprakta bıraktığı azottan doğrudan yararlanır. Bu bitkilerde gübre ihtiyacı azalır ve verim yükselir. Fiğden sonra kesinlikle başka bir baklagil ekilmemelidir.
Fiğin aynı tarlaya en az 3-4 yıl ara ile dönmesi önerilir. Sclerotinia, Fusarium kök çürüklüğü ve orobanş gibi toprakta uzun süre canlı kalan etmenlerin birikmemesi için bu aralığa uyulmalıdır. Ard arda fiğ ekimi nodül dengesini bozar ve verimi düşürür.
Bakla, mercimek, nohut, bezelye ve yonca fiğ ile aynı Fabaceae familyasındandır ve ortak hastalık (Ascochyta, Sclerotinia, kök çürüklükleri) ile canavar otu gibi parazitleri paylaşır. Baklagili baklagil ardından ekmek bu etmenleri toprakta çoğaltır. Bu yüzden fiğ, tahıl veya endüstri bitkileriyle dönüşüme sokulmalıdır.
Yeşil gübre amacıyla ekilen fiğ, çiçeklenme döneminde toprağa gömülerek yüksek miktarda organik madde ve azot bırakır. Bu uygulamadan sonra ekilecek mısır, ayçiçeği, pancar veya sebzeler artan verimlilikten yararlanır. Yeşil gübre fiği, tahıl ağırlıklı münavebeye girerek toprak yorgunluğunu kırar ve gübre maliyetini azaltır.
Kaynak: TAGEM Tarla Bitkileri Araştırmaları ve Ziraat Fakülteleri Yemeklik Baklagil ve Yem Bitkileri Ders Kaynakları. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel fiğ ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Fiğ Fiğ Ne Zaman Ekilir Fiğ Yetiştiriciliği Tüm Fiğ BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
