Menü
Dereotu (Anethum graveolens), maydanozgiller (Apiaceae) familyasına ait, kısa vejetasyon süresine sahip, aromatik bir yaprak sebzesidir. Tohumdan ekiminden itibaren yaklaşık 40 ila 60 gün içinde hasat edilebilmesi, onu münavebe planlarında esnek bir ara bitki hâline getirir. Kökü nispeten yüzeysel olduğundan ve besin ihtiyacı orta düzeyde kaldığından, topraktan çok fazla besin çekmez; bu yönüyle ağır besleyici bitkilerin arasına kolayca yerleştirilir. Ancak dereotunun ekim nöbetindeki asıl önemi familya ilişkilerinde saklıdır. Aynı familyadan havuç, maydanoz, kereviz, kişniş, rezene ve kimyon ile ortak hastalık ve zararlıları paylaşır. Bu nedenle dereotu ekilecek parselin geçmişi ve gelecekte hangi ürünlerin geleceği dikkatle planlanmalıdır. Doğru kurgulanmış bir münavebe, hem toprak sağlığını korur hem de dereotunda kaliteli, sağlıklı ve aromatik bir hasat elde edilmesini sağlar. Bu içerik, dereotunu bir rotasyon planına yerleştirmenin agronomik mantığını ele alır.
Dereotunda münavebenin önemi, familya kaynaklı toprak sorunlarını önlemesinden gelir. Maydanozgiller familyası; Alternaria, Fusarium ve Sclerotinia gibi toprak ve tohum kaynaklı fungal etmenlere ve havuç sineği, yaprak bitleri gibi zararlılara duyarlıdır. Aynı parselde art arda dereotu veya akraba türler (havuç, maydanoz, kereviz) yetiştirilirse bu patojen ve zararlıların toprakta birikmesi hızlanır, sonraki yıllarda çıkış zayıflar ve hastalık baskısı artar. Kısa vejetasyon süresi nedeniyle dereotu topraktan orta düzeyde besin çeker; ancak sürekli tek familya ekimi, belirli besin elementlerinin dengesiz tüketilmesine ve toprak yorgunluğuna yol açar. Farklı familyalardan ürünlerle kurulan rotasyon, kök derinliklerini ve besin taleplerini çeşitlendirerek toprak yapısını korur. Ayrıca yabancı ot baskısını dağıtır. Sonuç olarak münavebe, dereotunda hem verimi hem de yaprak kalitesini ve aromatik yağ içeriğini destekleyen temel bir uygulamadır.
Dereotu için en uygun ön bitkiler, baklagiller familyasından fasulye, bezelye, mercimek ve bakla gibi türlerdir. Bu bitkiler kökündeki azot bağlayan bakteriler sayesinde toprağı azotça zenginleştirir; dereotu gibi yaprak gelişimi azot isteyen bir bitki bu birikimden doğrudan yararlanır. Turpgiller (Brassicaceae) familyasından lahana, karnabahar ve turp da uygun ön bitkilerdir; farklı familyadan oldukları için ortak hastalık taşımazlar ve toprağı iyi işlenmiş bırakırlar. Patlıcangiller (domates, biber, patates) ve kabakgiller (kabak, hıyar) sonrası da dereotu rahatlıkla yetiştirilebilir, çünkü familya çakışması yoktur ve bu bitkiler sonrası toprak genellikle gevşek ve bakımlıdır. Dereotundan sonra ise yine baklagiller veya turpgiller ekilmesi idealdir. Kısa süreli dereotunun ardından soğangiller (soğan, sarımsak) da iyi bir seçenektir. Temel kural, dereotunun öncesinde ve sonrasında maydanozgiller dışındaki familyaları tercih etmek ve mümkünse baklagillerle azot dengesini güçlendirmektir.
Dereotunda kaçınılması gereken en önemli hata, aynı familyadan (Apiaceae) bitkilerin peş peşe ekilmesidir. Dereotundan önce veya hemen sonra havuç, maydanoz, kereviz, kişniş, rezene, kimyon, anason veya frenk maydanozu ekmekten kaçınılmalıdır; bu türler ortak hastalık (Alternaria yaprak yanıklığı, Fusarium, Sclerotinia) ve zararlıları (havuç sineği, yaprak biti) paylaştığı için toprakta patojen birikimi ve verim düşüşü yaşanır. Aynı parselde üst üste dereotu tekrarından da kaçınılmalıdır; bir familyanın aynı toprağa dönmesi için en az üç yıl beklenmesi önerilir. Aşırı azotlu gübrelemeden sonra hemen ekim yapmak, yaprakta gevrek ve hastalığa yatkın büyümeye yol açabilir. Ayrıca su tutan, drenajı zayıf topraklarda art arda ekim, kök çürüklüğü riskini artırır. Yabancı ot baskısı yüksek, önceki üründen bulaşık tarlalar da dereotu için uygun değildir çünkü kısa boylu dereotu yabancı otla rekabette zayıftır.
Dört yıllık örnek münavebe planı, familya çeşitliliğini ve azot dengesini gözetir. Birinci yıl: Baklagil (fasulye veya bezelye) ekilir; toprak azotça zenginleşir ve yapısı iyileşir. İkinci yıl: Bu zengin toprağa dereotu ekilir; azot birikiminden yararlanarak bol yapraklı, aromatik bir gelişim sağlar. Kısa süreli olduğu için hasat sonrası aynı sezon ikinci bir kısa ürün (örneğin turp veya marul) da alınabilir. Üçüncü yıl: Turpgiller (lahana, karnabahar) veya patlıcangiller (domates, biber) gibi ağır besleyici, farklı familyadan bir ürün getirilir; bu sayede toprak farklı derinliklerden beslenir ve hastalık döngüsü kırılır. Dördüncü yıl: Soğangiller (soğan, sarımsak) veya yeniden bir baklagil ile döngü tamamlanır ve toprak bir sonraki dereotu için hazırlanır. Bu planda dereotu ve akraba maydanozgiller aynı parsele en az üç yıl aralıkla döner. Böylece toprak yorgunluğu, patojen birikimi ve besin dengesizliği en aza iner.
Dereotu en iyi baklagillerden (fasulye, bezelye, mercimek, bakla) sonra ekilir; bu bitkiler toprağı azotça zenginleştirdiği için dereotunun yaprak gelişimini destekler. Turpgiller (lahana, karnabahar), patlıcangiller (domates, biber, patates) ve kabakgiller sonrası da uygundur. Kaçınılması gereken tek durum, havuç, maydanoz, kereviz gibi aynı familyadan (maydanozgiller) bir üründen sonra ekmektir.
Hayır, önerilmez. Havuç, maydanoz ve dereotu aynı familyadandır (Apiaceae) ve Alternaria, Fusarium gibi ortak hastalıkları ile havuç sineği gibi zararlıları paylaşır. Bu türleri peş peşe ekmek toprakta patojen birikimine, zayıf çıkışa ve verim kaybına yol açar. Aynı familyanın aynı parsele dönmesi için en az üç yıl beklenmelidir.
Dereotu kısa vejetasyon süreli olduğu için ardından pek çok ürün gelebilir. En iyisi baklagiller veya turpgiller ekmektir. Soğangiller (soğan, sarımsak) ve yaprak sebzeleri de uygundur. Yalnızca maydanozgiller familyasından türler (havuç, kereviz, kişniş, rezene) dereotu sonrasına konulmamalıdır.
Aynı parsele her yıl dereotu ekmek doğru değildir. Tek familyanın tekrarı toprakta hastalık ve zararlı birikimine, besin dengesizliğine ve toprak yorgunluğuna neden olur. Dereotunun ve akraba maydanozgillerin aynı toprağa dönmesi için en az üç yıllık bir ara verilmesi, bu süre içinde farklı familyalardan ürünlerle rotasyon yapılması önerilir.
Baklagiller köklerindeki azot bağlayan bakteriler sayesinde havadaki azotu toprağa kazandırır. Dereotu bol yaprak üretmek için azota ihtiyaç duyduğundan, baklagil sonrası zenginleşmiş toprakta daha sağlıklı ve aromatik gelişir. Ayrıca baklagiller farklı familyadan olduğu için dereotu ile ortak hastalık taşımaz, bu da hastalık döngüsünü kırar.
Kaynak: TAGEM, Tıbbi ve Aromatik Bitkiler, Tarım ve Orman Bakanlığı. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel dereotu ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Dereotu Dereotu Ne Zaman Ekilir Dereotu Yetiştiriciliği Tüm Dereotu BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
