Menü
Brokoli (Brassica oleracea var. italica) turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait, serin iklim seven ve topraktan yoğun besin kaldıran bir sebzedir. Karnabahar, lahana, karalahana, turp ve şalgamla aynı familyada yer aldığı için bu ürünlerin ortak hastalık ve zararlılarını paylaşır. Kök derinliği orta seviyede olsa da bol azot, fosfor ve özellikle kükürt ile bor talebi yüksektir; bu yüzden aynı toprakta üst üste yetiştirildiğinde toprak hem besin yönünden yorulur hem de hastalık etmenleri birikir. Münavebe (ekim nöbeti), brokolinin ardışık üretimde karşılaştığı kök uru (Plasmodiophora brassicae), kök çürüklükleri ve kelebek larvaları gibi sorunları kırmanın en ekonomik yoludur. Doğru bir rotasyon planı, kimyasal girdi ihtiyacını azaltırken verimi ve baş kalitesini korur. Bu içerikte brokolinin öncesine ve sonrasına uygun ürünler, kaçınılması gereken bitkiler ve örnek çok yıllık bir plan agronomik gerekçeleriyle ele alınmaktadır.
Brokolide münavebe, öncelikle turpgillere özgü kök uru (Plasmodiophora brassicae) etmeni nedeniyle kritiktir. Bu toprak kaynaklı patojen, konukçu bitkinin köklerinde şişkinlikler oluşturarak su ve besin alımını engeller; dinlenme sporları toprakta 7 yıla kadar canlı kalabildiği için aynı familyayı üst üste ekmek enfeksiyonu her yıl katlanarak artırır. Aynı şekilde kök çürüklüğü etmenleri ile lahana kelebeği ve yaprak biti gibi zararlıların popülasyonu, sürekli brokoli veya akraba türlerde barınak bularak yükselir. Brokoli topraktan yüksek miktarda azot, kükürt ve bor kaldırır; ardışık üretim bu elementlerde dengesizlik ve noksanlık yaratarak baş bağlamada bozukluğa ve içi boş sap gibi fizyolojik sorunlara yol açar. Farklı familyalardan ürünlerle kurulan rotasyon, hastalık döngüsünü kırar, kök derinliği farklı bitkilerle toprağın değişik katmanlarındaki besinleri kullanır ve baklagillerle azot dengesini onarır. Ayrıca yabancı ot kompozisyonunu değiştirerek herbisit baskısını azaltır.
Brokoli için en uygun ön bitkiler baklagillerdir (fasulye, bezelye, bakla, yonca, fiğ). Bu bitkiler köklerindeki Rhizobium bakterileri sayesinde havanın azotunu toprağa bağlar ve ardından gelen brokolinin yüksek azot ihtiyacını doğal yolla karşılar; ayrıca turpgillerle ortak hastalıkları bulunmadığı için toprakta patojen bırakmazlar. Tahıllar (buğday, arpa, mısır) da iyi bir öncüdür; yoğun kök sistemleriyle toprak yapısını iyileştirir, organik madde bırakır ve farklı familyadan oldukları için hastalık döngüsünü kırarlar. Soğangiller (soğan, sarımsak, pırasa) hem ön bitki hem de ardıl olarak uygundur ve kök salgılarıyla bazı toprak zararlılarını baskılar. Brokoliden sonra ise turpgil olmayan patlıcangiller (domates, biber, patlıcan), kabakgiller (kabak, hıyar) veya yeniden baklagiller getirilebilir; bu ürünler farklı besin profili ve kök derinliğiyle toprağı dengeler. Marul, ıspanak ve havuç gibi kısa süreli türler de ara ürün olarak rotasyona esneklik katar.
Brokoliden önce veya hemen sonra aynı turpgiller (Brassicaceae) familyasından ürün getirmekten kesinlikle kaçınılmalıdır. Karnabahar, lahana, karalahana, brüksel lahanası, alabaş, turp, şalgam, hardal ve roka bu gruba girer. Bu türlerin üst üste ekilmesi kök urunu, kök çürüklüklerini, lahana kelebeği ve lahana yaprak bitini toprakta ve çevrede biriktirir; özellikle kök uru sporları yıllarca canlı kaldığından bir kez bulaşan tarlada sorun kalıcı hale gelir. Aynı tarlaya brokoli en az 3, tercihen 4 yıl ara ile dönülmelidir. Ayrıca yeşil gübre veya ara ürün olarak hardal gibi turpgil bitkilerin ekilmesi de aynı riski taşıdığından brokoli rotasyonunda tercih edilmemelidir. Drenajı zayıf, sürekli su tutan topraklarda ardışık üretim kök hastalıklarını şiddetlendirir. Bir önceki üründe kök uru veya köşeli yaprak lekesi görüldüyse o parsele turpgil dönüşü daha da geciktirilmelidir.
Aşağıda brokoliyi merkeze alan, hastalık döngüsünü kıran ve besin dengesini koruyan 4 yıllık örnek bir ekim nöbeti planı verilmiştir: 1. Yıl: Baklagil (kuru fasulye veya bezelye). Toprağa azot bağlanır, brokoli için verimli bir zemin hazırlanır. 2. Yıl: Brokoli (ana ürün). Önceki yıldan kalan azottan yararlanır; hasat sonrası bitki artıkları toprağa karıştırılır. 3. Yıl: Tahıl (buğday veya mısır). Yoğun kök yapısıyla toprak yapısını iyileştirir, farklı familyadan olduğu için turpgil hastalıklarını aç bırakır. 4. Yıl: Patlıcangiller (domates veya biber) ya da soğangiller (soğan, sarımsak). Farklı besin profili ve kök derinliğiyle toprağı dinlendirir. Beşinci yılda tekrar baklagille başlanarak döngü sürdürülür. Bu sıralamada brokoli ile bir sonraki turpgil ürün arasında en az 3 yıl bulunması, kök uru başta olmak üzere toprak kaynaklı sorunların baskılanmasını sağlar.
Brokoli en iyi sonucu baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla, yonca, fiğ) sonra verir. Baklagiller toprağa azot bağlayarak brokolinin yüksek azot ihtiyacını doğal yolla karşılar ve turpgillerle ortak hastalıkları bulunmadığı için toprakta patojen bırakmaz. Tahıllar ve soğangiller de uygun öncü ürünlerdir. Bir önceki üründe turp, lahana, karnabahar gibi turpgil bulunmamasına dikkat edilmelidir.
Brokoliden sonra turpgil olmayan familyalar tercih edilmelidir. Patlıcangiller (domates, biber, patlıcan), kabakgiller (kabak, hıyar), soğangiller (soğan, sarımsak) veya yeniden baklagiller uygundur. Bu ürünler farklı besin profili ve kök derinliğiyle toprağı dengeler ve brokoliye ait hastalık ile zararlı döngüsünü besleyecek konukçu sunmaz.
Aynı parsele brokoli veya diğer turpgiller en az 3, tercihen 4 yıl arayla getirilmelidir. Bunun temel nedeni kök uru (Plasmodiophora brassicae) etmeninin dinlenme sporlarının toprakta uzun yıllar canlı kalmasıdır. Tarlada daha önce kök uru görüldüyse turpgil dönüşü daha da geciktirilmelidir.
Hayır. Lahana, karnabahar, karalahana ve benzeri türler brokoli ile aynı turpgiller familyasındadır ve aynı hastalık ile zararlıları paylaşır. Bu türleri üst üste ekmek kök urunu, kök çürüklüklerini ve lahana kelebeği gibi zararlıları toprakta biriktirerek verimi düşürür. Araya farklı familyadan ürünler alınmalıdır.
Brokoli rotasyonunda yeşil gübre olarak baklagiller (fiğ, bakla, yonca) idealdir; hem toprağa azot kazandırır hem de farklı familyadan oldukları için hastalık döngüsünü kırar. Ancak hardal, turp gibi turpgil yeşil gübre bitkilerinden kaçınılmalıdır, çünkü bunlar brokoli ile aynı hastalıkları taşıyarak riski artırır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), Brokoli Tarımı. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel brokoli ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Brokoli Brokoli Ne Zaman Ekilir Brokoli Yetiştiriciliği Tüm Brokoli BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
