Menü
Bakla (Vicia faba), serin iklim baklagili olup Ege, Akdeniz ve Marmara kıyı kuşağında sonbahar, iç ve yüksek kesimlerde ilkbahar ekimiyle yetiştirilir. Kök nodozitelerinde Rhizobium leguminosarum bakterileriyle ortak yaşayarak havanın serbest azotunu toprağa bağladığından, ekim nöbetinde toprağı zenginleştiren bir ön bitki kabul edilir. Ancak baklanın münavebedeki asıl kritik yönü, çukur leke, pas, fusarium kök çürüklüğü ve özellikle canavar otu (Orobanche crenata) gibi baklagillere özgü sorunların üst üste ekimde toprakta birikmesidir. Bu nedenle bakla, aynı tarlaya ard arda değil, tahıl ağırlıklı bir döngünün içine yerleştirilerek yetiştirilir. Doğru kurgulanmış bir münavebede bakla, kendinden sonra gelen buğday, arpa veya mısıra artık azot ve gevşemiş toprak yapısı bırakırken; tahıllardan sonra ekildiğinde de temiz, hastalık baskısı düşük bir zemin bulur. Bu karşılıklı fayda, baklayı geleneksel kuru tarım rotasyonlarının değerli bir halkası yapar.
Baklada münavebe, önce toprak sağlığı açısından önemlidir. Bakla azot bağlayan bir bitki olsa da, aynı tarlaya sürekli ekildiğinde toprak-kaynaklı patojenler için sürekli konukçu sağlar ve avantajını yitirir. Çukur leke (Botrytis fabae), bakla pası (Uromyces viciae-fabae), fusarium ve sclerotinia kök çürüklükleri, üst üste baklagil ekiminde toprakta ve bitki artıklarında kolayca birikir. En büyük tehdit ise canavar otudur (Orobanche crenata); bu parazit yabancı ot baklanın köküne tutunarak besinini çalar ve tohumları toprakta yıllarca canlı kalır. Konukçu olmayan tahıllarla yapılan rotasyon, bu tohum bankasının çimlenip yok olmasını sağlayarak baskıyı kırar. Bakla yaprakbiti (Aphis fabae) ve tohum böceği (Bruchus) gibi zararlıların döngüsü de konukçu bitkinin her yıl bulunmamasıyla zayıflar. Besin dengesi yönünden bakla, derin kazık köküyle alt katmanlardan yararlanır ve fosfor-potasyumu farklı derinlikten çeker; kendinden sonra sığ köklü tahılla değişimli ekilince toprağın farklı katmanları dengeli kullanılmış olur.
Bakla için en uygun ön bitkiler tahıllardır: buğday, arpa, yulaf ve mısır. Tahıllar toprağı canavar otu ve baklagil hastalıkları yönünden temiz bırakır, sap-kök artıklarıyla organik madde sağlar ve bakla için yabancı ot baskısı düşük bir zemin hazırlar. Baklanın kendisinden SONRA ise en verimli seçim yine tahıllardır; bakla köklerinde bağlanan artık azottan en çok buğday ve mısır yararlanır, bu da tahılda azotlu gübre ihtiyacını düşürür. Baklanın ardından ayçiçeği, pamuk, patates, kabakgiller (kabak, kavun, karpuz) ve lahanagiller (lahana, karnabahar) gibi baklagil olmayan endüstri ve sebze grupları da rahatlıkla ekilebilir; bunlar bakla ile ortak toprak hastalığı taşımaz ve farklı besin profili nedeniyle toprağı dengeler. Domates, biber gibi patlıcangiller de bakladan sonra sorunsuz gelir. Genel kural, baklayı bir baklagil olarak azot bağlayan halka konumuna koyup, öncesine ve sonrasına azot tüketen tahıl veya endüstri bitkilerini yerleştirmektir.
Baklada en önemli kural, aynı tarlaya art arda bakla veya başka baklagil ekmemektir. Nohut, mercimek, fasulye, bezelye, fiğ, börülce, yonca ve soya gibi baklagillerden hemen önce veya hemen sonra bakla ekilmemelidir; çünkü bu bitkilerin tamamı canavar otu (Orobanche), sclerotinia, fusarium kök çürüklüğü ve kök-ur nematodu gibi ortak sorunları paylaşır ve toprakta patojen ile parazit yabancı ot tohum bankasını katlayarak büyütür. Aynı tarlaya bakla dönüşü genellikle en az 3-4 yıl aralıkla, canavar otu baskısı yüksek yerlerde daha da uzun tutulmalıdır. Yaprakbiti ve bakla tohum böceği populasyonunu beslememek için de yakın parsellerde üst üste baklagil yoğunluğundan kaçınılması yararlıdır. Ayrıca drenajı zayıf, sürekli nemli kalan ve çukur leke baskısının yüksek olduğu tarlalarda kısa aralıkla bakla tekrarı hastalığı ağırlaştırır. Baklagil ağırlıklı bir döngüden çıkan tarlaya baklayı yerleştirmek yerine, araya mutlaka tahıl veya endüstri bitkisi girmelidir.
Kıyı ve geçit bölgeleri için tipik dört yıllık bir münavebe şöyle kurulabilir. Birinci yıl: Buğday veya arpa (tahıl, toprağı canavar otu ve baklagil hastalıkları yönünden temizler, artıklarıyla organik madde bırakır). İkinci yıl: Bakla (baklagil, azot bağlar ve kendinden sonrasına verimli bir zemin hazırlar). Üçüncü yıl: Mısır veya ayçiçeği (baklanın bıraktığı artık azottan yararlanan, baklagil olmayan yüksek azot tüketen bitki). Dördüncü yıl: Pamuk, patates veya bir kabakgil/lahanagil sebzesi (farklı familya, toprağın besin ve hastalık döngüsünü kırar). Beşinci yıl döngü yeniden tahılla başlar ve bakla aynı tarlaya en erken bu şekilde dört yıl sonra döner. Kuru tarım yapılan iç bölgelerde plan, tahıl-bakla-tahıl-nadas veya tahıl şeklinde sadeleştirilebilir; buradaki değişmez ilke, iki bakla ekimi arasına daima tahıl ve mümkünse endüstri bitkisi koyarak baklagil-baklagil ardışıklığını önlemektir.
Bakla en iyi tahıllardan (buğday, arpa, yulaf, mısır) sonra ekilir. Tahıllar toprağı canavar otu ve baklagil hastalıkları yönünden temiz bırakır, yabancı ot baskısını azaltır ve bakla için sağlıklı bir zemin hazırlar. Bir baklagilden (nohut, mercimek, fasulye, fiğ) sonra bakla ekilmesinden kaçınılmalıdır.
Bakladan sonra tahıl, özellikle buğday ve mısır en çok fayda görür. Bakla köklerinde bağlanan artık azot, tahılın azot ihtiyacını karşılayarak gübre masrafını düşürür ve verimi artırır. Ayçiçeği, pamuk, patates ve sebzeler de bakladan sonra sorunsuz yetişir.
Aynı tarlaya bakla dönüşü en az 3-4 yıl aralıkla yapılmalıdır. Canavar otu (Orobanche) baskısının yüksek olduğu tarlalarda bu süre daha da uzatılmalıdır; çünkü canavar otu tohumları toprakta yıllarca canlı kalır ve kısa aralıklı ekim baskıyı katlar.
Nohut, mercimek, fasulye, bezelye ve fiğ gibi baklagiller bakla ile aynı hastalık ve parazitleri paylaşır. Canavar otu, sclerotinia, fusarium kök çürüklüğü ve nematodlar bu bitkilerin hepsinde çoğalır; ardışık baklagil ekimi toprakta patojen birikimine ve ciddi verim kaybına yol açar.
Bakla, Rhizobium bakterileriyle simbiyoz kurarak havanın azotunu bağlar ve kendi azot ihtiyacının önemli bölümünü karşılar. Bu nedenle ağır azotlu gübreye ihtiyaç azalır; ekimde düşük bir başlangıç azotu ve yeterli fosfor-potasyum genellikle yeterlidir. Asıl kazanç, kendinden sonra gelen tahıla bıraktığı artık azottur.
Kaynak: TAGEM Tarla Bitkileri Yetiştiriciliği ve Baklagiller Araştırma Yayınları. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel bakla ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Bakla Bakla Ne Zaman Ekilir Bakla Yetiştiriciliği Tüm Bakla BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
