Menü
Bal süzme makinesi, sırı alınmış ballı petekleri döndürerek merkezkaç (santrifüj) kuvvetiyle balın petek gözlerinden ayrılmasını sağlayan arıcılık ekipmanıdır. Genellikle paslanmaz çelik veya gıdaya uygun malzemeden yapılmış silindirik bir tekne, içinde dönen bir sepet ve çevirme mekanizmasından oluşur. Bu yöntemin temel amacı, peteği kırıp bozmadan balı boşaltmak ve boşalan petekleri arıların yeniden kullanımına hazır tutmaktır. Süzülen bal makinenin alt kısmındaki musluktan alınır.
Makineler çalıştırma biçimine göre kollu (manuel) ve motorlu (elektrikli) olmak üzere ikiye ayrılır; manuel modeller el gücüyle çevrilir ve küçük ölçekli işletmeler için uygunken, motorlu modeller daha yüksek kovan sayısına sahip işletmelerde hız ve iş gücü kolaylığı sağlar. Petek yerleştirme geometrisine göre ise teğetsel (yatarlı) ve radyal sistem olarak sınıflandırılır. Teğetsel sistemde petekler teknenin çeperine paralel durur ve genellikle balın diğer yüzü için peteğin çevrilmesi gerekir; radyal sistemde petekler tekerlek çubuğu gibi merkezden dışa doğru dizilir ve iki yüz aynı anda boşalabildiğinden yüksek çıta kapasiteli işletmelerde tercih edilir. Kaynaklara göre çıta sayısı arttıkça radyal sisteme geçmek daha pratik olmakta, ancak radyal sistem balın tam akması için daha yüksek devir gerektirmektedir. Ayırt edici parçalar arasında paslanmaz sepet, üst kapak, alt musluk (bal vanası) ve dengeli dönüşü sağlayan yataklama düzeneği yer alır.
Kullanım sürecinde önce petek gözlerinin üzerindeki ince mum tabakası (sır) sır alma çatalı veya bıçağıyla açılır, sırı alınan petekler makinenin sepetine dengeli biçimde yerleştirilir ve kapak kapatılarak makine kademeli olarak döndürülür. Merkezkaç kuvvetiyle bal petekten fırlayıp tekne çeperine çarpar, aşağı akar ve musluktan bir süzgeç üzerinden kaba alınır; boşalan petekler kovanlara geri verilebildiği için arılar yeniden petek örmek yerine doğrudan bal depolamaya döner. Bu yöntemin pratik faydası, peteği ezerek sıkma gibi ilkel usullere kıyasla peteğin sağlam kalması, işin daha temiz ve hızlı yürümesi ve balın mum kalıntısından büyük ölçüde arınarak berrak bir görünümde hasat edilmesidir. Dengeli ve fazla sert olmayan bir dönüş, balın doğal aromasını ve kıvamını koruyarak hasat edilmesine yardımcı olur.
Makine gıdayla temas ettiği için her sezon kullanımından önce ve sonra ılık suyla iyice yıkanmalı, tam kurutulmalı ve nemsiz bir ortamda saklanmalıdır; paslanmaz yüzeyler için aşındırıcı olmayan temizleyiciler tercih edilmelidir. Petekler sepete simetrik ve ağırlıkça dengeli yerleştirilmeli, aksi halde makine dönerken sarsılır, titrer ve hem petekler hem yataklama zarar görebilir. Dönüş hızı yavaş başlatılıp kademeli artırılmalı; birdenbire yüksek devirde çevirmek özellikle taze ve kırılgan petekleri patlatabilir. Süzüm ideal olarak ılık ortamda yapılır, çünkü soğuk balın akışkanlığı düşer ve petekte bal kalır. Musluk, conta ve yatak gibi parçalar periyodik kontrol edilmeli, aşınan contalar değiştirilmelidir.
Not: Arı sağlığı ve hastalık durumlarında il/ilçe tarım müdürlüğüne ya da veteriner hekime başvurun; bu içerik tıbbi tavsiye değildir.
En büyük avantajı peteği bozmadan, temiz ve hızlı bal hasadı sağlaması ve boşalan peteklerin tekrar kullanılabilmesidir; motorlu ve radyal modeller yüksek kovan sayısında iş gücünü belirgin biçimde azaltır. Buna karşılık ilk yatırım maliyeti, motorlu modellerde elektrik ve bakım ihtiyacı, dengesiz yükleme halinde titreşim ve petek zararı ile kapasitesi düşük manuel modellerde daha fazla fiziksel çaba gibi noktalara dikkat edilmelidir; ayrıca gıda güvenliği için düzenli temizlik ve doğru saklama şarttır.
Bu tercih büyük ölçüde kovan sayınıza ve hasat sıklığınıza bağlıdır. Az sayıda kovanla hobi ölçeğinde çalışan arıcılar için kollu manuel makineler yeterli ve ekonomik olur; kovan sayısı arttıkça ve süzülecek petek miktarı büyüdükçe motorlu modeller hız ve iş gücü kolaylığı sağladığı için daha uygundur.
Teğetsel sistemde petekler teknenin çeperine paralel dizilir ve genellikle balın öbür yüzünü boşaltmak için peteği çevirmek gerekir. Radyal sistemde petekler merkezden dışa doğru tekerlek çubuğu gibi yerleşir ve iki yüz aynı anda boşalır; bu nedenle çıta sayısı yüksek işletmelerde radyal sistem daha pratiktir, ancak balın tam akması için daha yüksek devir ister.
Evet, dolu petek gözlerinin üzeri arılar tarafından ince bir mum tabakasıyla (sır) kapatıldığından, süzümden önce bu tabakanın sır alma çatalı veya bıçağıyla açılması gerekir. Sır alınmadan makineye konan peteklerden bal büyük ölçüde çıkamaz ve süzüm verimsiz olur.
Dönüş hızının kademeli artırılması önerilir. Birdenbire yüksek devirde çevirmek özellikle taze ve kırılgan petekleri patlatabilir, dengesiz yükte titreşime yol açabilir. Dengeli yükleme ve kontrollü, aşamalı bir çevirme hem petekleri korur hem de balın kıvamını ve aromasını bozmadan hasat edilmesine yardımcı olur.
Gıdayla temas ettiği için her kullanım öncesi ve sonrası ılık suyla iyice yıkanmalı, aşındırıcı olmayan temizleyiciler kullanılmalı, tamamen kurutulduktan sonra nemsiz ve tozsuz bir ortamda saklanmalıdır. Musluk, conta ve yatak gibi parçalar dönemsel olarak kontrol edilmeli, aşınan contalar zamanında değiştirilmelidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Samsun İl Müdürlüğü - Arıcılık (Dr. Ali Korkmaz).
Harman üzerinde arıcılık ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
