Menü
Yulaf (Avena sativa), buğdaygiller (Poaceae) familyasından serin iklim tahılıdır ve Türkiye'de hem tane hem de yeşil ot ve silaj amacıyla yaygın olarak yetiştirilir. Toprak seçiciliği görece düşük olan, asit ve kıraç topraklara buğday ile arpaya göre daha iyi uyum sağlayan bir üründür. Ancak yulaf, tahıl grubunun ortak sorunlarını paylaşır: kök çürüklükleri, kök boğazı hastalıkları, tahıl nematodları ve özellikle yabani yulaf gibi dar yapraklı yabancı otlar üst üste tahıl ekiminde hızla birikir. Bu nedenle yulaf, iyi kurgulanmış bir münavebe (ekim nöbeti) sisteminin parçası olduğunda hem verim hem de kalite açısından çok daha kararlı sonuç verir. Baklagillerle ve geniş yapraklı çapa bitkileriyle dönüşümlü ekildiğinde toprak azot dengesi korunur, hastalık ve yabancı ot baskısı kırılır. Bu içerikte yulaftan önce ve sonra hangi ürünlerin uygun olduğu, nelerden kaçınılması gerektiği ve örnek bir çok yıllık plan agronomik gerekçeleriyle açıklanmaktadır.
Yulaf buğdaygil familyasından olduğu için, aynı tarlaya art arda tahıl (yulaf, buğday, arpa, çavdar) ekilmesi belirli hastalık ve zararlıların toprakta birikmesine yol açar. Kök ve kök boğazı çürüklükleri (Fusarium, Bipolaris), tahıl kist nematodu ve tahıllara özgü toprak kaynaklı patojenler tek kültürde her yıl konukçu bulduğu için popülasyonlarını katlar. Aynı şekilde yabani yulaf, delice ve diğer dar yapraklı yabancı otlar da benzer yaşam döngüsüne sahip olduklarından tahıl üstüne tahıl ekiminde kimyasal mücadeleyle bile kontrolden çıkar. Besin dengesi açısından da yulaf topraktan önemli miktarda azot kaldırır; sürekli tahıl ekimi toprak organik maddesini ve azotunu tüketir. Münavebede baklagillere yer verilmesi, havadaki azotu toprağa bağlayarak yulafın ihtiyaç duyduğu azotun bir kısmını doğal yolla karşılar. Geniş yapraklı çapa bitkileri ise farklı kök derinliği ve farklı yabancı ot spektrumu sayesinde döngüyü kırar. Böylece münavebe, girdi maliyetini düşürürken toprak sağlığını ve sürdürülebilir verimi korur.
Yulaf için en iyi ön bitkiler baklagillerdir. Nohut, mercimek, kuru fasulye, bakla, bezelye ve yem baklagilleri (fiğ, yonca, korunga) simbiyotik azot bağladıkları için kendilerinden sonra toprakta yulafın yararlanabileceği azot bırakır; bu da yulafın tane doldurma ve yeşil aksam gelişimini destekler. Ayrıca bu baklagiller geniş yapraklı bitkiler olduğundan tahıl hastalık ve yabancı ot döngüsünü keser. İkinci uygun grup geniş yapraklı çapa ve endüstri bitkileridir: ayçiçeği, kolza (kanola), şeker pancarı, patates ve mısır. Bu ürünler farklı familyalardan (Asteraceae, Brassicaceae, Amaranthaceae, Solanaceae) geldikleri için tahıl patojenlerine konukçuluk etmez, çapa döneminde tarla yabancı ottan temizlenir ve toprak gevşetilir. Yulaftan sonra da yine baklagiller veya geniş yapraklı bitkiler tercih edilmelidir; özellikle yulafın geç boşalttığı tarlaya bir baklagil ara ürün veya sonraki yıl nohut ekilmesi azot dengesini yeniden kurar. Nadas veya iyi yönetilen yem bitkisi de kurak alanlarda uygun bir seçenektir.
Yulaftan kaçınılması gereken en önemli durum, onu aynı familyadan (Poaceae) bir tahılın ardına ya da öncesine koymaktır. Yulaf-buğday, yulaf-arpa, yulaf-çavdar veya yulaf-yulaf gibi art arda tahıl ekimi; kök çürüklüklerini, kök boğazı hastalıklarını ve tahıl nematodunu toprakta biriktirir. Aynı grup yabancı otlar, özellikle yabani yulaf ve delice, tahıl üstüne tahılda kontrolden çıkar ve sonraki tahıl ürünlerine bulaşarak tane kalitesini düşürür. Mısır da buğdaygil familyasından olduğu için yulaf ile arka arkaya ekilmesi ideal değildir; ortak zararlı ve mantari sorunları paylaşabilirler. Yulafı iki yıl üst üste aynı tarlaya ekmekten kaçınılmalı, tahılın tahılı izlediği durumlarda en az bir yıl baklagil veya geniş yapraklı ara bitki konulmalıdır. Ayrıca sürekli tahıl ekimiyle toprak azotunun ve organik maddesinin tükenmesine izin verilmemeli; drenajı zayıf, su tutan ağır topraklarda üst üste tahıl ekimi kök hastalıklarını ağırlaştırdığı için özellikle sakınılmalıdır.
Dört yıllık örnek münavebe planı (serin iklim tahıl kuşağı için):\n\n1. Yıl: Yulaf (tane veya silaj). Baklagilin bıraktığı azottan yararlanır.\n2. Yıl: Baklagil (nohut, mercimek veya fiğ). Toprağa azot bağlar, geniş yapraklı olduğu için tahıl hastalık ve yabancı ot döngüsünü kırar.\n3. Yıl: Geniş yapraklı çapa/endüstri bitkisi (ayçiçeği veya kolza). Çapa döneminde tarla yabancı ottan temizlenir, farklı kök yapısı toprağı gevşetir.\n4. Yıl: Yeniden baklagil veya yem bitkisi (yonca/korunga bir yıllık) ya da nadas. Bir sonraki yulaf ekimi öncesi toprak azotu ve nemi yeniden kurulur.\n\nBu döngüde yulaf ile bir sonraki tahıl arasında daima en az iki farklı familyadan bitki bulunur; böylece tahıl kaynaklı patojenler konukçusuz kalır ve azot dengesi korunur. Kurak alanlarda 3. yıl geniş yapraklı bitki yerine nadas uygulanabilir.
Yulaf en iyi sonucu baklagillerden (nohut, mercimek, kuru fasulye, bakla, fiğ, yonca) sonra ekildiğinde verir. Bu bitkiler toprağa azot bağladığı için yulafın azot ihtiyacının bir kısmını doğal olarak karşılar. Ayrıca ayçiçeği, kolza, şeker pancarı ve patates gibi geniş yapraklı çapa bitkilerinden sonra da yulaf uygundur; bu ürünler tahıl hastalık ve yabancı ot döngüsünü kırar ve tarlayı temiz bırakır. Yulafı bir başka tahıldan (buğday, arpa, çavdar) sonra ekmekten kaçınılmalıdır.
Yulaftan sonra baklagiller (nohut, mercimek, fasulye, fiğ, bezelye) veya geniş yapraklı bitkiler (ayçiçeği, kolza, şeker pancarı, patates) ekilmesi en doğru seçimdir. Yulaf topraktan azot kaldırdığı için, ardından azot bağlayan bir baklagil ekmek toprak dengesini yeniden kurar. Yulaftan sonra tekrar tahıl ekmek, kök çürüklüğü ve nematod birikimine yol açtığından önerilmez.
Yulafın aynı tarlaya iki yıl üst üste ekilmesi önerilmez. Aynı familyanın art arda ekimi kök ve kök boğazı çürüklüklerini, tahıl nematodunu ve yabani yulaf gibi dar yapraklı yabancı otları biriktirir. Bu da verim düşüşüne ve girdi maliyeti artışına yol açar. Yulaf ile bir sonraki yulaf arasına en az iki farklı familyadan (tercihen bir baklagil ve bir geniş yapraklı bitki) ürün konulmalıdır.
Yulaf, buğday, arpa ve çavdarın hepsi buğdaygil (Poaceae) familyasındandır; bu nedenle bunları art arda ekmek aynı hastalık ve zararlıları besler. İkisini de kullanmak isteyen üretici, aralarına mutlaka baklagil veya geniş yapraklı bir bitki koymalıdır. Örneğin yulaf, sonra nohut, sonra buğday şeklinde bir sıra, iki tahılın arasına bir kesici ürün koyarak döngüyü kırar.
Evet. Baklagil ve geniş yapraklı bitkilerle kurulan iyi bir münavebe, yulafta kök hastalığı baskısını ve yabancı ot yoğunluğunu azaltır, toprak azotunu ve organik maddesini korur. Bu sayede hem tane verimi ve kalitesi daha kararlı olur hem de gübre ve ilaç girdisi düşer. Sürekli tahıl monokültürü ise zamanla verimi ve toprak sağlığını geriletir.
Kaynak: TAGEM Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel yulaf ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Yulaf Yulaf Ne Zaman Ekilir Yulaf Yetiştiriciliği Tüm Yulaf BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
