Vişne yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Vişne Hastalıkları
Çiçek Monilyası (Monilya)
Monilinia laxa
Belirti: İlkbaharda çiçeklenme döneminde çiçekler aniden kahverengileşip solar ve dökülmeden dal üzerinde asılı kalır. Hastalık çiçekten çiçek sapı ve sürgünlere ilerleyerek sürgün uçlarında kuruma ve geriye doğru ölüm (zamklanma) yapar. Kuruyan çiçek ve sürgünler ağaçta donmuş gibi görünür. Nemli havalarda enfekteli organların üzerinde gri-kül renkli mantar tozları oluşur.
Etmen / koşul: İlkbaharda havaların ısınmaya başladığı, çiçeklenme dönemindeki yağışlı, nemli ve serin hava koşullarında hızla gelişir. Etmen kışı kuruyan dal ve mumyalaşmış meyvelerde geçirir.
Önlem: Kuruyan çiçek, sürgün ve mumyalaşmış meyveler sağlam dokudan budanıp bahçeden uzaklaştırılarak imha edilmelidir. Ağaç içinin havalanmasını sağlayacak budama yapılmalı ve hastalık kalıntıları temizlenmelidir.
Yaprak Delen (Çil) Hastalığı
Wilsonomyces carpophilus
Belirti: Yapraklarda önce kırmızımsı-kahverengi, etrafı açık renkli halkayla çevrili küçük lekeler oluşur. Lekelerin ortası zamanla kuruyup dökülür ve yaprakta saçma delikleri andıran delikler (çil görünümü) kalır. Meyvelerde çökük kahverengi lekeler ve zamklanma, sürgünlerde ise yara ve zamk akıntısı görülür. Şiddetli durumda erken yaprak dökümü olur.
Etmen / koşul: İlkbahar ve sonbaharın serin ve yağışlı, nemli koşullarında yayılır. Etmen kışı tomurcuk ve sürgün yaralarında geçirir.
Önlem: Hastalıklı sürgün ve dallar budanıp imha edilmeli, dökülen yapraklar bahçeden temizlenmelidir. Ağaçların iyi havalanması için budama yapılmalı ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Bakteriyel Kanser ve Zamklanma
Pseudomonas syringae
Belirti: Dal ve gövdede çökük, koyu renkli kanser yaraları oluşur ve bu yaralardan yapışkan zamk akıntısı gelir. Yaranın bulunduğu dalda zayıflama, tomurcuklarda sürmeme ve geriye doğru kuruma görülür. Yapraklarda küçük, sulu görünümlü lekeler sonradan delinerek çil benzeri görünüm verebilir. Şiddetli enfeksiyonda ağaç dalları tek tek kurur.
Etmen / koşul: Serin, yağışlı ve nemli ilkbahar-sonbahar koşullarında, özellikle don ve budama yaralarından girerek gelişir.
Önlem: Budama kuru ve sıcak havalarda yapılmalı, hastalıklı dallar sağlam dokudan kesilip imha edilmelidir. Budama aletleri dezenfekte edilmeli, ağaçlar dona ve yaralanmaya karşı korunmalıdır.
Kök Kanseri (Ur)
Agrobacterium tumefaciens
Belirti: Kök boğazı ve köklerde başlangıçta yumuşak, açık renkli, sonradan sertleşip kahverengileşen ve kabaran urlar (şişkinlikler) oluşur. Urlar büyüdükçe ağacın su ve besin alımı bozulur; ağaçta zayıf gelişme, sararma ve verim düşüklüğü görülür. Genç fidanlarda gelişme geriliği belirgindir.
Etmen / koşul: Toprak kaynaklı bakteri, dikim ve toprak işlemede oluşan kök yaralarından girerek özellikle nemli ve ağır topraklarda gelişir.
Önlem: Temiz ve ursuz sertifikalı fidan kullanılmalı, dikim ve çapalamada köklerin yaralanmasından kaçınılmalıdır. Urlu fidanlar bahçeye dikilmemeli, bulaşık ağaçlar sökülüp imha edilmelidir.
Vişne Zararlıları
Kiraz Sineği
Rhagoletis cerasi
Zarar şekli: Ergin dişi olgunlaşmaya başlayan meyvelere yumurta bırakır; içinde beyaz-sarımsı larva gelişir. Zararlı meyvelerde önce küçük çökük leke ve yumuşama, sonra çürüme görülür. Larva meyve etini yiyerek meyveyi içten kurtlandırır, kurtlu meyveler buruşup dökülür. Pazar değeri tamamen kaybolur.
Koşul: Erginler Mayıs ayı başından itibaren çıkar ve çıkıştan yaklaşık bir hafta sonra meyvelere yumurta bırakmaya başlar; geççi (geç olgunlaşan) çeşitlerde zarar daha yüksektir.
Önlem: Kurtlu ve dökülen meyveler toplanıp imha edilmelidir. Sarı yapışkan tuzaklarla ergin uçuşu izlenmeli, mümkünse erkenci çeşitler tercih edilmeli ve bahçe temizliği sağlanmalıdır.
Yaprakbiti
Myzus cerasi
Zarar şekli: Sürgün uçlarında ve yaprak altlarında yoğun koloniler halinde bulunur; bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, buruşmasına ve geriye doğru bükülmesine yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah mantar gelişir, yaprak ve meyveler kararır. Sürgün gelişimi yavaşlar, genç ağaçlar zayıflar.
Koşul: İlkbaharda sıcaklığın artmasıyla hızla çoğalır; ılık ve nemli koşullarda koloniler büyür. Karıncalar yaprakbitlerini taşıyarak yayılmalarına yardımcı olur.
Önlem: Bulaşık sürgün uçları budanıp imha edilmeli, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır. Uğur böceği gibi doğal düşmanlar korunmalı ve karınca geçişleri engellenmelidir.
Kabuklubit (Virgül Kabuklubiti)
Lepidosaphes ulmi
Zarar şekli: Dal, gövde ve sürgünler üzerinde virgül biçiminde kahverengi-gri kabuk altında yaşayarak özsu emer. Yoğun bulaşmada dal ve sürgünler kabuk tabakasıyla kaplanır, kabukların altında bitki zayıflar, sürgünlerde kuruma ve geriye ölüm görülür. Ağacın genel gelişimi ve verimi düşer.
Koşul: Bakımsız, havalanması zayıf ve sık dikilmiş bahçelerde popülasyon artar; kışı kabuk altında yumurta olarak geçirir.
Önlem: Aşırı bulaşık dallar budanıp imha edilmeli, ağaç içi havalanacak şekilde seyreltme budaması yapılmalıdır. Bahçe temizliği sağlanmalı ve doğal düşmanlar korunmalıdır.
Kırmızıörümcek (Akar)
Panonychus ulmi
Zarar şekli: Yaprak altında çok küçük örümcekler halinde bitki özsuyunu emer. Emgi sonucu yapraklar üstten önce soluklaşır, sarımsı-bronz bir renk alır ve mat görünür. Yoğun zararda yapraklarda kurşuni-kahverengi kuruma ve erken yaprak dökümü olur; meyve iriliği ve verim düşer. Şiddetli durumda yapraklar arasında ince ağ görülebilir.
Koşul: Sıcak ve kurak yaz koşullarında, tozlu ve havasız ortamlarda hızla çoğalır. Kışı dal ve sürgünlerde kırmızı yumurta olarak geçirir.
Önlem: Bahçedeki tozlanma azaltılmalı, ağaçlar dengeli sulanmalı ve doğal düşmanlar (avcı akarlar) korunmalıdır. Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalı, bulaşık yaprak kalıntıları temizlenmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
İlkbaharda çiçeklenme döneminde çiçekler aniden kahverengileşip solar ve dökülmeden dal üzerinde asılı kalır. Hastalık çiçekten çiçek sapı ve sürgünlere ilerleyerek sürgün uçlarında kuruma ve geriye doğru ölüm (zamklanma) yapar. Kuruyan çiçek ve sürgünler ağaçta donmuş gibi görünür. Nemli havalarda enfekteli organların üzerinde gri-kül renkli mantar tozları oluşur.
Vişne yaprak delen (çil) hastalığı belirtileri nelerdir?
Yapraklarda önce kırmızımsı-kahverengi, etrafı açık renkli halkayla çevrili küçük lekeler oluşur. Lekelerin ortası zamanla kuruyup dökülür ve yaprakta saçma delikleri andıran delikler (çil görünümü) kalır. Meyvelerde çökük kahverengi lekeler ve zamklanma, sürgünlerde ise yara ve zamk akıntısı görülür. Şiddetli durumda erken yaprak dökümü olur.
Vişne bakteriyel kanser ve zamklanma belirtileri nelerdir?
Dal ve gövdede çökük, koyu renkli kanser yaraları oluşur ve bu yaralardan yapışkan zamk akıntısı gelir. Yaranın bulunduğu dalda zayıflama, tomurcuklarda sürmeme ve geriye doğru kuruma görülür. Yapraklarda küçük, sulu görünümlü lekeler sonradan delinerek çil benzeri görünüm verebilir. Şiddetli enfeksiyonda ağaç dalları tek tek kurur.
Vişne kiraz sineği zararı nasıl anlaşılır?
Ergin dişi olgunlaşmaya başlayan meyvelere yumurta bırakır; içinde beyaz-sarımsı larva gelişir. Zararlı meyvelerde önce küçük çökük leke ve yumuşama, sonra çürüme görülür. Larva meyve etini yiyerek meyveyi içten kurtlandırır, kurtlu meyveler buruşup dökülür. Pazar değeri tamamen kaybolur.
Vişne yaprakbiti zararı nasıl anlaşılır?
Sürgün uçlarında ve yaprak altlarında yoğun koloniler halinde bulunur; bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, buruşmasına ve geriye doğru bükülmesine yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah mantar gelişir, yaprak ve meyveler kararır. Sürgün gelişimi yavaşlar, genç ağaçlar zayıflar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (TAGEM) - Kiraz ve Vişne Entegre Mücadele Teknik Talimatı (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
