Menü
Serbest duraklı ahır, süt ve besi sığırlarının gün içinde ahır içinde serbestçe dolaşabildiği, dinlenmek istediklerinde ise kendilerine ayrılmış bireysel dinlenme duraklarını kullandığı modern bir barınak tipidir. Bağlı duraklı sistemin dinlenme konforu ile açık sistemin serbest hareket avantajını bir arada sunar. Hayvanlar yemleme, su içme ve gezinti alanları arasında bağımsız hareket eder; her hayvana ayrı durak zorunlu değildir çünkü sürü aynı anda hepbirlikte yatmaz. Genellikle sürü büyüklüğü belli bir sayının üzerine çıkan işletmelerde tercih edilir.
Yapı temel olarak dinlenme (durak) alanı, yemleme alanı ve yemlik önü, gezinti-servis yolu, su içme noktaları ve ayrı ya da bitişik bir sağım ünitesi ile süt odasından oluşur. Dinlenme durakları hayvanın rahatça yatıp kalkabileceği, dışkı ve idrarın durak dışına akmasını sağlayacak biçimde hafif eğimli ve boyun-göğüs engelli tasarlanır; durakların altına kaliteli bir yataklık malzemesi serilir. Havalandırma büyük önem taşır: doğal havalandırmalı sistemlerde yan duvarların açıklığı, mahya boşluğu ve hava giriş çıkışının doğru konumlandırılması nemin ve amonyağın tahliyesini sağlar, sıcak dönemde ek fan ve serinletme desteği verilebilir. Aydınlatmada gündüz doğal ışıktan azami yararlanılır, çatı ışıklıkları ve geniş açıklıklar tercih edilir, geceleri yeterli yapay aydınlatma kurulur. Zeminde gezinti ve servis yolları kaymayı önleyecek şekilde tırtıllı beton veya uygun kaplama ile yapılır, dinlenme duraklarında ise sığırın eklem sağlığını koruyan yumuşak ve kuru bir yatak yüzeyi hedeflenir. Gübre temizliği sıyırıcı veya mekanik sistemlerle kolaylaştırılacak biçimde planlanır.
Ağırlıklı olarak süt sığırcılığında sağmal inekler ve düvelerin barındırılması için kullanılır; besi sığırcılığında ve damızlık işletmelerde de uygulanabilir. Amaç hayvanı serbest hareket ettirerek hareket kaynaklı sağlık sorunlarını azaltmak, dinlenme konforunu yükselterek süt verimi ile döl verimini desteklemek ve işgücünü azaltıp sürü yönetimini kolaylaştırmaktır. Özellikle sürü sayısı belirli bir ölçeğin üzerine çıkan, mekanik sağım ve otomatik yemleme gibi işlemleri verimli yürütmek isteyen orta ve büyük ölçekli işletmeler için uygundur.
Yer seçiminde su baskını riski olmayan, iyi drene olan, hakim rüzgar ve güneşten yararlanacak, yerleşim yerlerine ve su kaynaklarına uygun mesafede bir arazi tercih edilmelidir. Yapı ekseni genellikle doğal havalandırma ve güneşlenmeyi optimize edecek yönde konumlandırılır. Ölçüler sürü büyüklüğüne, hayvanın ırkına ve yaşına göre belirlenir; durak sayısı, yemlik uzunluğu, gezinti yolu genişliği ve su içme kapasitesi bu ilkelere göre kaynaklardaki önerilen aralıklar dikkate alınarak projelendirilmelidir, gelişigüzel ölçü uydurulmamalıdır. Bölge iklimi belirleyicidir: soğuk bölgelerde don ve rüzgardan korunma, sıcak bölgelerde ısı stresini azaltacak havalandırma ve gölgeleme öne çıkar. Yapıya başlamadan önce ilgili tarım ve orman il/ilçe müdürlüğü ile belediyeden imar, ruhsat ve çevre izinleri alınmalı, hayvan refahı ve gübre yönetimi kurallarına uyulmalıdır. Kesin proje için bir ziraat mühendisinden veya tarımsal yapılar uzmanından destek alınması önerilir.
Not: Yapı projesi, ölçü ve kapasite; hayvan sayısına, arazi ve iklime göre değişir. Uygulama öncesi ziraat mühendisi ve yetkili teknik kişilere danışın; imar ve izin şartlarını il tarım müdürlüğünden teyit edin.
Serbest duraklı ahırın başlıca avantajı hayvanın serbest dolaşması sayesinde hareket ve dinlenme konforunun yüksek olması, buna bağlı olarak ayak-tırnak ve meme sağlığının, süt ve döl veriminin desteklenmesi ile bağlı sistemlere göre işgücünün azalmasıdır; mekanik sağım, otomatik yemleme ve gübre sıyırma sistemlerine uyumu yönetimi kolaylaştırır. Buna karşılık ilk yatırım maliyeti bağlı sisteme göre daha yüksektir ve bu maliyet yapının büyüklüğüne, seçilen malzemeye ve kapasiteye göre değişir; durakların yanlış ölçülendirilmesi hayvanların durakları kullanmamasına ve kirlenmeye yol açabilir, yataklık ile havalandırmanın sürekli bakımı gerekir, küçük sürülerde birim maliyet yükseldiği için verimli olmayabilir. Bu nedenle sürü ölçeğine ve iklime uygun doğru bir projelendirme büyük önem taşır.
Bu sistem yatırım maliyeti ve mekanizasyon avantajı nedeniyle daha çok orta ve büyük ölçekli sürülerde verimli olur; kaynaklara göre yaklaşık olarak sürü sayısı belli bir sayının üzerine çıkan işletmelerde önerilir. Çok küçük sürülerde birim maliyet yükseldiği için bağlı ya da daha basit sistemler değerlendirilebilir. Kesin karar için işletmenin büyüme hedefi ve bütçesi bir uzmanla birlikte değerlendirilmelidir.
Serbest sistemde sürünün tamamı aynı anda yatmadığı için bazı planlamalarda durak sayısı hayvan sayısına birebir eşit olmayabilir, ancak hayvan refahı ve durak kullanımını güvence altına almak için genellikle hayvan başına bir durak hedeflenir. Durak sayısı sürü büyüklüğü ve yönetim tercihine göre projelendirilir. Yetersiz durak, hayvanların rahat dinlenememesine ve kirli alanlarda yatmasına yol açabilir.
Durak boyutları hayvanın ırkına, yaşına ve canlı ağırlığına göre değişir; bu nedenle sabit bir ölçü uydurmak yerine kaynaklardaki önerilen aralıklar temel alınmalıdır. Durak, hayvanın rahatça yatıp kalkabileceği genişlik ve uzunlukta olmalı, dışkının durak dışına akmasını sağlayacak hafif eğim ve boyun-göğüs engeli ile tasarlanmalıdır. Doğru ölçü için ziraat mühendisi veya tarımsal yapılar uzmanından proje desteği alınması en sağlıklı yoldur.
Çoğu serbest duraklı ahır doğal havalandırma ile çalışır; yan duvar açıklıkları, mahya boşluğu ve hava giriş çıkış noktalarının doğru konumlandırılmasıyla nem, amonyak ve fazla ısı dışarı atılır. Sıcak bölgelerde ve yaz aylarında ısı stresini azaltmak için ek fan ve serinletme sistemleri kullanılabilir. Yetersiz havalandırma solunum sorunlarına ve verim düşüşüne yol açacağından tasarım aşamasında öncelikli olarak planlanmalıdır.
Gezinti ve servis yolları kaymayı önleyecek şekilde tırtıllı ya da uygun kaplamalı yapılmalı, dinlenme duraklarında ise hayvanın eklem sağlığını koruyan yumuşak, kuru ve temiz bir yatak yüzeyi hedeflenmelidir. Yataklık malzemesi düzenli olarak temizlenip yenilenmeli, durak eğimi sıvıların dışarı akışına izin vermelidir. Islak ve kaygan zemin hem tırnak hastalıklarına hem de yaralanmalara neden olduğundan zemin bakımı süreklilik gerektirir.
Harman üzerinde hayvancılık, ekipman ve arazi ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
