Menü
Semizotu (Portulaca oleracea), semizotugiller (Portulacaceae) familyasından, kısa vejetasyon süresine sahip, yaprağı ve etli sürgünleri yenen sıcak mevsim sebzesidir. Tohumdan hasada 30 ila 60 gün arası bir dönemde olgunlaştığı için ekim nöbetine kolayca yerleştirilebilen esnek bir üründür. Kültürü yapılan yakın akrabası çok az olduğundan, aynı familyaya bağlı bitkilerle çakışma ve ortak hastalık taşınması riski düşüktür. Bu özelliği semizotunu münavebede rahat konumlandırılan bir tür yapar. Bununla birlikte semizotu bol yaprak oluşturmak için azotu seven bir sebzedir; bu nedenle toprakta azot bırakan bir ön bitkiden sonra ekildiğinde verimi belirgin şekilde artar. Kısa döngüsü sayesinde iki ana ürün arasına ara ürün (catch crop) olarak da girebilir. Doğru sıralama, hem toprak verimliliğini korur hem de kök-ur nematodu gibi toprak kökenli sorunların birikmesini engeller. Bu rehberde semizotu için uygun ön ve ard bitkiler, kaçınılması gerekenler ve örnek bir plan agronomik gerekçeleriyle verilmiştir.
Semizotu tek familyaya dayalı sürekli ekimde kısa vadede belirgin bir sorun çıkarmasa da, aynı tarlaya üst üste ekildiğinde iki temel risk doğar. Birincisi, yapraklı bir sebze olarak topraktaki azotu ve suyu hızla tüketir; ard arda ekim toprağın azot dengesini bozar ve sonraki ürünlerin verimini düşürür. İkincisi, semizotu birçok sebze gibi kök-ur nematoduna (Meloidogyne türleri) ve bazı toprak kökenli mantarlara konukçuluk edebilir; monokültür bu etmenlerin toprakta birikmesine yol açar. Münavebe, bu döngüyü kırar: azot bağlayan baklagillerden sonra ekildiğinde semizotu azot ihtiyacını daha ekonomik karşılar, tahıllardan sonra ekildiğinde ise yabancı ot baskısı azalmış temiz bir tarla bulur. Ayrıca farklı kök derinliğine sahip bitkilerle sıralama, toprak yapısını korur ve besin elementlerinin farklı katmanlardan alınmasını sağlar. Kısacası münavebe, semizotuda hem sürdürülebilir verim hem de bitki sağlığı için temel bir araçtır.
Semizotu için en uygun ön bitkiler baklagiller familyasıdır. Fasulye, bezelye, bakla, börülce ve yonca kökündeki Rhizobium bakterileri havadaki azotu toprağa bağladığı için, bunlardan sonra ekilen semizotu bol azotlu ortamda gür yaprak geliştirir. Buğday, arpa ve yulaf gibi tahıllar da iyi bir ön bitkidir; derin sömürü kökleriyle toprağı gevşetir, yabancı ot ve nematod baskısını azaltarak semizotuya temiz bir yatak bırakır. Semizotudan sonra ise kök sebzeleri (havuç, turp, soğan, sarımsak) ekmek mantıklıdır; bunlar farklı toprak katmanından beslenir ve semizotunun bıraktığı yüzeysel besin profilinden farklı bir ihtiyaç gösterir. Meyvesi yenen sebzeler (domates, biber, patlıcan, kabak) de semizotudan sonra iyi sonuç verir çünkü farklı familyalardır ve ortak hastalık taşımazlar. Semizotu kendisi kısa döngülü olduğundan, iki ana ürün arasında toprağı örten ve erozyonu azaltan yararlı bir ara ürün olarak da değerlendirilebilir.
Semizotunu aynı tarlaya üst üste, yani monokültür biçiminde ekmekten kaçınılmalıdır; bu durum toprak azotunu tüketir ve kök-ur nematodu ile toprak kökenli mantarların birikmesine zemin hazırlar. Semizotudan hemen sonra yine yoğun azot isteyen başka bir yapraklı sebzenin (ıspanak, marul, pazı gibi) ekilmesi de doğru değildir; toprak dinlenemez ve azot açığı büyür. Kök-ur nematodu geçmişi olan, yani domates, patlıcan ya da hıyar gibi ürünlerde nematod belirtisi görülmüş tarlalarda semizotuyu bu ürünlerin hemen ardına yerleştirmek riski artırır; araya nematoda dayanıklı bir tahıl veya yeşil gübre bitkisi konmalıdır. Ayrıca yeni herbisit uygulanmış, kalıntı riski yüksek tarlalara semizotu ekmekten kaçınılmalıdır; semizotu birçok herbisite duyarlıdır ve yaprağı doğrudan tüketildiği için kalıntı sağlık açısından da sakıncalıdır. Aşırı sulama ve drenajı bozuk, taban suyu yüksek alanlarda ise kök çürüklüğü riski nedeniyle art arda nemsever bitki sıralamasından kaçınmak gerekir.
Aşağıda semizotunu merkeze alan, toprak verimliliğini ve bitki sağlığını gözeten örnek bir 4 yıllık ekim nöbeti verilmiştir. 1. Yıl: Baklagil (fasulye veya bezelye) ekilir; kök bakterileri toprağa azot bağlar ve bir sonraki yaprak sebzesine zengin bir yatak hazırlar. 2. Yıl: Semizotu ekilir; önceki yıldan kalan azotu kullanarak gür ve bol yaprak verir, kısa döngüsü sayesinde hasat sonrası toprak erken boşalır. 3. Yıl: Kök sebzesi (havuç, soğan veya sarımsak) ekilir; farklı toprak katmanından beslenerek yüzey besin dengesini korur ve nematod döngüsünü kırar. 4. Yıl: Meyvesi yenen sebze (domates veya biber) ya da toprağı dinlendirmek için yeşil gübre (fiğ, çavdar) ekilir. Böylece dört farklı familya sırayla gelir, azot bir yıl bağlanıp bir yıl kullanılır, toprak kökenli hastalık ve nematod baskısı düşük tutulur. Bu döngü beşinci yıl yeniden baklagille başlatılabilir.
Semizotu en iyi verimi, toprağa azot bağlayan baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla, börülce) sonra ekildiğinde verir. Tahıllardan (buğday, arpa) sonra da uygundur çünkü tahıllar toprağı gevşetip yabancı ot ve nematod baskısını azaltarak semizotuya temiz bir yatak bırakır. Böylece azotu seven semizotu ihtiyacını ekonomik karşılar.
Semizotu, semizotugiller (Portulacaceae) familyasındandır. Kültürü yapılan yakın akrabası çok az olduğu için aynı familyadan başka bir ürünle çakışma ve ortak hastalık taşınması riski düşüktür. Bu da semizotunun neredeyse her rotasyona kolayca yerleştirilebilmesini sağlar.
Semizotudan sonra kök sebzeleri (havuç, turp, soğan, sarımsak) ya da meyvesi yenen sebzeler (domates, biber, patlıcan, kabak) ekilebilir. Bunlar farklı familyalardan olup farklı toprak katmanından beslenir; ortak hastalık taşımaz ve toprak besin dengesini korur.
Önerilmez. Semizotunun monokültürü toprak azotunu ve nemini hızla tüketir, ayrıca kök-ur nematodu ve toprak kökenli mantarların birikmesine yol açar. En az iki üç yıl araya farklı familyalardan ürünler koyarak nöbetleşe ekim yapmak gerekir.
Evet. Semizotu 30 ile 60 günde hasada geldiği için iki ana ürün arasındaki boş döneme ara ürün olarak girebilir. Toprağı örterek erozyonu azaltır, ek gelir sağlar ve kısa döngüsü sayesinde ana rotasyonu aksatmadan hasat edilir.
Kaynak: TAGEM, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel semizotu ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Semizotu Semizotu Ne Zaman Ekilir Semizotu Yetiştiriciliği Tüm Semizotu BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
