Menü
Pamuk, Türkiye'de başta Çukurova, Ege ve Güneydoğu Anadolu olmak üzere geniş alanlarda yetiştirilen, uzun vejetasyon süresine ve yüksek besin talebine sahip önemli bir endüstri bitkisidir. Malvaceae (ebegümecigiller) familyasindan olan pamuk, aynı tarlada üst üste ekildiğinde toprak kaynaklı hastalıklara, özellikle Verticillium solgunluğuna ve kök nematodlarına karşı giderek daha savunmasız hale gelir. Sıcak ve sulanan koşullarda yetişen pamuk, topraktan yoğun azot ve potasyum çeker; bu nedenle iyi kurgulanmış bir ekim nöbeti sistemi hem verimi hem toprak sağlığını korur. Münavebe, pamukta yalnızca hastalık baskısını azaltmakla kalmaz, aynı zamanda toprak yapısını iyileştirir, yabancı ot popülasyonunu kırar ve baklagillerle sağlanan azot katkısıyla gübre maliyetini düşürür. Doğru öncül ve ardıl bitki seçimi, pamuk üreticisi için sürdürülebilir verimin temel taşıdır.
Pamukta münavebe, öncelikle toprak kaynaklı hastalık döngüsünü kırmak için hayatidir. Sürekli pamuk ekimi, toprakta Verticillium dahliae (vertisilyum solgunluğu) inokulumunun birikmesine yol açar ve bu fungus toprakta yıllarca canlı kalır; konukçusu olmayan tahıllarla yapılan nöbet, inokulum yoğunluğunu düşürür. Aynı şekilde kök-ur nematodları (Meloidogyne) ve pembe kurt gibi zararlıların yaşam döngüsü, konukçu bitkinin tarladan çıkarılmasıyla kesintiye uğrar. Besin dengesi açısından pamuk topraktan yüksek miktarda azot ve potasyum uzaklaştırır; ardından ekilen baklagiller havanın azotunu toprağa bağlayarak bu açığı kısmen kapatır. Ayrıca pamuğun geç hasadı ve seyrek erken dönem toprak örtüsü yabancı ot baskısını artırır; sık ekilen kışlık tahıllar bu yabancı ot tohum bankasını baskılar. Tahıl köklerinin farklı derinliklerde çalışması toprak strüktürünü iyileştirir, organik madde katkısı sağlar ve su tutma kapasitesini yükseltir.
Pamuk için en uygun öncül ve ardıl bitkiler farklı familyalardan seçilmelidir. Buğday, arpa ve mısır gibi Poaceae (buğdaygiller) familyası bitkileri pamuk için ideal öncüldür; Verticillium ve nematodlara konukçuluk etmedikleri için toprakta hastalık baskısını düşürür, bol kök ve sap artığıyla organik maddeyi artırırlar. Kışlık buğday veya arpadan sonra pamuk ekimi Türkiye'de yaygın ve başarılı bir uygulamadır. Fabaceae (baklagiller) familyasından nohut, mercimek, fasulye ve yem bitkisi olarak fiğ veya yonca, kök nodüllerindeki rizobiyum bakterileriyle azot bağladıkları için pamuktan önce toprağı zenginleştirir ve azotlu gübre ihtiyacını azaltır. Yonca gibi çok yıllık baklagiller uzun kazık kökleriyle toprağı gevşetir. Ayrıca mısır, hem farklı familyadan olması hem de yüksek biyokütlesiyle iyi bir nöbet bitkisidir. Bu döngü, hem besin dengesini korur hem hastalık zincirini kırar.
Pamukta en büyük hata, aynı tarlada yıllarca üst üste pamuk ekmek yani monokültürdür; bu uygulama Verticillium solgunluğu inokulumunu, nematod popülasyonunu ve pembe kurt baskısını katlanarak artırır. Aynı Malvaceae familyasından bamya gibi bitkileri pamukla ardışık ekmekten kaçınılmalıdır, çünkü ortak hastalık ve zararlılara konukçuluk ederler. Bunun yanında Verticillium dahliae'nin geniş konukçu yelpazesi nedeniyle, pamuktan önce veya hemen sonra ayçiçeği, patates, domates, patlıcan ve biber gibi vertisilyuma duyarlı bitkileri ekmek risklidir; bu bitkiler aynı fungusu besleyerek solgunluk baskısını sürdürür. Özellikle ayçiçeği ve pamuğun ard arda gelmesi bölgelerde ciddi verim kayıplarına yol açabilir. Ayrıca yoğun azot bırakmayan, toprağı yormuş bir bitkiden sonra hazırlıksız pamuk ekimi de besin eksikliğine neden olabilir; nöbete mutlaka bir tahıl veya baklagil ara bitkisi konulmalıdır.
Dört yıllık örnek münavebe planı, pamuğun hastalık baskısını ve besin talebini dengeleyecek şekilde kurgulanabilir. Birinci yıl: Baklagil (nohut veya mercimek) ekilerek toprağa azot kazandırılır ve farklı familya ile hastalık zinciri kırılır. İkinci yıl: Pamuk ekilir; önceki baklagilin bıraktığı azottan ve temiz topraktan yararlanır, verim yüksek olur. Üçüncü yıl: Kışlık buğday veya arpa ekilir; buğdaygiller Verticillium ve nematoda konukçuluk etmediği için toprağı temizler, sap artığıyla organik madde artar. Dördüncü yıl: Mısır veya ikinci ürün olarak yem bitkisi (fiğ) ekilerek toprak yapısı iyileştirilir ve döngü yeniden baklagille başlar. Sulama imkânı olan bölgelerde buğday hasadından sonra ikinci ürün olarak baklagil veya yem bitkisi eklenerek toprak örtüsü ve azot katkısı güçlendirilebilir. Bu döngüde pamuk her dört yılda bir kez geldiği için hastalık ve zararlı baskısı sürdürülebilir düzeyde kalır.
Pamuk için en uygun öncül, buğday veya arpa gibi buğdaygiller ile nohut, mercimek, fasulye ve fiğ gibi baklagillerdir. Buğdaygiller Verticillium solgunluğuna ve nematodlara konukçuluk etmediği için toprağı temizler; baklagiller ise havanın azotunu toprağa bağlayarak pamuğun yüksek azot ihtiyacını kısmen karşılar. Türkiye'de kışlık buğday hasadından sonra pamuk ekimi yaygın ve başarılı bir uygulamadır. Ayçiçeği, domates ve patates gibi vertisilyuma duyarlı bitkilerden hemen sonra pamuk ekmekten kaçınılmalıdır.
Evet, pamuğu yıllarca üst üste ekmek yani monokültür, toprakta Verticillium dahliae fungusunun ve kök-ur nematodlarının birikmesine yol açar. Bu patojenler toprakta yıllarca canlı kaldığından solgunluk ve verim kaybı her yıl artar. Ayrıca pembe kurt gibi zararlıların yaşam döngüsü de sürekli beslenerek güçlenir. En az üç dört yıllık bir nöbet uygulanması, hastalık ve zararlı baskısını sürdürülebilir düzeyde tutar.
Pamuk hasadından sonra kışlık buğday veya arpa çok iyi bir seçimdir; bu tahıllar farklı familyadan olduğu için hastalık zincirini kırar ve pamuğun toprakta bıraktığı boşlukta iyi gelişir. Sulanan bölgelerde ertesi yıl baklagil ekilerek toprağa azot kazandırılabilir. Pamuktan sonra bamya gibi aynı familyadan bitkiler ile ayçiçeği, domates ve patates gibi vertisilyuma duyarlı türlerden kaçınmak, hastalık baskısını düşürür.
Nohut, mercimek, fasulye, fiğ ve yonca gibi baklagiller, kök nodüllerindeki rizobiyum bakterileri aracılığıyla havanın azotunu toprağa bağlar. Pamuk topraktan yüksek miktarda azot çektiği için, ondan önce ekilen bir baklagil bu açığı kısmen kapatır ve azotlu gübre ihtiyacını azaltır. Ayrıca baklagiller farklı familyadan olduğu için Verticillium ve nematod döngüsünü kırar, yonca gibi çok yıllık türler ise kazık köküyle toprağı gevşetir.
Ayçiçeği ile pamuğu ardışık ekmek risklidir, çünkü her iki bitki de Verticillium dahliae fungusuna konukçuluk eder. Ayçiçeğinden sonra pamuk ekilirse toprakta biriken solgunluk inokulumu pamukta ciddi verim kaybına yol açabilir. Bu iki bitki arasında mutlaka buğday, arpa veya mısır gibi buğdaygil bir ara bitki bulundurulmalı, böylece ortak hastalığın döngüsü kırılmalıdır.
Kaynak: TAGEM Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel pamuk ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Pamuk Pamuk Ne Zaman Ekilir Pamuk Yetiştiriciliği Tüm Pamuk BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
