Menü
Mısır (Zea mays), Poaceae (buğdaygiller) familyasından, birim alandan yüksek kuru madde alan, azot ve su tüketimi fazla olan bir sıcak iklim tahılıdır. Bu yoğun sömürücü karakteri nedeniyle mısır, ekim nöbetinde (münavebe) ustaca yerleştirilmesi gereken bir üründür. Türkiye'de özellikle Çukurova, Ege ve Güneydoğu'da hem ana ürün hem de ikinci ürün olarak yetiştirilir; ikinci ürün mısır çoğu yerde buğday veya arpa hasadından sonra ekilir. Sürekli mısır (monokültür), toprakta azotun hızla tükenmesine, tek yanlı besin sömürüsüne ve mısır kurdu (Ostrinia nubilalis), kök kurtları ile fusarium/gövde çürüklüğü hastalıklarının birikmesine yol açar. İyi kurgulanmış bir münavebede mısır, kendisinden önce toprağa azot bırakan baklagillerden (yonca, fasulye, soya) veya farklı familyadan ürünlerden sonra ekilir; kendisinden sonra ise toprağı dinlendiren baklagil veya tahıl gelir. Böylece hem verim korunur hem toprak sürdürülebilirliği sağlanır.
Mısır münavebesinin önemi üç eksende toplanır. Birincisi toprak verimliliği ve azot dengesi: Mısır dekara yüksek miktarda azot kaldırır, bu yüzden art arda mısır ekilen tarlada organik madde azalır, azot ihtiyacı ve gübre maliyeti artar. Baklagillerle (yonca, fasulye, soya, fiğ) rotasyon, havanın azotunun toprağa bağlanmasını sağlayarak bu açığı doğal yolla kapatır. İkincisi hastalık ve zararlı döngüsünün kırılması: Sürekli mısır, mısır kurdu, teltek kurtları (kök kurtları), fusarium gövde ve koçan çürüklüğü ile mısır rastığının konukçu bulup çoğalmasına ortam hazırlar. Konukçu olmayan farklı familya ürünlerle araya girmek, bu etmenlerin toprak ve bitki artığındaki popülasyonunu düşürür. Üçüncüsü yabancı ot yönetimi: Mısır geniş sıralı ekildiği için yabancı ot baskısına açıktır; sık ekilen tahıl veya çapalanan farklı ürünlerle nöbet, yabancı ot tohum bankasını azaltır. TAGEM ve ziraat fakültesi denemeleri, baklagil sonrası mısırda verim artışı ve gübre tasarrufu olduğunu ortaya koymaktadır.
Mısırdan ÖNCE en uygun ürünler baklagillerdir: yonca, fiğ, soya, kuru fasulye, nohut, mercimek ve yem bezelyesi. Bu Fabaceae bitkileri kök nodüllerindeki bakterilerle havadaki azotu toprağa bağlar; baklagilden sonra ekilen mısır bu azottan yararlanır, gübre ihtiyacı düşer ve verim yükselir. Özellikle yonca gibi çok yıllık baklagil sonrası ekilen mısırda güçlü verim artışı gözlenir. Tahıllar (buğday, arpa) da mısırdan önce iyi bir öncüdür; buğday hasadı erken olduğu için ardından ikinci ürün mısır rahatça ekilir ve buğday farklı hastalık grubuna sahip olduğu için mısırın toprak kaynaklı sorunlarını taşımaz. Mısırdan SONRA ise toprağı dinlendirip azot bırakan baklagiller (fasulye, soya, fiğ) veya kışlık tahıllar (buğday, arpa) tercih edilir; mısırın bıraktığı bol sap-kök artığı toprağa organik madde katar, ardından gelen ürün bundan faydalanır. Ayçiçeği, pamuk gibi derin köklü endüstri bitkileri de mısırdan farklı derinlikten beslendiği için nöbete iyi uyar.
En temel kural, mısırı aynı tarlaya birkaç yıl üst üste ekmemektir. Sürekli mısır (monokültür), buğdaygiller familyasının toprak yorgunluğunu, azot açığını ve mısır kurdu ile kök kurtlarının, fusarium gövde/koçan çürüklüğünün ve mısır rastığının yıldan yıla birikmesini kaçınılmaz kılar. Mısırdan hemen sonra yine mısır, sorgum, sudan otu veya darı gibi diğer buğdaygil yem/tahıl bitkilerini ekmekten kaçınılmalıdır; bu türler mısırla ortak zararlı (kök kurtları, mısır kurdu) ve benzer hastalık konukçuluğu taşıdığından etmen popülasyonu kırılmaz. Aynı şekilde aşırı azot sömüren iki yoğun ürünü (örneğin mısır ardından hemen ayçiçeği monokültürü) dengesizce arka arkaya koymak toprağı zorlar. Nematod veya toprak kaynaklı fungal sorun geçmişi olan tarlalarda mısırı bu etmenlere duyarlı ürünlerle yakın nöbete sokmamak gerekir. Genel ilke: mısırdan sonra farklı familyaya, özellikle azot bağlayan baklagile veya kışlık tahıla geçmek; aynı familyayı ve ortak zararlı taşıyan türleri arka arkaya ekmemektir.
Sulanabilir bir tarla için dört yıllık örnek münavebe: 1. Yıl Baklagil (soya veya kuru fasulye) ekilir, toprağa azot bağlanır ve organik madde artar. 2. Yıl Mısır ekilir; önceki baklagilin bıraktığı azottan yararlanır, verim yüksek olur ve gübre ihtiyacı azalır. 3. Yıl Kışlık tahıl (buğday veya arpa) ekilir; farklı hastalık grubu sayesinde mısırın toprak sorunlarını taşımaz, erken hasat sonrası tarla dinlenir. 4. Yıl Yem bitkisi/baklagil (fiğ veya yonca) ya da ayçiçeği-pamuk gibi endüstri bitkisi gelir, toprak yapısı ve besin dengesi tazelenir; ardından döngü tekrar baklagil-mısır ile başlar. İkinci ürün sisteminde ise yaygın uygulama şudur: kışlık buğday-arpa hasat edilir, hemen ardından ikinci ürün mısır ekilir, ertesi yıl aynı tarlaya baklagil veya farklı ürün konarak nöbet sürdürülür. Böylece mısır her yıl aynı tarlada değil, iki-üç yılda bir döner.
Mısır en verimli sonucu baklagillerden (soya, kuru fasulye, nohut, fiğ, yonca) sonra ekildiğinde verir. Baklagiller havadaki azotu toprağa bağladığı için ardından ekilen mısır bu azottan yararlanır, gübre ihtiyacı düşer ve verim artar. Buğday veya arpa hasadından sonra ikinci ürün olarak da rahatça ekilebilir.
Evet. Sürekli mısır (monokültür) toprakta azotu hızla tüketir, organik maddeyi azaltır ve mısır kurdu, kök kurtları, fusarium gövde/koçan çürüklüğü ile mısır rastığının yıldan yıla birikmesine yol açar. Bu yüzden mısırı iki-üç yılda bir döndürmek, aradaki yıllarda baklagil veya tahıl ekmek gerekir.
Mısırdan sonra toprağı dinlendirip azot bırakan baklagiller (fasulye, soya, fiğ) veya kışlık tahıllar (buğday, arpa) tercih edilir. Mısırın bıraktığı bol sap ve kök artığı toprağa organik madde katar; ardından gelen baklagil hem bu artıktan yararlanır hem azot açığını kapatır. Sorgum, darı gibi diğer buğdaygillerden kaçınılmalıdır.
Olur ve önerilir. Ayçiçeği ve pamuk derin köklü endüstri bitkileridir, mısırdan farklı derinlikten beslenir ve farklı hastalık-zararlı grubuna sahiptir. Bu nedenle mısırla dönüşümlü ekildiklerinde toprak besin dengesi korunur ve zararlı döngüsü kırılır. Ancak her birini kendi içinde monokültüre çevirmemek gerekir.
Türkiye'nin sıcak bölgelerinde yaygın uygulama, kışlık buğday veya arpa hasadından hemen sonra ikinci ürün mısır ekmektir. Bu doğal bir tahıl-mısır dönüşümü sağlar. Ertesi yıl aynı tarlaya baklagil veya farklı bir ürün ekilerek nöbet sürdürülür; böylece mısır her yıl aynı yerde tekrarlanmamış olur.
Kaynak: TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) ve Ziraat Fakülteleri Tarla Bitkileri münavebe çalışmaları. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel mısır ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Mısır Mısır Ne Zaman Ekilir Mısır Yetiştiriciliği Tüm Mısır BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
