Menü
Lilyum (Lilium), zambakgiller (Liliaceae) familyasından, etli pullardan oluşan gerçek soğanıyla çoğalan çok yıllık bir soğanlı bitkidir. Kuzey Yarımküre'nin ılıman kuşağında; Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın dağ etekleri ile çayırlıklarında doğal olarak yayılır. Gösterişli, çoğu zaman güçlü kokulu, trompet ya da geriye kıvrık taç yapraklı iri çiçekleriyle bahçelerin en sevilen bitkilerindendir. Asıl olarak dış mekan ve bahçe bitkisi olsa da soğanları saksıda yetiştirilerek balkonda ve teras gibi aydınlık alanlarda da başarıyla açtırılır; ayrıca uzun ömürlü kesme çiçek olarak vazoda değerlendirilir. Oryantal, asiyatik ve trompet melezleri en çok bilinen gruplarıdır. İnsanlar lilyumu dik ve sağlam gövdesi, göz alıcı renk yelpazesi ve yaz boyu süren uzun çiçeklenmesi için tercih eder. Kedileri için zehirli olduğu unutulmamalıdır; evde kedi varsa yaprak ve poleninden uzak tutulmalıdır.
Lilyum bol ışık isteyen bir bitkidir. İdeal olan, günün büyük bölümünde doğrudan güneş gören ancak öğle sıcağının en yakıcı olduğu saatlerde hafif gölgelenen bir konumdur; günde en az 6 saat güneş çiçeklenmeyi güçlendirir. Bahçede güney ve güneydoğu yönü uygundur, gövdenin dibi ve toprak ise serin kalmalıdır (dip kısmı gölge, baş kısmı güneş kuralı). Saksıda yetiştiriyorsanız güneye veya doğuya bakan bir pencere ya da balkon önü tercih edin. Işık yetersiz kalırsa gövde incelip uzar, bitki ışığa doğru eğilir ve çiçek sayısı azalır. Çok sert ve yansımalı öğle güneşi ise özellikle oryantal melezlerde taç yapraklarda solma ve yaprak uçlarında kavrulma yapabilir; bu durumda öğleden sonra süzülmüş ışık daha güvenlidir.
Lilyum toprağı düzenli nemli tutmayı sever ama asla su birikmesini istemez, çünkü soğanı kolay çürür. Aktif büyüme ve çiçeklenme döneminde (ilkbahar ve yaz) üst toprağın 2-3 santimi kuruduğunda derinlemesine sulayın; bu genellikle sıcak yaz aylarında haftada 2-3 kez, saksıda daha sık anlamına gelir. Suyu doğrudan toprağa verin, çiçek ve yaprakların üstünü ıslatmaktan kaçının. Çiçekler bittikten ve yapraklar sarardıktan sonra bitki dinlenmeye geçer; sonbahar ve kışın sulamayı ciddi biçimde azaltın, toprağı yalnızca tamamen kurumasın diye ara ara nemlendirin. Fazla suyun belirtileri yaprakların alttan sararması, yumuşama ve soğanda çürüme kokusudur. Susuzlukta ise yapraklar pörsür, uçları kahverengileşir ve tomurcuklar açmadan dökülebilir.
Lilyum için en kritik konu drenajdır; su tutan ağır killi toprakta soğan çürür. Gevşek, humusça zengin ve iyi süzülen bir karışım idealdir: bahçe toprağı ile yanmış organik gübre, torf veya kompost ve drenajı artırmak için perlit yahut iri kum karıştırın. Hafif asidik ile nötr (pH 6-7) toprak çoğu tür için uygundur, oryantal melezler biraz daha asidik ortamı sever. Saksı seçerken derin ve mutlaka altı delikli kaplar kullanın; soğanın altına ve tabana bir drenaj katmanı koyun. Soğanı kendi boyunun yaklaşık üç katı derinliğe dikin. Saksıdaki soğanlar 2-3 yılda bir, yapraklar tamamen kuruduğunda sonbaharda ya da erken ilkbaharda dinlenme döneminde çıkarılıp taze toprağa alınır; bu sırada yan soğancıklar ayrılabilir.
Lilyum orta düzeyde neme ihtiyaç duyar; havanın çok kuru olması yaprak uçlarında kurumaya yol açabilse de bahçe koşullarında ek neme genellikle gerek kalmaz. Büyüme için ideal sıcaklık 18-25 santigrat aralığıdır; 30 derecenin üzerindeki uzun sıcak dalgalarında çiçekler daha çabuk solar, bu yüzden kök bölgesinin serin ve gölgeli tutulması önemlidir. Lilyum soğukçul bir bitkidir ve çoğu tür çiçek açmak için kışın belirli bir soğuklama süresine ihtiyaç duyar. Toprağa dikili soğanlar birçok bölgede kışa dayanır; çok sert kışlarda toprağın üzeri yaprak, saman veya malç ile örtülerek donun soğana ulaşması engellenir. Saksıdaki soğanlar dona karşı daha savunmasızdır; saksıyı korunaklı, soğuk ama donmayan bir yere (garaj, serin balkon) almak kökleri korur.
Lilyum en kolay soğan yoluyla çoğaltılır ve birkaç pratik yöntemi vardır. En basiti bölme çoğaltımıdır: sonbaharda dinlenme döneminde ana soğanın çevresinde oluşan yan soğancıklar (bulblets) dikkatle ayrılıp ayrı ayrı dikilir, bunlar 1-2 yılda çiçeğe gelir. Pul çeliği (scaling) yöntemi ise en verimlisidir: sağlıklı soğandan dıştan birkaç etli pul kırılarak ayrılır, nemli perlit veya torf içinde ılık ortamda tutulur ve pulların dibinde küçük yeni soğancıklar oluşur. Bazı türlerde yaprak koltuklarında oluşan küçük hava soğancıkları (bulbil) toplanıp ekilerek de çoğaltma yapılır. Tohumla üretim mümkündür ancak yavaştır ve çiçeklenmesi yıllar alır, ayrıca melezlerde ana bitkinin özelliğini taşımaz; bu yüzden bahçe için soğan bölme ve pul çeliği tercih edilir.
Lilyumda en sık görülen sorun aşırı sulama ve kötü drenaja bağlı soğan ve kök çürüğüdür; bitki dipten sararır, yumuşar ve devrilir, çözümü drenajı iyileştirmek ve sulamayı azaltmaktır. Yaprak sararması çoğunlukla fazla su, besin eksikliği ya da çiçeklenme sonrası doğal dinlenmeye geçiştir. Kırmızı renkli lilyum böceği (Lilioceris lilii) yaprak ve tomurcukları hızla kemirir; elle toplanır ya da uygun mücadele yapılır. Sıcak ve kuru havada kırmızı örümcek, yeni sürgünlerde ise yaprak biti görülebilir, güçlü su püskürtme ve gerektiğinde sabunlu çözelti işe yarar. Botrytis mantarı nemli ve havasız ortamda yapraklarda kahverengi lekeler yapar; bitkiler arası mesafeyi açmak ve üstten sulamamak önler. Çiçeklerin hiç açmaması genellikle ışık yetersizliği veya kışın soğuklama eksikliğinden kaynaklanır.
Toprağın üst 2-3 santimi kuruyunca derinlemesine, doğrudan toprağa sulayın. Yaz aylarında haftada 2-3 kez sulama gerekebilir, saksıda daha sık olur. Çiçek ve yaprakların üstünü ıslatmayın; suyun saksı altından süzülmesine izin verin. Çiçeklenme bitip yapraklar sarardıktan sonra kış boyunca sulamayı ciddi biçimde azaltın.
En yaygın nedeni aşırı sulama ve kötü drenaja bağlı kök veya soğan çürüğüdür; bu durumda alttan sararma ile birlikte yumuşama olur. Besin eksikliği ve demir eksikliği de sararma yapabilir. Ancak çiçeklenme bittikten sonra yaprakların sararıp kuruması doğaldır, bu bitkinin dinlenmeye geçtiğini gösterir ve müdahale gerektirmez.
Evet, lilyum bol ışık ister ve günde en az 6 saat güneş çiçeklenmeyi güçlendirir. İdeal olan başının güneşte, dibinin ve toprağının serin ve gölgede kalmasıdır. Çok yakıcı öğle güneşi taç yapraklarda solmaya yol açabileceği için öğleden sonra süzülmüş ışık oryantal melezler için daha güvenlidir.
Lilyum soğukçul bir bitkidir ve toprağa dikili soğanlar birçok bölgede kışı dışarıda geçirir; hatta çiçek açmak için kışın soğuğa ihtiyaç duyar. Çok sert kışlarda toprağın üzeri yaprak veya malç ile örtülür. Saksıdaki soğanlar dona karşı daha hassastır, bu yüzden soğuk ama donmayan korunaklı bir yere alınmalıdır.
Solan çiçekler tohuma gitmesini önlemek için sap üzerinden alınır, ancak yeşil yapraklar ve gövde kesilmez; bunlar soğanın gelecek yıl için besin depolamasını sağlar. Yapraklar kendiliğinden sararıp kuruyana kadar bitki sulanmaya devam eder, sonra dinlenmeye bırakılır. Bu dönemde soğanlar bölünerek çoğaltılabilir.
Kaynak: Missouri Botanical Garden - Plant Finder (Lilium).
Harman üzerinde güncel lilyum ilanlarını inceleyin ya da kendi bitkilerinizi ücretsiz ilan verin.
Satılık Lilyum Lilyum Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
