Kinoa yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Kinoa Hastalıkları
Mildiyö (Yalancı mildiyö)
Peronospora variabilis
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde soluk sarımsı-açık yeşil, köşeli lekeler; bu lekelerin karşılığında yaprak alt yüzeyinde grimsi-morumsu küf (misel) tabakası görülür. İlerleyen dönemde lekeler kahverengileşip birleşir, yapraklar kurur ve erkenden dökülür. Kinoada en yaygın ve en önemli mantari hastalıktır; şiddetli enfeksiyonda tane doldurma zayıflar, tane verimi ve kalitesi düşer.
Etmen / koşul: Etmen mantarımsı bir organizma olan Peronospora variabilis'tir. Serin, nemli ve yağışlı hava, yüksek orantılı nem, sık ekim nedeniyle bozulan hava sirkülasyonu ve sabah çiği hastalığın gelişmesini hızlandırır. Etmen bitki artıkları ve bulaşık tohumla bir sonraki sezona taşınabilir.
Önlem: Temiz ve sertifikalı tohum kullanılmalı, sık ekimden kaçınıp bitkiler arasında hava akımını artıracak sıra aralığı bırakılmalı, hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalı, Chenopodiaceae (ıspanak, pancar, sirken) ile üst üste ekimden kaçınıp münavebe uygulanmalı ve mümkünse dayanıklı çeşit tercih edilmelidir. Kimyasal mücadelede yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, uygun ürün ve zamanlama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Kinoa Zararlıları
Yaprak bitleri
Aphididae
Zarar şekli: Taze sürgün uçlarında, yaprak alt yüzeylerinde ve çiçek başaklarında koloniler halinde toplanıp bitki özsuyunu emerler. Emgi sonucu yapraklar kıvrılır, sararır ve bitki gelişimi geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is (kara mantar) tabakası oluşarak fotosentezi engeller; ayrıca bazı virüs hastalıklarını taşırlar.
Koşul: Farklı yaprak biti türleri (Aphididae) etmendir. Sıcak ve kurak geçen dönemlerde hızla çoğalır; aşırı azotlu gübreleme, gür yeşil aksam ve tarladaki yabancı otlar populasyonu artırır.
Önlem: Tarla ve çevresi yabancı otlardan temizlenmeli, azotlu gübreleme dengeli tutulmalı, uğur böceği gibi doğal düşmanlar korunmalı ve populasyon sarı yapışkan tuzaklarla izlenmelidir. İlaçlı mücadele gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, doz ve ürün seçimi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Yaprak kurtları (tırtıllar)
Zarar şekli: Kelebek türlerinin larvaları (tırtıllar) yaprakları kemirerek delikler ve düzensiz yenik yüzeyler oluşturur. Yoğun zararda yaprak ayası ve genç başaklar tahrip olur, yeşil aksam azalır ve buna bağlı olarak verim düşer.
Koşul: Çeşitli kelebek türlerinin yaprak yiyen tırtılları etmendir. İlkbahar ve yaz sıcaklarında, özellikle yabancı otun yoğun olduğu tarlalarda populasyon artar; larvalar en çok genç ve sulu yaprakları tercih eder.
Önlem: Tarla ve kenarları yabancı otlardan temizlenmeli, bitkiler erken dönemde düzenli olarak kontrol edilip ilk zararlar izlenmeli ve sonbahar toprak işlemesiyle toprakta kışlayan formlar azaltılmalıdır. Kimyasal mücadele gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, uygun ürün ve zaman için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Kuşlar
Zarar şekli: Özellikle tane doldurma ve olgunlaşma döneminde serçe ve benzeri tane yiyen kuşlar başaklardaki taneleri yiyerek dökülmeye ve önemli ürün kayıplarına yol açar. Kinoada hasada yakın dönemde yaygın bir sorundur.
Koşul: Serçe ve diğer tane yiyen kuş türleri etmendir. Tarla kenarındaki ağaçlık, direk ve tel gibi tünek noktaları kuşları çeker; tanenin olgunlaştığı ve tarlada başka besin kalmadığı dönemde baskı en yüksek düzeye çıkar.
Önlem: Olgunlaşma döneminde tarla sık gözlenmeli, ses ve görsel caydırıcılar (ürkütücüler) kullanılmalı, küçük alanlarda mümkünse koruyucu ağ çekilmeli ve tane olgunlaşınca hasat geciktirilmeden zamanında yapılarak kuşa maruz kalma süresi kısaltılmalıdır. Uygulamalarla ilgili İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılabilir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Yaprakların üst yüzeyinde soluk sarımsı-açık yeşil, köşeli lekeler; bu lekelerin karşılığında yaprak alt yüzeyinde grimsi-morumsu küf (misel) tabakası görülür. İlerleyen dönemde lekeler kahverengileşip birleşir, yapraklar kurur ve erkenden dökülür. Kinoada en yaygın ve en önemli mantari hastalıktır; şiddetli enfeksiyonda tane doldurma zayıflar, tane verimi ve kalitesi düşer.
Kinoa yaprak bitleri zararı nasıl anlaşılır?
Taze sürgün uçlarında, yaprak alt yüzeylerinde ve çiçek başaklarında koloniler halinde toplanıp bitki özsuyunu emerler. Emgi sonucu yapraklar kıvrılır, sararır ve bitki gelişimi geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is (kara mantar) tabakası oluşarak fotosentezi engeller; ayrıca bazı virüs hastalıklarını taşırlar.
Kinoa yaprak kurtları (tırtıllar) zararı nasıl anlaşılır?
Kelebek türlerinin larvaları (tırtıllar) yaprakları kemirerek delikler ve düzensiz yenik yüzeyler oluşturur. Yoğun zararda yaprak ayası ve genç başaklar tahrip olur, yeşil aksam azalır ve buna bağlı olarak verim düşer.
Kaynak: T.C. Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, "Kinoa" bitkisi bilgi lifleti (Kinoa'da Hastalık ve Zararlılar); ayrıca Peronospora variabilis'in Türkiye'de Chenopodium quinoa üzerinde ilk kaydı (Journal of Plant Pathology) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
