Menü
Kontrollü atmosfer depolama, soğuk hava deposunun içindeki havanın gaz bileşiminin bilinçli olarak ayarlandığı ileri bir muhafaza yöntemidir. Ortamdaki oksijen oranı düşürülür, karbondioksit oranı belirli bir seviyede tutulur ve sıcaklık ile nem birlikte denetlenir. Böylece meyve ve sebzenin solunumu yavaşlatılarak olgunlaşma ve yaşlanma geciktirilir. Kısaca KA veya uluslararası kısaltmayla CA depolama olarak anılır.
Bahçe ürünlerinin büyük bölümü hasat sonrasında da canlı bir doku olarak solunuma devam eder ve bu süreç ürünün yumuşamasına, tat kaybına ve çürümeye yol açar. Kontrollü atmosfer depolama, solunumu ve etilen etkisini baskılayarak ürünün dalından koparıldığı andaki tazeliğe yakın kalmasını sağlar. Bu sayede elma, armut, kivi, nar gibi ürünler mevsimi geçtikten sonra da pazara sunulabilir. Üretici açısından en büyük katkısı, hasat döneminin yoğun ve fiyatların düşük olduğu zamanda satış zorunluluğunu ortadan kaldırmasıdır. Ürün, talebin arttığı ve fiyatların daha uygun olduğu ilerleyen aylara taşınabildiği için üreticinin pazarlık gücü ve gelir istikrarı artar. Ayrıca kimyasal koruyucuya gerek kalmadan fire oranı düşürülür ve ihracat için gereken uzun raf ömrü elde edilir.
Uygulama, hava sızdırmazlığı sağlanmış özel yalıtımlı depo odalarında yapılır. Ürün hasat sonrası hızla ön soğutmadan geçirilip depoya alınır ve oda tam olarak doldurulup kapatılır. Ardından depo atmosferi kademeli biçimde ayarlanır: oksijen düşürülürken karbondioksit istenen aralıkta tutulur, sıcaklık ürünün türüne göre donma noktasının hemen üzerinde ve nem yüksek düzeyde sabitlenir. Oksijeni düşürmek için jeneratörler veya azot verme sistemleri, fazla karbondioksiti almak için karbondioksit tutucular kullanılır; sensörler gaz oranlarını sürekli ölçer ve otomasyon sistemi dengeyi korur. Kaynaklara göre birçok meyve ve sebze için oksijen toleransı yaklaşık yüzde 1 ile 5, karbondioksit toleransı yaklaşık yüzde 4 ile 10 aralığında değişir; ancak uygun değerler her tür ve çeşide göre farklıdır. Klasik sabit ayarlı sistemlerin yanında, ürünün stres tepkisini izleyerek oksijeni mümkün olan en düşük güvenli seviyede tutan dinamik kontrollü atmosfer yaklaşımı da kullanılmaktadır. Depodan çıkışta atmosfer yeniden normale döndürülür ve ürün pazara hazırlanır.
Her ürün ve çeşit için doğru gaz ve sıcaklık değerleri farklı olduğundan, uygun aralık dışına çıkmak fizyolojik bozukluklara, iç kararmaya veya kötü kokuya yol açabilir; bu yüzden ürününüze özel değerleri bir uzmana danışarak belirleyin. Yalnızca sağlam, olgunluğu uygun ve zedelenmemiş ürünü depolayın, çünkü kusurlu ürün kayıpları hızlandırır. Odanın kısa sürede doldurulup kapatılması ve tam sızdırmazlık kritik önemdedir; hava kaçağı sistem verimini düşürür. Ön soğutmayı ihmal etmeyin ve depo boyunca sıcaklık ile nemi düzenli izleyin. Düşük oksijenli ortam insan için tehlikelidir; oda içine girmeden önce havalandırma ve güvenlik kurallarına mutlaka uyulmalıdır. Elektrik kesintisi ve arıza durumlarına karşı yedekli sistem ve düzenli bakım planlayın.
En önemli avantajı, kimyasal koruyucu kullanmadan ürünün depolama ömrünü kaynaklara göre normal soğuk depoya kıyasla belirgin biçimde, çoğu üründe birkaç katına kadar uzatabilmesi, fireyi azaltması, tazeliği ve kaliteyi koruması ve üreticiye ürününü daha uygun fiyatlı dönemlerde pazarlama esnekliği tanımasıdır; buna karşın kurulum ve işletme maliyetinin klasik soğuk depoya göre yüksek olması, sızdırmaz oda, gaz denetim ekipmanı ve otomasyon gerektirmesi, teknik bilgi ve sürekli izleme istemesi, yanlış ayarlarda ürün zararı riski taşıması ve düşük oksijenli ortamın iş güvenliği önlemleri gerektirmesi başlıca dikkat edilmesi gereken yönleridir.
Normal soğuk depo yalnızca sıcaklık ve nemi düşük tutar. Kontrollü atmosfer deposu buna ek olarak ortamdaki oksijen ve karbondioksit oranını da ayarlar. Böylece ürünün solunumu daha fazla yavaşlar ve saklama süresi klasik soğuk depoya göre belirgin biçimde uzar.
Elma, armut, kivi ve nar gibi uzun süre dayanabilen bahçe ürünleri bu yöntemden en çok fayda görür. Ayrıca üzüm, narenciye ile bazı sebzeler de uygundur. Her ürünün ideal gaz ve sıcaklık değeri farklı olduğundan, karışık ürünü aynı odada saklamak yerine türe göre ayırmak daha doğrudur.
Süre ürün türüne, çeşide ve hasat kalitesine göre değişir. Kaynaklara göre birçok üründe klasik soğuk depoya kıyasla saklama süresi birkaç katına kadar uzayabilir. Kesin süre için ürününüze özel koşulları ve deneyimli bir uzmanın önerisini esas almak gerekir.
Hayır. Yöntemin temel mantığı ürüne madde eklemek değil, deponun içindeki havanın gaz bileşimini ayarlamaktır. Oksijen azaltılır ve karbondioksit dengelenir. Bu nedenle koruyucu kimyasal kullanmadan tazeliği uzun süre korumak mümkün olur.
Kurulum ve işletme maliyeti klasik soğuk depoya göre yüksek olduğundan yatırım öncesi ürün miktarını, saklanacak türü ve pazarlama planını değerlendirmek gerekir. Ürününü mevsim dışına taşıyarak daha iyi koşullarda satabilen üreticiler için maliyet zamanla karşılığını bulabilir. Bireysel yatırım yerine ortak veya kiralık depo çözümleri de bir seçenektir.
Kaynak: DergiPark - Kontrollü Atmosferde Depolama Teknolojisi ve Uygulamaları.
Harman üzerinde ürününüzü ücretsiz ilana çıkarabilir, alıcılarla doğrudan buluşabilirsiniz.
Ücretsiz İlan Ver İlanları İnceleZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
