Menü
Damla sulama sistemi, suyu düşük basınç altında borular ve laterallar üzerindeki damlatıcılardan bitkinin kök bölgesine damla damla, kontrollü biçimde ileten basınçlı bir sulama yöntemidir. Ana hat, yan borular, filtre ünitesi, basınç düzenleyici, gübre tankı ve damlatıcılardan oluşur. Tarımsal işletmelerde amaç, suyu yağmurlama veya salma sulamada olduğu gibi toprak yüzeyine yaymak yerine doğrudan köke vermek, böylece buharlaşma ve sızma kayıplarını en aza indirmektir. Türkiye gibi su kısıtının arttığı bölgelerde özellikle sebze, meyve bahçeleri, bağ, sera üretimi ve sıralı ekilen tarla bitkilerinde yaygın kullanılır. Su tasarrufu, gübrenin sulama suyuyla verilebilmesi (fertigasyon), yabancı ot baskısının azalması ve verim artışı sağladığı için modern tarımın temel mekanizasyon unsurlarından biridir. Damlatıcıların çalışma debisi genellikle saatte 1 ile 8 litre arasında değişir ve arazi eğimine göre basınç dengeli tutulur.
Damla sulama sisteminin temel işlevi, bitkinin ihtiyaç duyduğu suyu tam olarak kök bölgesine, ölçülü ve düzenli biçimde ulaştırmaktır. Salma sulamaya göre yüzde 40 ile 60 arasında su tasarrufu sağlar çünkü sadece bitki sırası ıslatılır, sıra araları kuru kalır. Bu durum hem su faturasını hem de pompa enerjisini düşürür. Sistem, sulama işini büyük ölçüde otomatikleştirir; vana ve zaman ayarlı kontrol üniteleriyle çiftçi tarlada beklemeden programlı sulama yapabilir. En önemli katkılarından biri fertigasyondur: sıvı veya suda çözünür gübre, gübre tankı üzerinden sulama suyuna karıştırılarak besinin doğrudan köke verilmesi sağlanır, böylece gübre kaybı azalır ve bitki besini daha hızlı alır. Sıra araları ıslanmadığı için yabancı ot çimlenmesi baskılanır, mantari hastalık riski düşer çünkü yaprak yüzeyi kuru kalır. Domates, biber, patlıcan, çilek gibi sebzelerde, karpuz ve kavunda, meyve bahçelerinde, bağda, seralarda ve pamuk, mısır gibi sıralı tarla bitkilerinde ekim sonrası büyüme ve olgunlaşma döneminde kullanılır. Eğimli ve engebeli arazilerde, basınç dengeleyici (basınç kompanzasyonlu) damlatıcılar sayesinde her noktaya eşit su verilebilir, bu da salma sulamanın mümkün olmadığı yamaçlarda üretimi olanaklı kılar.
Damla sulama sistemleri kullanım süresine, damlatıcı yapısına ve montaj biçimine göre çeşitlenir. Damlatıcı tipine göre başlıca iki grup vardır: basınç kompanzasyonlu (PC) damlatıcılar arazi eğimi ve boru uzunluğu fark etmeksizin her noktada aynı debiyi verir, uzun laterallar ve engebeli arazi için uygundur; kompanzasyonsuz damlatıcılar ise daha ekonomik olup düz ve kısa hatlarda tercih edilir. Boru yapısına göre üçe ayrılır: yassı damla sulama borusu (drip tape), ince cidarlı olup çoğunlukla tek sezonluk sebze ve tarla bitkilerinde kullanılır ve ucuzdur; yuvarlak ince cidarlı borular birkaç sezon dayanır; kalın cidarlı, gömülü (in-line) damlatıcılı sert PE borular ise çok yıllık meyve bahçesi, bağ ve seralarda uzun ömürlü çözüm sunar. Damlatıcı yerleşimine göre in-line (boru içine fabrikada yerleştirilmiş) ve on-line (boru üzerine sonradan takılan) tipler bulunur; on-line damlatıcılar ağaç aralıkları değişken bahçelerde esneklik verir. Boru çapları genellikle 16 ve 20 mm laterallar ile 32 ile 110 mm ana hatlar şeklindedir. Damlatıcı aralığı 20, 33, 50 cm gibi seçeneklerde olur ve bitki sıra aralığına göre belirlenir. Yeraltı damla sulama (SDI) borunun toprağa gömülmesiyle çok yıllık kültürlerde buharlaşmayı en aza indirir. Sistem ölçeği bahçe tipi küçük setlerden yüzlerce dekarlık otomasyonlu tarla sistemlerine kadar değişir.
Seçim yaparken önce arazi büyüklüğü, su kaynağının debisi ve kalitesi değerlendirilmelidir. Su kaynağı kuyu, gölet veya şebeke olabilir; kaynağın saatlik verebildiği su miktarı, aynı anda sulanacak alanın büyüklüğünü belirler. Suyun içindeki kum, tortu ve organik madde miktarına göre filtre seçimi kritiktir: kuyu ve gölet suyunda kum-çakıl filtresi ile birlikte disk veya elek filtre, temiz şebeke suyunda ise tek elek filtre yeterli olabilir. Damlatıcı debisi ve aralığı, yetiştirilecek ürünün su ihtiyacına ve toprak tipine göre seçilmelidir; kumlu toprakta su hızlı sızdığı için damlatıcı aralığı sık, killi toprakta daha seyrek olabilir. Eğimli arazide mutlaka basınç kompanzasyonlu damlatıcı tercih edilmelidir. Boru cidar kalınlığı, sistemin kaç yıl kullanılacağını belirler: tek sezonluk sebze için ince yassı boru, çok yıllık bahçe için kalın cidarlı in-line boru mantıklıdır. Pompa ve basınç ihtiyacı sistem çapına uygun seçilmeli, gerekli işletme basıncı genellikle 1 ile 2,5 bar arasındadır. Fertigasyon yapılacaksa gübre tankı veya enjeksiyon pompası ve uygun bağlantı öngörülmelidir. İkinci el veya kullanılmış bir sistemde damlatıcıların tıkalı olup olmadığı, boruların güneşten kırılganlaşıp çatlamadığı, filtre eleklerinin sağlamlığı, ana hat ek yerlerindeki kaçaklar ve basınç düzenleyicinin çalışıp çalışmadığı kontrol edilmelidir. Malzemenin UV dayanımlı olması güneş altında ömrü belirgin uzatır.
Verimli kullanım için sistem, düşük ve dengeli basınçta çalıştırılmalıdır; damlatıcı tipinin önerdiği işletme basıncı aşılırsa borular şişer ve ek yerlerinden fışkırır, düşük kalırsa hattın uzak ucuna su ulaşmaz. Sulamaya başlamadan filtre temizliği kontrol edilmeli ve sistem birkaç dakika ana hat sonundan açık bırakılarak içindeki tortu dışarı yıkanmalıdır (flushing). Sulama sıklığı ve süresi, bitkinin gelişme dönemine, hava sıcaklığına ve toprak nemine göre ayarlanmalı; genellikle sık ve az miktarda sulama, seyrek ve bol sulamadan daha etkilidir çünkü kök bölgesi sürekli nemli tutulur. Gübre verilecekse önce temiz suyla sulama başlatılır, sonra gübre enjekte edilir ve en sonunda borular içindeki gübre kalıntısı temiz suyla yıkanır; aksi halde damlatıcılarda tuz ve kireç birikip tıkanma olur. Damlatıcı aralığı ve laterallar bitki sırasına hizalı döşenmeli, yassı borularda damlatıcı deliklerinin yukarı bakması sağlanmalıdır. Otomasyonlu sistemlerde vana ve zamanlayıcı programı düzenli kontrol edilmelidir. Güvenlik açısından pompa ve elektrik bağlantıları su ile temastan yalıtılmalı, basınçlı hat açılırken uçların sabitlendiğinden emin olunmalı ve gübre çözeltisi hazırlanırken eldiven kullanılmalıdır. Kış öncesi sistemdeki su boşaltılmalı ki donma boruları çatlatmasın.
Damla sulama sisteminin en sık sorunu damlatıcı tıkanmasıdır; bunun başlıca nedenleri sudaki kum ve tortu, kireç birikimi ve organik yosun oluşumudur. Bu yüzden filtreler her sulamadan önce veya basınç farkı arttığında temizlenmeli, disk ve elek filtreler sökülerek yıkanmalıdır. Sezon boyunca düzenli aralıklarla ana hat ve lateral uçları açılarak sistem yüksek debiyle yıkanmalı, boru içindeki biriken tortu dışarı atılmalıdır. Kireç ve tuz birikimine karşı, üretici önerileri doğrultusunda asit bazlı temizleme (örneğin seyreltik asitle yıkama) ve yosuna karşı klor uygulaması yapılabilir; bu işlemler sulama sonunda uygulanıp ardından temiz suyla durulanmalıdır. Tıkanan damlatıcılar temizlenemiyorsa değiştirilmelidir. Boruların güneş ve UV etkisiyle kırılganlaşması yaygındır; kaçak yapan ek yerleri ve çatlaklar onarılmalı, kemirgen zararı için tarla kenarları kontrol edilmelidir. Sezon sonunda ince yassı borular toplanıp kuru, gölge bir yerde saklanmalı; kalıcı bahçe sistemlerinde ise boruların içindeki su tamamen boşaltılıp donmaya karşı korunmalıdır. Filtre eleklerinin, contaların ve basınç düzenleyicilerin sağlamlığı yılda en az bir kez gözden geçirilmelidir. Düzenli filtrasyon, periyodik yıkama ve sezon sonu bakımı yapılan bir sistem, kalın cidarlı borularla yıllarca sorunsuz hizmet verir.
Suyu doğrudan bitkinin kök bölgesine damla damla ve kontrollü biçimde vererek buharlaşma ile sızma kayıplarını en aza indirir. Salma sulamaya göre yüzde 40 ile 60 arasında su tasarrufu sağlar, gübrenin sulama suyuyla köke verilmesine (fertigasyon) imkan tanır, yabancı ot ve yaprak hastalığı baskısını azaltır ve verimi artırır.
Önce arazi büyüklüğü, su kaynağının debisi ve su kalitesi belirlenmelidir. Suyun kirliliğine göre filtre tipi, ürünün su ihtiyacı ve toprak yapısına göre damlatıcı debisi ve aralığı seçilir. Eğimli arazide basınç kompanzasyonlu damlatıcı, çok yıllık bahçede kalın cidarlı in-line boru, tek sezonluk sebzede ise ekonomik yassı boru tercih edilir.
Sadece bitki sırası ıslatıldığı ve sıra araları kuru kaldığı için salma ve yağmurlama sulamaya kıyasla genellikle yüzde 40 ile 60 arasında su tasarrufu sağlar. Bu, hem su kaynağının verimli kullanılması hem de pompa enerji giderinin düşmesi anlamına gelir.
Tıkanmanın başlıca nedenleri sudaki kum ve tortu, kireç birikimi ve organik yosun oluşumudur. Uygun filtre kullanmak, filtreleri düzenli temizlemek, hattı periyodik olarak yüksek debiyle yıkamak, gübreleme sonrası temiz suyla durulamak ve gerektiğinde asit ile klor temizliği yapmak tıkanmayı büyük ölçüde önler.
Evet, fertigasyon adı verilen bu yöntemde suda çözünür veya sıvı gübre, gübre tankı ya da enjeksiyon pompası üzerinden sulama suyuna karıştırılıp doğrudan köke verilir. Önce temiz suyla sulama başlatılır, gübre enjekte edilir ve sonunda borular temiz suyla yıkanarak damlatıcılarda tuz birikimi önlenir.
Kaynak: Tarımsal mekanizasyon ve sulama tekniği kaynakları (ziraat mühendisliği ders ve uygulama notları, üretici teknik kılavuzları).
Harman üzerinde güncel damla sulama sistemi ilanlarını inceleyin ya da kendi ekipmanınızı ücretsiz ilan verin.
Satılık Damla Sulama Sistemi Damla Sulama Sistemi Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
